Yarış Atı

Yarış atı kimdir, kim alır?

Yarış atı, hipodromlarda düzenlenen koşulara girmek üzere yetiştirilen attır. Türkiye'de yarışlar kayıtlı ve lisanslı bir düzen içinde yürür: at sahibi belgeli olmalı, atın antrenörü ve jokeyi lisanslı olmalı, at yarışa belirli süre içinde kaydedilmelidir. Bu yüzden yarış atı satın almak, sıradan bir at almaktan çok farklı bir kayıt işidir.

Safkan Arap ve safkan İngiliz atları yarış atlarının önemli bir kısmını oluşturur; bunların soy kütüğü ve damızlık kuralları ayrı bir rehberde (safkan rehberi) anlatılır. Yarımkan ve diğer ırkların yarış kayıtları bu rehberin kaynaklarında okunmadı; o konuda yarışı düzenleyen kuruluşa sorun.

Alıcılar çoğunlukla at sahibi belgesi olan ya da almak isteyen kişilerdir; koşu atı olarak alınan at antrenörün yanına gider. Bu rehber atın ticaretini, kimlik ve nakil kurallarını anlatır; bahis, tahmin ya da oran içermez, yarış düzenleme ve müşterek bahis işleri bu rehberin dışındadır.

Hastalık, aşı ve ilaç konularında bu rehber ad ya da miktar vermez. Atın sağlığı, topallama ve performans konusundaki her karar için veteriner hekime danışın.

Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik (RG 20 Şubat 2018/30338; md. 4, 7, 9, 11, 14, 20, 25, 26, 29, 41, 42, 46; yürürlük 31 Aralık 2019; sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180220-1.htm · Hukuk portalı kopyası · At Yarışları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 23 Haziran 2018/30457; değiştirilen madde numaraları: kayıt, deklare ve çekilme, ortak at, antrenör, jokey, amatör binici; ana yönetmelik RG 19 Nisan 2011/27910 okunmadı) · https://www.alomaliye.com/2018/06/23/at-yarislari/

Mikroçip ve kimlik belgesi

Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik (Resmî Gazete, 20 Şubat 2018, sayı 30338) at, eşek ve benzeri tek tırnaklıların her yaş grubunda tanımlanmasını ister. Yönetmelik 31 Aralık 2019'da yürürlüğe girmiştir. Hayvan tek bir kimlik belgesiyle yaşamı boyunca tanımlanır (md. 9).

Mikroçip, ISO 11784 uyumlu pasif bir RFID cihazıdır ve aseptik koşullarda boyun ortasında deri altına uygulanır (md. 4 ve 20). Çip kodu kimlik belgesine işlenir (md. 22). Tanımlama doğumdan itibaren en geç 12 ay içinde yapılır; sütten kesilmemiş tay 12 aydan önce işletmeden çıkarılacaksa çıkmadan önce tanımlanır (md. 14). Bakanlık bu süreyi 6 aya ya da doğum takvim yılına çekebilir.

Kayıtlı atların belgesini soy kütüğünü düzenleyen birlik ya da Bakanlık verir; safkan Arap ve İngiliz atlarında yetkili kurum Yüksek Komiserler Kurulu'dur (md. 7). Yarış atlarının belgesi düzenlenir ya da tanınır; belge kaybolursa Kurul yeni belge verir (md. 11). Damızlık bir atın kayıtlı yarış atına dönüştürülmesinde belge yenilenebilir (md. 14).

Belge hayvanla birlikte yaşar. Sahiplik değişince yeni sahibin bilgileri kimlik belgesine işlenir (md. 29); hayvan ölür, kesilir, satılır ya da çalınırsa sahiplik belgesi ya da kart düzenleyen kuruluşa iade edilir (md. 12). Ölen atta mikroçip çıkarılır ya da boyun bölgesi imha edilir ve belge geçersiz kılınır. Veriler düzenleyen kuruluşun veri tabanında en az 35 yıl saklanır (md. 37).

Alıcı olarak atın çip kodunu okutun ve kimlik belgesindeki bilgilerle (eşkâl, cinsiyet, doğum tarihi ve yeri, çip kodu) karşılaştırın. Kimlik belgesi olmayan, bilgileri uyuşmayan ya da veteriner sağlık raporu bulunmayan ata ticari işlem yapmayın.

Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik (RG 20 Şubat 2018/30338; md. 4, 7, 9, 11, 14, 20, 25, 26, 29, 41, 42, 46; yürürlük 31 Aralık 2019; sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180220-1.htm

At sahibi belgesi, antrenör ve jokey

Yarışa at koşturmak için at sahibi belgesi gerekir. TJK'nın sayfasına göre başvuran kişi evraklarla bizzat başvurur: İstanbul'da Yarışçılık Müdürlüğü'ne, diğer illerde hipodrom müdürlüklerine bağlı kayıt bürolarına. Evraklar incelenir, başvuru TJK genel müdürlüğüne iletilir, yönetim kurulu karar verir, belge düzenlenir ve at sahibine teslim edilir.

