Soya: yetiştirme, hasat ve depolama

Question 1

Soya hangi iklimi sever?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Soya sıcağı seven bir bitkidir. Çukurova broşürüne göre mayıs-eylül aylarında ortalama günlük sıcaklığın 25 derece olduğu yerler uygundur; 18 derecenin altı ve 40 derecenin üstü gelişmeyi olumsuz etkiler, 29 dereceyi aşan gece sıcaklığı verimde yaklaşık %10 düşüşe yol açabilir. Soya sıcağı seven bir bitkidir. Çukurova broşürüne göre mayıs-eylül aylarında ortalama günlük sıcaklığın 25 derece olduğu yerler uygundur; 18 derecenin altı ve 40 derecenin üstü gelişmeyi olumsuz etkiler, 29 dereceyi aşan gece sıcaklığı verimde yaklaşık %10 düşüşe yol açabilir. Karadeniz Enstitüsü broşürü gelişme boyunca 2500-3000 derecelik ısı toplamı ister, çimlenme için +8 dereceyi belirtir.

Question 2

Soya hangi topraklarda yetişir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çorak, drenajı kötü ve çok kumlu topraklar dışında değişik bünyedeki topraklarda yetişir; kumlu-killi topraklar en iyi ortamdır. Çorak, drenajı kötü ve çok kumlu topraklar dışında değişik bünyedeki topraklarda yetişir; kumlu-killi topraklar en iyi ortamdır. Uzun süre durgun su kalan sıkışık topraktan ve tuzlu topraktan hoşlanmaz.

Question 3

Soya ne kadar su ister?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürüne göre yetişme dönemi boyunca 550-600 mm suya ihtiyaç vardır; bu yüzden bol yağış alan Karadeniz Bölgesi dışında ancak sulamayla soya tarımı yapılabilir.

Question 4

Çukurova'da ana ürün soya ne zaman ekilir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürüne göre ana ürün soya, toprak sıcaklığının 12-13 dereceyi bulduğu nisan ortasından itibaren ekilebilir. Çukurova broşürüne göre ana ürün soya, toprak sıcaklığının 12-13 dereceyi bulduğu nisan ortasından itibaren ekilebilir. Geççi çeşitler nisan içinde ekilmeli, erkenci çeşitler mayıs ortasına kadar ekilebilir. Düşük toprak sıcaklığı çimlenmeyi geciktirdiği için nisan sonuna kadar beklemek çıkış garantisi için gereklidir.

Question 5

İkinci ürün soya ne zaman ekilir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

İkinci ürün, ana ürün (hububat) hasadından hemen sonra, çoğunlukla haziran içinde ekilir. İkinci ürün, ana ürün (hububat) hasadından hemen sonra, çoğunlukla haziran içinde ekilir. Geciken ekim verimi azaltır, hasadı yağmurlu döneme bırakır ve yüksek tane nemi yüzünden depolama ve pazarlamada sıkıntı çıkarır. Temmuz sınırı iki broşürde farklı ifade edilir: Çukurova broşürü çok erkenci çeşitler hariç ekimin temmuza bırakılmamasını, Karadeniz broşürü ekimlerin temmuzun ilk haftasını geçmemesini söyler.

Question 6

Soya kaç santimetre derinliğe ekilir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova ve Karadeniz broşürlerinin ikisi de 3-4 cm derinlikte, tavlı toprağa ve mibzerle ekimi önerir. Çukurova ve Karadeniz broşürlerinin ikisi de 3-4 cm derinlikte, tavlı toprağa ve mibzerle ekimi önerir. Toprak tavı derine inmişse mibzer ayaklarındaki sıyırıcılar indirilerek yüzeydeki kuru tabaka sıyrılır.

Question 7

Soyada sıra arası kaç santimetre olmalıdır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Ana üründe Çukurova broşürü sıra arasını 60 cm (mekanizasyon uygunsa daha dar), Karadeniz broşürü 60-70 cm verir. Ana üründe Çukurova broşürü sıra arasını 60 cm (mekanizasyon uygunsa daha dar), Karadeniz broşürü 60-70 cm verir. İkinci üründe iki broşür farklı değer verdiği için burada yazılmadı.

