Pazar Rehberi · 6 Katman
Bal & Arıcılık markalaşma yol haritası
Çam balından propolise arı ürünlerinin tamamı. Her balın botanik kökeni, kalite analizi ve dünya pazarı yolu bu rehberde.
31 ürün taksonomisi · 31 rehber hazır · dünya standardı, kalite, rapor, paketleme, ihracat, fuar takvimi + SSS
Çam Balı
Türkiye dünya çam balı üretiminin yaklaşık %92'sini yapar. Ege kızılçam ormanlarında (Muğla, Aydın çevresi) yaşayan basıra böceğinin (Marchalina hellenica) salgısını arının işlemesiyle oluşan salgı balıdır. Geç kristalize olması ve yüksek iletkenliği ile çiçek balından ayrılır; ana ihracat pazarı Almanya başta olmak üzere Avrupa'dır.
Rehberi Aç →Kekik Balı
Kekik balı, Ege-Akdeniz kekik yaylalarında (Muğla, Aydın, Denizli, Antalya, İzmir ve Toroslar) Thymus, Origanum ve Coridothymus türlerinin nektarından yapılan monofloral bir çiçek balıdır. Açık rengi, karakteristik aroması ve düşük iletkenliği ile çam balından (salgı balı) ayrılır. "Kekik balı" etiketi ancak mikroskobik polen analizi ile dominant kekik ispatlanırsa kullanılabilir; gurme segmentte fiyat primi görür.
Rehberi Aç →Çiçek Balı
Çiçek balı, Türkiye genelindeki kırsal, yayla ve tarım alanı arı otlaklarında bahar-yaz sezonunda birçok bitkinin nektarından yapılan multifloral (karışık çiçek) nektar balıdır. Tek bitki iddiası taşımaz: polen analizi karışık tablo verir, etikette "Çiçek Balı" veya "Multifloral Bal" yazılır. Türkiye bal üretiminin hacim omurgasıdır — premium tek çiçek segmentinde değil, geniş üretimli orta segmentte yer alır.
Rehberi Aç →Narenciye Balı
Narenciye balı, Akdeniz kıyı kuşağındaki (Adana, Mersin, Antalya, Hatay) portakal, limon, mandalina ve greyfurt bahçelerinin çiçek nektarından yapılan monofloral bir baldır. Açık amber rengi ve hafif tatlı, çiçeksi aroması ile tanınır; hasadı yıllık nisan-mayıs çiçek döneminde yapılır. Citrus poleni balda az temsil edildiği için monofloral eşik %10'dur — Codex istisnası. Dünya liderliği İspanya'dadır (Valencia).
Rehberi Aç →Kestane Balı
Kestane balı, Karadeniz ve Marmara kestane ormanlarında (Bolu, Sinop, Sakarya, Kastamonu, Bilecik, Bursa) Castanea sativa çiçeğinin nektarından yapılan monofloral bir baldır. Koyu amberden siyaha yakın rengi ve sert, acı-buruk tadı ile diğer ballardan hemen ayrılır; nektar balı olduğu halde elektrik iletkenliği yüksektir — mevzuat bunu istisna sayar. "Kestane balı" etiketi ancak polen analizi ile ispatlanırsa kullanılabilir.
Rehberi Aç →Yayla Balı
Yayla balı, 1.500 metre ve üzeri rakımdaki yayla çayırlarının karışık çiçeklerinden yapılan poliflora (çok çiçekli) baldır. Türkiye'de Kars, Ardahan, Erzurum ve Bingöl yaylaları başı çeker; hasat yıllık temmuz-eylül dönemindedir. Tek bitki hâkim olmadığı için kimliği polen analiziyle ispatlanır; Almanya ve Suudi Arabistan ana dış alıcılardır.
Rehberi Aç →Arı Sütü
Arı sütü (royal jelly), genç işçi arıların salgı bezlerinden ürettiği, ana arının tek gıdası olan süt kıvamında beyaz-krem bir arı ürünüdür. Bal değildir, Bal Tebliği kapsamı dışındadır; kalitesi 10-HDA biyomarkeri ile ölçülür ve taze formu -18°C soğuk zincir ister. Dünya üretiminde Çin lider, Japonya en titiz premium alıcıdır; az üretilen, yüksek fiyatlı bir niş üründür.
Rehberi Aç →Polen
Arı poleni, arıların çiçeklerden topladığı polen tanelerini bacaklarında yumak yapıp kovana taşıdığı, kovan girişindeki polen tuzağıyla toplanan renkli granül üründür. Bal değildir, Bal Tebliği kapsamı dışındadır. Kalitenin anahtarı kurutmadır: nem %6 altına inmeyen polende küf ve aflatoksin riski başlar. Dünya ticaretinde İspanya ve Arjantin lider; AB, Güney Kore ve Japonya ana alıcılardır. Polen bilinen alerjendir — etikette uyarı zorunludur.
