Balmumu Ürünleri (Mum vb.)

Balmumu ürünleri nelerdir?

Arıcılık Yönetmeliği (RG 23.05.2024, sayı 32554) balmumunu arı ürünleri arasında sayar (md. 4/ç): bal, polen, arı sütü, balmumu, propolis, arı ekmeği, apilarnil, arı zehiri ve benzeri ürünler. Ancak balmumundan yapılan mum ve benzeri eşyalar arı ürünü değil, balmumu kullanılarak üretilmiş türev ürünlerdir. Bu fark mevzuat bakımından önemlidir: balmumu bir arı ürünüdür ve arıcılık mevzuatına tabidir, ondan yapılan mum ise sıradan bir tüketici ürünüdür.

Balmumu türevlerinin başlıca grupları şunlardır: dekoratif ve kullanım mumları (kalıp mum, sarma mum, uzun mum), ahşap ve deri cilası, kapsül ve kavanoz mumu, mum sarılı bez örtüler ve gıda saklamada kullanılan balmumu kaplı bez örtüler. Her grubun hukuki durumu farklı bir kapıya bağlanır.

Hammadde ayrı rehberde anlatılır. Balmumu ve temel petek rehberleri arıcılık tarafını, bu rehber ise mumun yan ürüne dönüştürülmesini anlatır. Burada kozmetik ya da sağlık amaçlı kullanım iddiası yoktur ve olmamalıdır.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 23 Mayıs 2024 tarihli ve 32554 sayılı sayı · Arıcılık Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/05/20240523-1.htm

Hammadde: saf balmumu ve katkı

Mumun kalitesi hammaddeye bağlıdır. Bal Tebliği md. 5/ı temel petek için parafin, serezin, iç yağı, reçine, oksalik asit gibi organik maddeler ile ağartıcı maddeler gibi inorganik maddelerin bulunamayacağını söyler. Bu hüküm doğrudan mum ürünleri için değil temel petek içindir, ancak saf balmumunun neyle karıştırılmaması gerektiğini de gösterir: parafin ve serezin ucuz katkılardır.

Etikette "saf balmumu" yazan ürün, parafin ya da stearin gibi katkı içeriyorsa tüketiciyi yanıltır. Bunun doğrulanması için balmumu partisinin analiz raporu istenir. Mum üreticisi ham balmumunu satın alırken satıcıdan hammaddenin saflığını gösteren belge ister ve bu belgeyi parti kaydına bağlar.

Hasat ve eritme sırasında ham balmumunda propolis, bal kalıntısı ve kovan artıkları bulunur. Bunların temizlenmesi için eritme ve süzme yapılır; ısıtma sırasında yangın riski vardır ve doğrudan alevle eritme yapılmaz, benmari ya da elektrikli eritme tercih edilir. Bu rehber ayrıntılı üretim reçetesi vermez.

Arı kolonileri zirai ilaç ve veteriner tıbbi ürün kalıntısını balmumunda biriktirir. Arıcılık Yönetmeliği arıcıların veteriner tıbbi ürün kullanımını kayıt altına almasını ister (md. 31/3). Mum yapımında kullanılacak balmumunun hangi kolonilerden geldiği ve hangi ilaçlama yapıldığı kayıtla bilinmelidir.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 22 Nisan 2020 tarihli ve 31107 sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği (Tebliğ No: 2020/7) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200422-13.htm · T.C. Resmî Gazete · 23 Mayıs 2024 tarihli ve 32554 sayılı sayı · Arıcılık Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/05/20240523-1.htm

Mevzuat: gıda dışı ürünler ve gıdayla temas

Gıda dışı mum ve cila ürünleri gıda mevzuatına tabi değildir; Bal Tebliği ve Arı Ürünleri Tebliği bu ürünlere uygulanmaz. Ürünün hangi mevzuata tabi olduğu kullanım amacına göre belirlenir. Genel tüketici ürünü olarak etiket, güvenlik ve satış koşulları geçerlidir. Bu rehber ürün güvenliği ya da yangın güvenliği standartlarını ayrıntılandırmaz; mum ve cila satışına başlayan işletme ilgili teknik düzenlemeleri ayrıca araştırmalıdır.

Gıdayla temas eden ürünlerde durum farklıdır. Balmumu kaplı bez örtü gıda saklamak için satılıyorsa, Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği (RG 5.4.2018, sayı 30382) hükümleri gündeme gelir. Bu yönetmelik gıdayla temas eden her malzemenin gıdaya zarar verecek miktarda madde geçirmemesini ister. Bez örtüde kullanılan boya, reçine ya da yağ gıdaya geçebileceğinden, ürünü satan işletme malzemenin gıdaya temasa uygunluğunu belgelemelidir.