Question 8

Soyada sıra üzeri mesafe nedir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürü sıra üzerini ana üründe 5 cm, ikinci üründe 3-4 cm olarak verir; Karadeniz broşürü 3-5 cm, Trakya sayfası 4-5 cm der. Çukurova broşürü sıra üzerini ana üründe 5 cm, ikinci üründe 3-4 cm olarak verir; Karadeniz broşürü 3-5 cm, Trakya sayfası 4-5 cm der. Geciken ekimlerde sıra üzeri daha sık tutulabilir.

Question 9

Soyaya bakteri aşılaması gerekir mi?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Soyanın daha önce yetişmediği yerlerde soya bakterisi bulunmadığı için tohum ekimden önce bu bakteriyle aşılanır; böylece bitki azotu havadan alır ve daha az azotlu gübre gerekir. Soyanın daha önce yetişmediği yerlerde soya bakterisi bulunmadığı için tohum ekimden önce bu bakteriyle aşılanır; böylece bitki azotu havadan alır ve daha az azotlu gübre gerekir. Aşılanmış soyaların daha sağlıklı geliştiği ve tane veriminin arttığı belirtilir.

Question 10

Aşılanmış tohum ne kadar süre içinde ekilmelidir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Hemen ekilmelidir; bakteri güneşe ve beklemeye duyarlıdır, bekleyen karışımda bakteriler ölür ve aşılamanın etkisi kalmaz. Hemen ekilmelidir; bakteri güneşe ve beklemeye duyarlıdır, bekleyen karışımda bakteriler ölür ve aşılamanın etkisi kalmaz. Trakya sayfası en geç 4 saat der. Bakteri ekimden önce alınmışsa buzdolabı sıcaklığında (2-4 derece) saklanır.

Question 11

Soyaya azotlu gübre verilir mi?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Bakteri kullanıldığında ekimde daha fazla azotlu gübre gerekmez; fazla azot yumru oluşumunu azaltır ve bakteriyi tembelleştirir. Bakteri kullanıldığında ekimde daha fazla azotlu gübre gerekmez; fazla azot yumru oluşumunu azaltır ve bakteriyi tembelleştirir. Çukurova broşürü üst gübreye çoğu zaman ihtiyaç duyulmadığını, çıkıştan 2-3 hafta sonra kökte 5-10 adet içi pembe yumrucuk görülmesi gerektiğini, yoksa sulamadan önce azot verilebileceğini söyler. Gübreleme toprak analizine göre yapılmalıdır.

Question 12

Soya kaç kez, ne zaman sulanır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova ve Karadeniz broşürlerine göre birinci su bitki boyu 8-10 cm olunca, ikinci su ilk çiçekler görülmeye başlayınca, üçüncü su baklalar büyümeye başlayınca verilir; gerekirse dördüncü su üçüncüden 10-15 gün sonra verilir. Çukurova ve Karadeniz broşürlerine göre birinci su bitki boyu 8-10 cm olunca, ikinci su ilk çiçekler görülmeye başlayınca, üçüncü su baklalar büyümeye başlayınca verilir; gerekirse dördüncü su üçüncüden 10-15 gün sonra verilir. Sulama zamanı yaprakların pörsümesi ve matlaşmasından anlaşılır.

Question 13

Soyada suya en çok ihtiyaç duyulan dönemler hangileridir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürüne göre suya en fazla ihtiyaç duyulan devre çiçeklenme ve özellikle bakla oluşumu devresidir. Çukurova broşürüne göre suya en fazla ihtiyaç duyulan devre çiçeklenme ve özellikle bakla oluşumu devresidir. Trakya sayfası fide dönemini, çiçeklenme öncesini, bakla oluşumunu ve bakla dolumunu su stresine hassas dönemler olarak sayar.

Question 14

Soya hangi yöntemle sulanır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürü tava usulü sulamayı önerir; hasat kaybına yol açmamak için tava genişliği biçerdöver tablasının genişliğine göre hesaplanır. Çukurova broşürü tava usulü sulamayı önerir; hasat kaybına yol açmamak için tava genişliği biçerdöver tablasının genişliğine göre hesaplanır. Trakya sayfası yağmurlama ve karık sulamasının da uygulanabildiğini yazar.