Rehberi Aç →Propolis
Propolis, bal arısının ağaç tomurcuk ve kabuklarından topladığı reçineyi kendi salgılarıyla işleyerek kovanı sıvamakta kullandığı doğal reçineli maddedir. Ham kalıp (çiğneme) ve etanol çözeltili damla ekstrakt olmak üzere iki ana biçimde satılır. Anadolu propolisi ağırlıklı kavak (Populus) orijinlidir; dünya premium segmentini Brezilya yeşil propolisi tutar.
Rehberi Aç →Akasya Balı
Akasya balı, ticarette çoğunlukla yalancı akasya (Robinia pseudoacacia) ağacının bahar çiçeğinden yapılan açık renkli bir çiçek balıdır. "Akasya" adı Türkçede iki ayrı ağaç grubunu karıştırdığı için bu balda asıl iş botanik kaynağı doğru yazmaktır. Bu rehber ürünün tanımını, mayıs çiçeklenmesine bağlı üretimini, polen ve laboratuvar kanıtını, etiket kuralını ve alım satımda dikkat edilecekleri anlatır.
Rehberi Aç →Ana Arı
Ana arı, kolonide yumurtlayan tek dişi arıdır; koloninin verimini, huyunu ve yeni nesil işçi arının kalitesini belirler. Ana arı alım satımı gıda değil, canlı hayvan ve damızlık materyal ticaretidir; bu yüzden Arıcılık Yönetmeliği, damızlık ana arı, ana arı yetiştiriciliği sertifikası, nakil ve sağlık belgesi kuralları geçerlidir. Bu rehber ana arının tanımını, ırk ve ekotip seçimini, yetiştiricilik ve sertifika düzenini, nakil belgelerini ve alıcının dikkat edeceği noktaları anlatır.
Rehberi Aç →Arı Ekmeği (Perga)
Arı ekmeği (perga), arı kolonisinde petek gözünde depolanmış arı poleninin fermente olmasıyla oluşan arı ürünüdür. Türk Gıda Kodeksi Arı Ürünleri Tebliği bu ürünü açıkça tanımlar, ürün özelliklerini ekte toplar ve taze arı ekmeğinin üretimden son tüketiciye kadar soğukta (+8 °C ve altında) muhafaza edilmesini ister. Bu rehber tanımı, tebliğin kapsamını, soğuk zincir kuralını, takviye edici gıda ve etiket yükümlülüklerini ve sağlık beyanı sınırını anlatır.
Rehberi Aç →Arı Kolonisi (Nüks)
Arı kolonisi, yumurtlayan ana arısı, yavrulu ve arılı çerçeveleri olan bal arısı ailesidir; çerçeveli kolonilerin satışı kayıt, plaka, nakil belgesi ve sağlık raporuna bağlıdır. Nüks (çekirdek koloni) bu kolonilerin küçük, bölünmüş hâlidir. Bu rehber Arıcılık Yönetmeliği'ndeki koloni tanımını, plaka ve AKS kaydını, alım satımdaki nakil belgesi ve veteriner sağlık raporunu, gezginci arıcılık ve izole bölge kurallarını anlatır.
Rehberi Aç →Ayçiçeği Balı
Ayçiçeği balı, ayçiçeği (Helianthus annuus) tarlalarının çiçeklenme döneminde arıların topladığı nektardan yapılan çiçek balıdır. Bal Tebliği etiket kuralında örnek olarak adı geçen iki bal türünden biridir. Bu rehber ayçiçeği balının tanımını, tarla kenarında konaklama ve ilaçlama kurallarını, kalite ve kayıt belgelerini ve alım satım noktalarını anlatır.
Rehberi Aç →Balmumu Ürünleri (Mum vb.)
Balmumu ürünleri, arıcının elinde kalan balmumundan yapılan mum, çiçekli ya da kalıp mumlar, ahşap cilası, mum sarıcı bez ve benzeri gıda dışı ürünlerdir. Bunlar gıda sayılmaz; hangi mevzuata bağlandığı ürünün kullanım amacına göre değişir. Bu rehber balmumunun arı ürünü olarak yasal yerini, mum, cila ve gıdaya temas eden sarıcı bez gibi ürün gruplarının hangi şartlara tabi olduğunu, hammadde saflığı ve etiket konularını anlatır.