Gerekli evrakların listesi TJK'nın başvuru formu PDF'indedir ve bu rehberin kaynaklarında açılmadı; liste ve ücretler için TJK'ya başvurun. Yalnız arama özetinde belgenin her yıl vize ettirildiği görüldü; ayrıntı doğrulanmadı.

Antrenörlük için yönetmeliğin 2018 değişiklik metnine göre antrenörlüğe engel bir hali olmadığını ve uyuşturucu kullanmadığını belirten sağlık raporu istenir ve yıl içinde zorunlu eğitimlere katılıp başarılı olunması aranır. Jokey lisansı olmayan koşuda jokey olarak binemez; lisans vize edildiği takvim yılı için geçerlidir ve yarış atı sahibi olmama şartına bağlıdır. Vizesiz jokey ne koşuda biner ne idmanda at çalıştırır. 65 yaşını doldurmuş jokeyler binemez.

Satıcıdan alıcıya geçerken: at yeni sahibe geçtiğinde sahiplik kimlik belgesi üzerinde değişir (md. 29); yarış kayıtlarındaki sahip güncellemesini TJK'ya sorun. Alıcı at sahibi belgesine sahip değilse atı yarışa koşturamaz; belgeyi önceden almayı ya da ortak at düzenini (aşağıda) değerlendirin.

Kaynak: Türkiye Jokey Kulübü · At sahibi belgesi için gerekli evraklar ve başvuru adımları (Yetiştiricilik, Sahip Nasıl Olunur) · https://www.tjk.org/TR/Yetistiricilik/Static/Page/SahipNasilOlunur · Hukuk portalı kopyası · At Yarışları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 23 Haziran 2018/30457; değiştirilen madde numaraları: kayıt, deklare ve çekilme, ortak at, antrenör, jokey, amatör binici; ana yönetmelik RG 19 Nisan 2011/27910 okunmadı) · https://www.alomaliye.com/2018/06/23/at-yarislari/

Yarışa kayıt, deklare ve ortak at

Yönetmeliğin 2018 değişiklik metnine göre at, sahibinin, vekilinin ya da antrenörünün başvurusuyla hipodrom kayıt bürosunda ya da internet sitesi üzerinden koşuya kaydedilir. Kayıt süresi dolduktan sonra ek ve değişiklik yapılamaz. Kayıtta koşu tarihi, atın adı ve ırkı, sahibin ve antrenörün adı ile lisans numaraları yer alır. Kayıt bürosu gerekirse soy kütüğü (pedigri) isteyebilir.

Koşudan önce sahip, vekil ya da antrenör atın koşuya katılıp katılmayacağını, seyisin adını ve lisans numarasını, binicinin adını, kilosunu ve aksesuar bilgilerini yazılı ve imzalı olarak bildirir (deklare). Bildirim yapılmazsa at koşuya alınmaz. Hastalık ya da arıza nedeniyle çekilme için en az iki saha veteriner raporu ve Yarış Komiserler Kurulu kararı gerekir.

Birden fazla sahibi olan atlar yalnız bir ortağın üzerine koşabilir; bu diğer ortakların sorumluluğunu kaldırmaz. Ortak at koşturmak için tüm ortakların at sahibi belgesi olmalı ve noter onaylı sözleşme ya da muvafakatname yarış müessesesine tescil edilmelidir. Ortak ata yatırım yapmayı düşünen alıcı sözleşmeyi önce okumalı ve sorumluluk dağılımını yazılı kararlaştırmalıdır.

İğdiş, safkan Arap ve safkan İngiliz atların hangi koşulara katılabileceği yıllık yarış programı genel hükümlerinde belirtilir; bu hükümler okunmadı. Atı yarış hedefiyle alıyorsanız yılın programını TJK'dan isteyin.

Kaynak: Hukuk portalı kopyası · At Yarışları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 23 Haziran 2018/30457; değiştirilen madde numaraları: kayıt, deklare ve çekilme, ortak at, antrenör, jokey, amatör binici; ana yönetmelik RG 19 Nisan 2011/27910 okunmadı) · https://www.alomaliye.com/2018/06/23/at-yarislari/

Nakil ve satış yerine giriş

Yurt İçinde Canlı Hayvan Nakilleri Yönetmeliği'nin ilk metnine göre tek tırnaklıların naklinde pedigri, pasaport ya da tek tırnaklı kimlik belgesi gerekir (md. 13); veteriner sağlık raporu il ya da ilçeden başka il ya da ilçeye yapılan sevklerde zorunludur (md. 7) ve ilk metinde en fazla beş gün geçerlidir. Haber sayfalarında bu sürenin üç güne indiği okunmuştur; metin açılmadı, müdürlükten teyit edin.