Question 15

İlk su geç verilirse ne olur?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Birinci su geç verilirse bitki boyu kısa kalır ve ilk bakla yüksekliği düşük olur; bu durumda hasat kayıpları nedeniyle verim düşüşü kaçınılmazdır.

Question 16

Soyada yabancı ot mücadelesi nasıl yapılır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Soya gelişmesinin ilk döneminde yabancı otlardan çok etkilenir. Soya gelişmesinin ilk döneminde yabancı otlardan çok etkilenir. Sıra aralarında traktörle, gerekirse sıra üzerinde el çapasıyla mücadele edilir; çapa 5 cm'den derine inmemeli, toprak nemi fazlayken çapa yapılmamalıdır. Çapalarken boğaz doldurma yapılmamalıdır, çünkü ilk bakla yüksekliği düşer. Ürün adı ve doz burada verilmez; ruhsatlı ürün etiketi ve il/ilçe müdürlüğü esas alınır.

Question 17

Soya ekim nöbetinde nasıl yer alır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Soya, topraya organik madde ve azot sağlayan önemli bir münavebe bitkisidir; kendinden sonra ekilecek bitkiye verim artışı ve gübre tasarrufu sağlar. Soya, topraya organik madde ve azot sağlayan önemli bir münavebe bitkisidir; kendinden sonra ekilecek bitkiye verim artışı ve gübre tasarrufu sağlar. Çukurova'da soya çoğunlukla hububat sonrası ikinci ürün olarak ekilir.

Question 18

Ana ürün soya için toprak nasıl hazırlanır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Tarla sonbaharda tavında iken 20-25 cm derinlikte sürülür; nisanda diskaro veya goble çekilir, ekimden önce toprak tava getirilir. Tarla sonbaharda tavında iken 20-25 cm derinlikte sürülür; nisanda diskaro veya goble çekilir, ekimden önce toprak tava getirilir. Derin sürümün bazı mantar hastalıklarının etkisini azalttığı belirtilir.

Question 19

İkinci ürün soyada anıza doğrudan ekim yapılır mı?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürüne göre yapılmış araştırmaların ortak sonucu, en az toprak işlemeyle ya da toprağı işlemeden doğrudan anız mibzerleriyle ekimin daha yüksek verim sağladığıdır. Çukurova broşürüne göre yapılmış araştırmaların ortak sonucu, en az toprak işlemeyle ya da toprağı işlemeden doğrudan anız mibzerleriyle ekimin daha yüksek verim sağladığıdır. Ancak bu mibzerlerin yeterince yaygınlaşmaması ve anız yakma yasağı nedeniyle anızın diskaroyla toprağa karıştırılması gerekebilir.

Question 20

Soyanın en önemli hastalıkları hangileridir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürüne göre ülkemizde en etkili hastalıklar: bitkilerin hasatta bile yeşil kalıp cüceleştiği virüs hastalığı tomurcuk yanıklığı, kök ve sapları kurutan mantar hastalığı kömür çürüklüğü, mildiyö ve mozaik virüsüdür. Çukurova broşürüne göre ülkemizde en etkili hastalıklar: bitkilerin hasatta bile yeşil kalıp cüceleştiği virüs hastalığı tomurcuk yanıklığı, kök ve sapları kurutan mantar hastalığı kömür çürüklüğü, mildiyö ve mozaik virüsüdür. Trakya sayfası ayrıca tohum, fide, kök, sap ve bakla çürüklüklerini ve antraknozu sayar.

Question 21

Soya hastalıklarına karşı ilaçlama yapılır mı?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürüne göre bu hastalıkların mücadelesinde ilaçlamadan çok sağlıklı tohum kullanmak ve virüslü bitkileri imha etmek gibi tedbirler öne çıkar. Çukurova broşürüne göre bu hastalıkların mücadelesinde ilaçlamadan çok sağlıklı tohum kullanmak ve virüslü bitkileri imha etmek gibi tedbirler öne çıkar. Kömür çürüklüğüne karşı toprak sıkışıklığını önleyici uygulamalar, derin sürüm ve sulama sonrası ara çapa önerilir. İlaç adı ve doz burada verilmez.