Kozmetik ya da bakım ürünü olarak sunulan balmumu içerikli ürünler (dudak balmı, krem gibi) ayrı bir kategoridir ve kozmetik mevzuatına tabidir. Bu rehber kozmetik ürün yapımını ve iddiasını anlatmaz. Balmumu içeren bir ürünün etiketine sağlık ya da tedavi anlamı yüklemek yasaktır.

Arıcılık tarafında Arıcılık Yönetmeliği md. 31/4 uyarınca il ve ilçe müdürlükleri arıcılıkla ilgili alet, makine, petek, kovan ve arıcılık malzemesini kontrol etmeye yetkilidir. Mumun hammaddesi olan balmumu arıcının üretim kayıtlarında bulunur. Gümrük sınıflandırmasında ham balmumu için 1521, mumlar (mum, kandil) için 3406 pozisyonları kullanılır.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 23 Mayıs 2024 tarihli ve 32554 sayılı sayı · Arıcılık Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/05/20240523-1.htm · T.C. Resmî Gazete · 5 Nisan 2018 tarihli ve 30382 sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği (Bal Tebliği md. 12 ve Arı Ürünleri Tebliği md. 12 buna atıf yapar)

Kalite: neye bakılır?

Mumda kalite göstergeleri: renk (açık sarı ile kahverengi arası), kokusu (hafif bal kokulu), yüzey (pürüzsüz), yanma (eşit, az dumanlı) ve fitil kalitesi. Bu özellikler satıcının gözlemiyle yazılabilir; ancak sayısal yanma süresi gibi iddialar test raporuyla desteklenmelidir.

Cilada: balmumunun yanında hangi yağ ya da çözücünün kullanıldığı etikette bildirilir. Cila ahşap yüzey için satılıyorsa gıda ile temas edecek (kesme tahtası gibi) yüzeyler için uygun olup olmadığı üretici tarafından belirtilmelidir; belirtilmeyen cila gıdayla temas edecek yüzeye önerilmez.

Bez örtülerde balmumu tabakasının eşitliği, kenarların temizliği ve bezin lif kalitesi aranır. Bu ürünler yıkanırken balmumu tabakası bozulabilir; kullanım ve temizlik talimatı etikette yer almalıdır. Sağlığa etki iddiası, bakteri öldürme iddiası ya da "gıdayı bozulmadan taze tutar" gibi kesin iddialar kanıtsız yazılmaz.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 5 Nisan 2018 tarihli ve 30382 sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği (Bal Tebliği md. 12 ve Arı Ürünleri Tebliği md. 12 buna atıf yapar)

Ticaret: takdim ve alıcı

Balmumu ürünleri hediyelik, dekoratif ve el işi ürün pazarında satılır; alıcılar bireysel müşteriler, hediyelik dükkânları ve kırsal turizm işletmeleridir. Arıcı için balmumu, bal süzdükten sonra elinde kalan bir yan üründür ve bu yan üründen mum yapmak ek gelir kapısı olabilir. Fiyatı satıcı belirler; bu rehber fiyat vermez.

Satışta paketleme önemlidir: mumlar kırılmasın diye kâğıt ya da karton aralarla paketlenir, sıcakta yumuşamasın diye gölgede saklanır. Etikete ürünün adı, ağırlığı, hammaddesi ("balmumu", karışık ise bileşenleri), üretici adı ve iletişimi, kullanım uyarısı (yanıcı, çocuklardan uzak tutun) yazılır.

İlanda hammaddenin kaynağı (kendi arılığınızdan mı), balmumunun saflık durumu, ürünün gıdaya temas amacı olup olmadığı ve işletme bilgisi bulunmalıdır. Gıdaya temas amacı yoksa bunu açık yazmak iyi olur; bez örtüyü gıda ambalajı gibi sunmak, gıdayla temas mevzuatını gündeme getirir.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 23 Mayıs 2024 tarihli ve 32554 sayılı sayı · Arıcılık Yönetmeliği · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/05/20240523-1.htm · T.C. Resmî Gazete · 5 Nisan 2018 tarihli ve 30382 sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği (Bal Tebliği md. 12 ve Arı Ürünleri Tebliği md. 12 buna atıf yapar)

Sık sorulan sorular