Tek tırnaklı yönetmeliği kayıtlı ve damızlık hayvanın kimlik belgesinin nakil sırasında yanında bulunmasını ister (md. 25). Belge yanında yoksa aynı kuruluşun düzenlediği akıllı kartla yurt içi nakle izin verilebilir (md. 27). Geçici belge ülke içinde en fazla 45 gün hareket izni verir (md. 26). Nakil sırasında tanımlanmamış at yakalanırsa para cezası uygulanır, at tanımlanıp kaydedildikten sonra hedefine gönderilir (md. 42).

Satış yerlerine tanımlanmamış, kimlik belgesi ya da veteriner sağlık raporu olmayan ya da belgesinde yanlış bilgi bulunan at alınmaz (md. 41). Tanımlanmamış bir at satış yerine gelirse sahibine idari para cezası uygulanır; ceza sonrası at tanımlanır ve kaydedilir.

Hayvanların Nakilleri Sırasında Refahı Yönetmeliği'ne göre evcil tek tırnaklılar karayolunda 24 saate kadar taşınabilir ve her 8 saatte sıvı verilir (md. 46); yolculuk sonunda hayvanlar indirilir, yemlenir, sulanır ve en az 24 saat dinlendirilir. Yolculuğa uygun olmayan hayvanın taşınması yasaktır (md. 33). Kıymetli bir yarış atını mümkün olduğunca kısa süreli yolculukla ve nakliyeci yetki belgesi olan araçla taşıyın.

Yurt dışına satış ve safkan atın ihracı için Yüksek Komiserler Kurulu izni ve ayrı belgeler gerekir; bunlar safkan rehberinde anlatılır.

Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik (RG 17 Aralık 2011/28145; md. 7, 13; ilk metin, sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111217-13.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik (RG 20 Şubat 2018/30338; md. 4, 7, 9, 11, 14, 20, 25, 26, 29, 41, 42, 46; yürürlük 31 Aralık 2019; sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180220-1.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Hayvanların Nakilleri Sırasında Refahı ve Korunması Yönetmeliği (RG 24 Aralık 2011/28152; md. 33, 46; geçiş süreleri ve sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111224-2.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Safkan Arap ve İngiliz Atlarının Soy Kütüğü, Kayıtları, İthalat ve İhracatı Hakkında Yönetmelik (RG 19 Nisan 2011/27910; md. 4, 8, 9, 17, 20-26; 2024 değişikliği yalnız tanımları etkiler) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/04/20110419-8.htm

Alım-satım: ilan ve kontrol listesi

İlanda şunlar yazılmalıdır: atın adı, çip kodu, ırkı (safkan Arap, safkan İngiliz ya da başka), cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, don ve işaretleri, yetiştiricisi, kimlik belgesi bilgisi, veteriner sağlık raporu durumu, ortaklı olup olmadığı, bulunduğu yer ve teslim şekli. Fiyat satıcıda belirlenir; fiyatı etkileyen etkenler yaş, ırk, soy (orijin), yarış kaydı, sağlık durumu, ortaklık ve nakliye mesafesidir. İletişim tarımart portalı içinden yürür.

Alıcı olarak teslimde şuna bakın: çip kodunun belgeyle uyuşması, belgedeki sahiplik bilgisi, ortak at ise ortaklık sözleşmesi, veteriner hekimin muayene raporu, atın hareketlerinde topallama olup olmadığı, tırnak ve sırt durumu. Bu muayenelerin kapsamını kendi veteriner hekiminizle belirleyin; yarış atı alımında bağımsız bir veteriner muayenesi yaptırmak olağan bir önlemdir.

Satış sonrası: yeni sahip bilgilerinin kimlik belgesine işlenmesi, yarış kayıtlarında sahibin güncellenmesi ve gerekiyorsa antrenör değişikliği için TJK ile iletişime geçin. Atı yarışmak üzere antrenöre vermeden önce hangi hipodrom ve ahır için kayıt gerektiğini öğrenin.

Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik (RG 20 Şubat 2018/30338; md. 4, 7, 9, 11, 14, 20, 25, 26, 29, 41, 42, 46; yürürlük 31 Aralık 2019; sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180220-1.htm · Hukuk portalı kopyası · At Yarışları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 23 Haziran 2018/30457; değiştirilen madde numaraları: kayıt, deklare ve çekilme, ortak at, antrenör, jokey, amatör binici; ana yönetmelik RG 19 Nisan 2011/27910 okunmadı) · https://www.alomaliye.com/2018/06/23/at-yarislari/ · Türkiye Jokey Kulübü · At sahibi belgesi için gerekli evraklar ve başvuru adımları (Yetiştiricilik, Sahip Nasıl Olunur) · https://www.tjk.org/TR/Yetistiricilik/Static/Page/SahipNasilOlunur

Sık sorulan sorular