Question 22

Soyanın önemli zararlıları hangileridir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürü beyaz sinek, kırmızı örümcek, yeşil kurt, prodenia ve kokulu yeşil böceği en önemli zararlılar olarak sayar. Çukurova broşürü beyaz sinek, kırmızı örümcek, yeşil kurt, prodenia ve kokulu yeşil böceği en önemli zararlılar olarak sayar. Trakya sayfası ayrıca çekirge ve (Akdeniz ile Ege sahillerinde) pamuk yaprak kurdunu anar.

Question 23

Beyaz sineğe karşı ne yapılır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova'da yoğun zarar görülmüş, son yıllarda pamuk alanları azaldıkça yoğunluğu da azalmış bir zararlıdır. Çukurova'da yoğun zarar görülmüş, son yıllarda pamuk alanları azaldıkça yoğunluğu da azalmış bir zararlıdır. En önde gelen tedbir dayanıklı çeşit kullanmaktır; tüylü çeşitler bu konuda tercih sebebi olmalıdır.

Question 24

Soyada ilaç seçimi ve ilaçlama zamanı için kime danışılır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Ürün adı ve doz burada verilmez. Çukurova broşürü, en etkili ilaçların seçimi ve uygulama zamanı konusunda en yakın tarım teşkilatından bilgi alınmasını söyler; yeterli sayıda ve zamanında mücadele yapılmazsa büyük verim kaybı olacağını belirtir. Ürün adı ve doz burada verilmez. Çukurova broşürü, en etkili ilaçların seçimi ve uygulama zamanı konusunda en yakın tarım teşkilatından bilgi alınmasını söyler; yeterli sayıda ve zamanında mücadele yapılmazsa büyük verim kaybı olacağını belirtir. Ruhsatlı ürün etiketi esas alınır.

Question 25

Tarlada virüslü soya bitkisi görülürse ne yapılır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Trakya sayfasına göre virüslü bitkiler görüldüğünde hemen sökülmeli ve tarladan uzaklaştırılmalı, derin gömülmeli veya yakılmalıdır. Trakya sayfasına göre virüslü bitkiler görüldüğünde hemen sökülmeli ve tarladan uzaklaştırılmalı, derin gömülmeli veya yakılmalıdır. Yaprak biti gibi özsu emen böcekler virüs taşıdığından tarla düzenli aralıklarla kontrol edilmelidir.

Question 26

Tohum çıkışı gecikirse hastalık riski artar mı?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Evet. Karadeniz Enstitüsü broşürü, çıkış ne kadar gecikirse hastalık enfeksiyonlarının ve kayıpların o kadar fazla olduğunu söyler; hızlı çimlenme ve çıkış için tohum yatağındaki toprak parçacıkları yeterince ufalanmış olmalıdır.

Question 27

Tarlada daha önce kök çürüklüğü görüldüyse hangi çeşit seçilmeli?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Karadeniz Enstitüsü broşürüne göre kök çürüklüğüne dayanıklı veya toleranslı çeşitler seçilmelidir.

Question 28

Soyada herbisit kullanılır mı?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova ve Karadeniz broşürleri, yabancı ot yoğun olduğunda kimyasal mücadelenin yapılabildiğini, çıkış öncesi ve çıkış sonrası uygulamaların bulunduğunu ve seçimde otların geniş veya dar yapraklı oluşunun dikkate alınmasını söyler. Çukurova ve Karadeniz broşürleri, yabancı ot yoğun olduğunda kimyasal mücadelenin yapılabildiğini, çıkış öncesi ve çıkış sonrası uygulamaların bulunduğunu ve seçimde otların geniş veya dar yapraklı oluşunun dikkate alınmasını söyler. Ürün adı ve doz burada verilmez; ruhsatlı ürün etiketi esas alınır.

Question 29

Soya hasadının zamanı geldiği nasıl anlaşılır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Önce yapraklar sararır ve çoğu dökülür, baklalar olgunlaşır, tohumlar sertleşir; bu devrede hasat edilir. Önce yapraklar sararır ve çoğu dökülür, baklalar olgunlaşır, tohumlar sertleşir; bu devrede hasat edilir. Çukurova broşürü, yaprakların sararıp dökülmesinden 4-5 gün sonra hasada başlayıp kısa sürede bitirmeyi önerir.

