Topal bir inek ölmez, yem yer, sağılır — bu yüzden “hasta” sayılmaz. Oysa daha az yürür, daha az yem yer ve kayıp aylara yayılarak birikir. Aşağıdakiler gözle görülen belirtiler ve bunların besiye ve süte beklenen etkisidir.
Veteriner hekime göster. Bu sayfa belirtiyi ve verime etkisini anlatır; teşhis koymaz, tedavi yazmaz.
Topallık ve bozuk duruş
Ayak ve yürüyüş · güven 50/100- Sürü yürürken geride kalıyor, en son geliyor
- Bir ayağa basarken başını sallıyor, adımı kısa atıyor
- Sırtı yürürken kamburlaşıyor
- Çok yatıyor, yemliğe geç kalkıyor
- Tırnak uzamış ya da şekli bozulmuş
Besiye etkisi
%10–25 kayıp
Ayağı ağrıyan hayvan yemliğe daha az gider ve daha kısa süre yer. Merada ise otlamak için yürümesi gerekir, yürümez. Kayıp hastalıktan değil YEM TÜKETİMİNİN düşmesinden gelir; bu yüzden hayvan hasta görünmediği halde geri kalır. Kızgınlık göstermesi de zorlaşır, gebelik gecikir.
Pazarda: Hayvanı MUTLAKA yürüterek gör. Ağılda duran hayvanın topallığı fark edilmez; satıcıdan birkaç adım yürütmesini iste. Tırnağın uzamış ya da bozuk olması bakımın da ölçüsüdür.
Öksürük ve burun akıntısı
Solunum · güven 45/100- Öksürüyor, özellikle hareket ettirilince
- Burnunda akıntı var
- Soluk alışı hızlı ve karından
- Kulaklar düşük, hayvan durgun
- Sürünün geri kalanından ayrı duruyor
Akciğer kapasitesi düşen hayvan yediğini büyümeye çeviremez. Buzağılıkta yaşanan solunum sorunu tek seferlik bir olay değildir: o hayvanın besi performansı ve ilk laktasyonu ÖMÜR BOYU etkilenmiş olabilir. Yani zararı iyileştikten sonra da devam eder.
Pazarda: Besilik dana alırken geçmişi sor: "buzağıyken hiç öksürdü mü". Sürüyü bir tur yürüt, hareketten sonra öksüren hayvanı işaretle. Kalabalık ve havasız taşımadan yeni inmiş partilerde risk artar.
Tüy dökülmesi ve kabuklanma (halka şeklinde lekeler)
Deri ve tüy · güven 40/100- Baş, boyun ve göz çevresinde tüysüz, yuvarlak lekeler
- Leke üzerinde gri-beyaz kabuk
- Genellikle genç hayvanlarda ve kış aylarında, kapalı ahırda
- Aynı ağıldaki birden fazla hayvanda benzer lekeler
Doğrudan verim kaybı ötekilere göre küçüktür; asıl zarar üç yerdedir. Bir: temas ve ortak malzemeyle ağıldaki diğer hayvanlara geçer. İki: DERİNİN değerini düşürür, kesimde bu para kaybıdır. Üç: insana da geçebilen bir tablo olabilir — bu yüzden elle muayene ederken eldiven konusunda veterinerine danış.
Pazarda: Göz çevresi ve boyuna bak. Tek hayvanda görüyorsan ağılın tamamını sor; bu tablo genellikle tek hayvanda kalmaz. Deri değeri düşen hayvanın kesim getirisi de düşer.
Memede şişlik, sütte pıhtı ya da renk değişimi
Meme ve süt · güven 45/100- Memenin bir bölümü diğerlerinden şiş, sert ya da sıcak
- İlk sağılan sütte pıhtı, tel tel yapı ya da renk bozukluğu
- Sağım sırasında hayvan huysuzlanıyor, tekme atıyor
- Süt miktarı sebepsiz düştü
Etkilenen meme bölümü o laktasyon boyunca eski verimine dönmeyebilir. Kayıp yalnız o günkü sütte değil, sezonun tamamındadır. Ayrıca o süt satılamaz — kayıp iki kere yaşanır.
Pazarda: Sağmal inek alıyorsan memeyi MUTLAKA elle kontrol ettir ve ilk sütü gördüğüne emin ol. Dört bölümün biri körelmiş bir inek, süt rakamı üzerinden pazarlık edilirken bunu söylemez.
Zayıflık, donuk tüy, ishal (genç hayvanda)
Sindirim · güven 45/100- İyi yem yediği halde et tutmuyor
- Tüyü donuk, kaba, dikilmiş duruyor
- Yumuşak ya da sulu dışkı, kuyruk çevresi kirli
- Meradan yeni dönmüş genç hayvanlarda toplu halde
Besiye etkisi
%10–20 kayıp
Hayvan yediğini kendisi için kullanamaz. Bu yüzden yem masrafı aynı kalırken ağırlık artışı düşer — kayıp yem faturasında görünmez, tartıda görünür. Genç hayvanda büyüme geriliği sonradan tam kapanmayabilir.
Pazarda: Yaşına göre küçük kalmış, tüyü donuk bir dana ucuz görünür ama besiye çekmesi uzun sürer. Aldığın indirim, kaybettiğin besi gününü karşılamayabilir.
Ağızda yara, aşırı salya, ayak arasında yara — birlikte
Genel kondisyon · güven 40/100- Ağızdan ip gibi salya akıyor
- Ağız içinde ya da dilde yara, hayvan yem yiyemiyor
- Aynı anda ayak arasında ya da tırnak üstünde yara
- Sürüde aynı belirtiler kısa sürede birden fazla hayvanda
- Ani süt düşüşü ve ateşli görünüm
Bu tablo için yüzde verilmiyor. Sebebi şudur: burada sorun tek hayvanın verimi değil, SÜRÜNÜN ve bölgenin durumudur. Bir verim yüzdesi yazmak, alınması gereken kararı küçültür.
Pazarda: Bu belirtileri bir arada gördüysen hayvanı ALMA, pazarlığa girme ve kendi sürüne temas ettirme. Durumu pazar yetkilisine ve veteriner hekime bildir.
Bu belirtiler bildirim gerektiren bir tablonun işareti olabilir. Teşhis ve bildirim veteriner hekimindir.
Zayıflık ve çökük kondisyon
Genel kondisyon · güven 40/100- Kaburgalar ve omurga dışarıdan belirgin
- Kuyruk sokumu çukurlaşmış
- Hayvan durgun, başı düşük
- Doğum sonrası hızlı erimiş
Besiye etkisi
%10–20 kayıp
Kondisyon bir hastalık değil, bir SONUÇTUR — altındaki sebep yem yetersizliği de olabilir, gizli bir sorun da. Kendi başına teşhis değeri yoktur ama verim kaybının en görünür işaretidir ve çoğu zaman sorunun aylardır sürdüğünü gösterir.
Pazarda: Zayıf hayvan ucuzdur ama ucuzluğun sebebi sorulmalıdır. Yem yetersizliğinden zayıflamış hayvan toparlar; başka bir sebepten zayıflamış hayvan toparlamayabilir. Farkı pazarda göremezsin — satıcıdan geçmişini iste.