Rehberi Aç →Funda (Püren) Balı
Funda balı, fundagiller (Ericaceae) familyasından funda ve püren denen çalıların çiçeğinden arıların yaptığı çiçek balıdır. Codex Bal Standardı bu balı nem sınırı bakımından özel sayar. Fundagiller içinde zehirli nektarlı başka bitkilerin de bulunması, bu balın tür adı ve polen kanıtı konusunda ayrıca dikkat gerektirir. Bu rehber ürünün tanımını, nem ve iletkenlik istisnalarını, üretim ve ayrı hasat gerekliliğini ve alıcıya verilecek belgeleri anlatır.
Rehberi Aç →Geven Balı
Geven balı, yüksek yayla ve dağ eteklerinde yetişen geven (Astragalus) çalılarının çiçeğinden arıların yaptığı tek çiçek balıdır. Doğu ve İç Anadolu'da Ağrı, Elazığ, Niğde ve Erzincan adıyla dört ayrı menşe adı tescillidir. Bu rehber geven bitkisini, bu belgelerdeki polen ve kimyasal ölçüleri, geç yaz hasadını ve ad kullanma kurallarını anlatır.
Rehberi Aç →Ihlamur Balı
Ihlamur balı, ihlamur ağaçlarının yaz başındaki çiçek nektarından arıların ürettiği tek çiçek balıdır. Etikete "ihlamur balı" yazabilmek için balın ihlamura ait duyusal, kimyasal ve polen özelliklerini belirgin biçimde taşıması gerekir. Bu rehber Bal Tebliği'nin adlandırma kuralını, Karabük Yenice Ihlamur Balı tescil belgesindeki üretim ve polen ölçülerini, hasat takvimini ve alıcıya sunulacak belgeleri anlatır.
Rehberi Aç →Karakovan Balı
Karakovan balı, çalıdan örme sepet ya da içi oyulmuş kütük gibi standart olmayan kovanlarda, temel petek kullanılmadan arıların kendi yaptığı peteğiyle birlikte üretilen baldır. Bal Tebliği bu balı süzme bal olarak satmayı yasaklar. Bu rehber karakovanın tebliğdeki tanımını, peteğin parçalanmaması şartını, adlandırma kuralını ve karakovan arıcılığının kayıt yükümlülüklerini anlatır.
Rehberi Aç →Krem (Kristalize) Bal
Krem bal ile kristalize bal, süzme çiçek balının kıvamına göre kazandığı iki ayrı resmî addır. Akışkan olmayan koyu kıvamda, kontrollü koşullarda kristalize edilen bal "krem bal", kendiliğinden kristalize olan ise "kristalize bal" adıyla satılabilir. Bu rehber iki adın farkını, yalnız çiçek balında kullanılabilmesini, aynı kriterlerin bu ballara da uygulanmasını ve ısıtma ile etiket konusundaki sınırları anlatır.
Rehberi Aç →Lavanta Balı
Lavanta balı, lavanta (Lavandula) tarlalarının yaz başındaki çiçeğinden arıların yaptığı tek çiçek balıdır. Lavanta tarımı Türkiye'de Isparta çevresinde yoğun olduğundan bu bal da tarla kenarı arılıklara bağlıdır. Bu rehber lavanta balının tanımını, tarla arıcılığının kurallarını, polen ve kalite kanıtını, etiket kurallarını ve alıma satıma ilişkin noktaları anlatır.
Rehberi Aç →Meşe Balı
Meşe balı çiçek nektarından değil, meşe ağacının tatlı salgısından yapılan bir salgı balıdır. Rengi koyu, tadı pekmeze yakındır. Bu rehber Bal Tebliği'ndeki salgı balı tanımını, Kırklareli ve Çanakkale meşe balı tescil belgelerindeki salgı akışı, hasat ve kalite ölçülerini ve alım satımda dikkat edilecek noktaları anlatır.
Rehberi Aç →Mum Temel (Petek Temeli)
Mum temel, saf balmumundan kabartma altıgen desenli ince levha olarak basılan ve kovan çerçevesine yerleştirilen petek temelidir. Arılar bu levhanın üstüne peteği örer. Bal Tebliği temel peteğin içinde bulunamayacak maddeleri ve etkenleri sayar; bu yüzden mum temel gıda zincirinin ilk halkasıdır. Bu rehber temel peteğin tanımını, tebliğin yasak madde ve spor kuralını, organik arıcılıktaki balmumu şartını, kalite ölçülerini ve alım satımda dikkat edilecek noktaları anlatır.