Question 30

Soya hasadı nasıl yapılır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Hasat biçerdöverle yapılır; biçim yüksekliği alt baklaları alacak şekilde ayarlanır. Hasat biçerdöverle yapılır; biçim yüksekliği alt baklaları alacak şekilde ayarlanır. Ürün yoğun ve sıksa biçerin tıkanmasını ve tohumların kırılmasını azaltmak için biçerdöver hızı düşürülür.

Question 31

Hasat gecikirse ne olur?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Hasadın gecikmesi baklaların çatlamasına ve verimin düşmesine neden olur; Karadeniz broşürüne göre çeşitlerin çoğu tohumunu az veya çok döker ve hasat geciktikçe dökülme artar. Hasadın gecikmesi baklaların çatlamasına ve verimin düşmesine neden olur; Karadeniz broşürüne göre çeşitlerin çoğu tohumunu az veya çok döker ve hasat geciktikçe dökülme artar. Geç ekimlerde hasat yağmurlu döneme de denk gelebilir.

Question 32

Çukurova'da soya hangi aylarda hasat edilir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürüne göre soyada hasat dönemi, ekim zamanına ve çeşidin erkenci ya da geççi olmasına bağlı olarak eylül-ekim aylarına denk gelir.

Question 33

Türkiye'de dekardan ortalama ne kadar soya alınır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

TEPGE'ye göre Türkiye soya verimi 2023'te 421 kg/da, 2025/26 sezonunda 402 kg/da olarak gerçekleşmiştir. TEPGE'ye göre Türkiye soya verimi 2023'te 421 kg/da, 2025/26 sezonunda 402 kg/da olarak gerçekleşmiştir. Verim bölgeye, çeşide, ekim zamanına ve yıla göre değişir.

Question 34

Hasat kaybı nasıl azaltılır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürüne göre ilk bakla yüksekliğinin fazla olması için ilk sulama zamanında yapılmalı, biçim alt baklaları alacak şekilde alçaktan ayarlanmalıdır; biçerdöverle yukarıdan biçim alt baklaların toprakta kalmasına ve kaybın artmasına yol açar. Çukurova broşürüne göre ilk bakla yüksekliğinin fazla olması için ilk sulama zamanında yapılmalı, biçim alt baklaları alacak şekilde alçaktan ayarlanmalıdır; biçerdöverle yukarıdan biçim alt baklaların toprakta kalmasına ve kaybın artmasına yol açar. Hasat gecikmesi de çatlama kaybı yapar.

Question 35

Geç ekilen soyada hasat neden sorun olur?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Karadeniz Enstitüsü broşürüne göre geç ekimlerde hasat yağmurlu döneme kalır ve tane neminin yüksek olması depolama ve pazarlamada sıkıntıya yol açar.

Question 36

Depolamadan önce soyanın nemi ne olmalı?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Uzun süre depolanacak soyanın tane nemi yaklaşık %13'e veya altına indirilmelidir (Çukurova broşürü %13'ün altı, Karadeniz broşürü %13).

Question 37

Soya deposunun sıcaklığı ve nemi ne olmalı?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürüne göre tohumların kızışmasını ve bozulmasını önlemek için depo ısısı 20-22 derecenin altında, depo havasının nispi nemi %60'tan düşük olmalıdır.

Question 38

Soya nasıl kurutulur?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Kurutma gölge bir yerde yapılmalıdır; doğrudan güneş altında yapılan kurutma tohumlarda çatlamaları artırır. Kurutma gölge bir yerde yapılmalıdır; doğrudan güneş altında yapılan kurutma tohumlarda çatlamaları artırır. Kurutmaya serilen veya depolanan ürünün yığın kalınlığı 30-40 cm'den yüksek olmamalı ve ara sıra karıştırılmalıdır.

Question 39

Nemli soya depolanırsa ne olur?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Çukurova broşürüne göre tohum neminin %13-14'ten fazla olması kızışmayı ve böceklenmeyi artırır; bu yüzden ürünün sağlıklı biçimde kurutulmasının yanında deponun ısısına ve nemine de dikkat edilmelidir.

Question 40

Soya tanesi sanayide nasıl işlenir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

TEPGE raporuna göre dünyada üretilen soyanın büyük bölümü kırılarak soya küspesi ve soya yağı haline getirilir; en çok bilinen ve kullanılan ürünler soya yağı ve soya küspesidir.