Rehberi Aç →Oğul
Oğul, bir koloninin ana arısıyla birlikte kovandan ayrılarak dışarıda salkım hâlinde bekleyen arı topluluğudur. Bu topluluk yeni bir kolonin başlangıcı olduğundan satışı canlı arı ticareti sayılır: kayıt, nakil belgesi, veteriner sağlık raporu ve konaklama kuralları geçerlidir. Bu rehber oğulun tanımını, alım ve yakalama kurallarını, kayıt yükümlülüğünü, organik arıcılıktaki yerini ve alıcının dikkat edeceği noktaları anlatır.
Rehberi Aç →Okaliptüs Balı
Okaliptüs balı, okaliptüs (Eucalyptus) ağaçlarının çiçeğinden arıların yaptığı çiçek balıdır. Türkiye'de okaliptüs doğal bir orman ağacı değil, sonradan ağaçlandırılmış bir türdür; bu yüzden bu balın konaklama izni ve orman mevzuatı yönü öne çıkar. Bu rehber okaliptüs balının tanımını, Codex'in iletkenlik istisnasını, ormanda arı konaklatma kurallarını ve parti belgelerini anlatır.
Rehberi Aç →Organik Bal
Organik bal, kovanın yeri, arının beslenmesi, kovanın malzemesi ve hastalık kayıtlarına kadar Organik Tarım Yönetmeliği'ndeki arıcılık kurallarına göre üretilen ve yetkilendirilmiş bir kuruluşça sertifikalanan baldır. "Organik" sözü bir duyusal özellik değil, bir belge ve kayıt düzenidir. Bu rehber organik arıcılığın temel kurallarını, geçiş sürecini, sertifika ve ürün sertifikası zincirini ve satışta nelerin yazılabileceğini anlatır.
Rehberi Aç →Pamuk Balı
Pamuk balı, pamuk (Gossypium) tarlalarının çiçeklenme döneminde arıların topladığı nektardan yapılan çiçek balıdır. Pamuk tarlası yoğun ilaçlanan bir tarla olduğu için bu balın asıl sorusu kalıntı ve ilaçlama bildirimidir. Bu rehber pamuk balının nerede üretildiğini, adlandırma kuralını, ilaçlama ile arı korumasının kurallarını ve parti belgelerini anlatır.
Rehberi Aç →Propolis Özütü (Ekstrakt)
Propolis özütü, ham propolisin çeşitli çözücülerle ekstraksiyonuyla elde edilen sıvı, konsantre ya da toz biçimli işlenmiş üründür. Türk Gıda Kodeksi Arı Ürünleri Tebliği bu ürüne "propolis" adını verir ve tek başına yalnız takviye edici gıda olarak piyasaya arz edilebileceğini yazar. Ham propolis ise doğrudan son tüketiciye sunulamaz. Bu rehber özütün tebliğdeki yerini, takviye edici gıda zincirini, etiket ve beyan sınırını ve ticari takdimi anlatır.
Rehberi Aç →Süzme Bal
Süzme bal, Bal Tebliği'nde sırları alınan yavrusuz peteklerden santrifüj yoluyla elde edilen bal olarak tanımlanır. Bir bitki türü değil, bir üretim ve sunuluş şeklidir: çiçek balı da, çam balı da süzme olarak satılabilir. Bu rehber tebliğdeki tanımı, süzme balı sızma bal, pres balı ve filtre edilmiş baldan ayıran kuralları, süzme sırasındaki ısı ve elek sınırlarını ve ihracattaki yerini anlatır.
Rehberi Aç →Yonca Balı
Yonca balı, yonca (Medicago sativa) bitkisinin çiçeğinden arıların yaptığı çiçek balıdır. Yonca bir yem bitkisidir ve çoğunlukla çiçek açmadan biçildiği için bu balın üretimi biçim takvimine ve tarla sahibiyle anlaşmaya bağlıdır. Bu rehber yonca balının tanımını, biçim ve ilaçlama ilişkisini, kalite ve polen kanıtını, etiket kurallarını ve alım satım noktalarını anlatır.
Rehberi Aç →Zahter Balı
Zahter balı, Güneydoğu Anadolu dağlık alanlarında yetişen zahter (Thymbra spicata) bitkisinin çiçeğinden yapılan, kekik ailesinden gelen baskın aromalı bir tek çiçek balıdır. Antep Zahter Balı adı Gaziantep için menşe adı olarak tescillidir. Bu rehber zahterin kekikten farkını, tescil belgesindeki polen ve kimyasal ölçüleri, temmuz başı hasadını ve sabit ile gezginci arıcılığın kurallarını anlatır.
Rehberi Aç →Tezgahlara git
Bal & Arıcılık üreticileriyle şimdi bağlantı kur.