Tarçın Çayı

Tarçın nedir, kasya ile seylan farkı ne?

Baharat Tebliği 2022/7 tarçını Cinnamomum cinsine giren bitkilerin dal ve genç sürgünlerinin kabuklarından, mantar ve parankima dokusu soyulduktan sonra kalan iç kabuğun tekniğine uygun kurutulup öğütülmüş hâli olarak tanımlar. Aynı maddede iki ayrı çeşit de tanımlıdır.

Kasya tarçın kabuğu, Cinnamomum cassia (L.) J. Presl ağaçlarının genç sürgünlerinin kurutulmuş kabuğudur; kısmen ya da tamamen mantar tabakasıyla örtülü ve pürüzlü görünür. Seylan tarçın kabuğu ise Cinnamomum zeylanicum Blume'un genç dallarının soyulmuş kabuğudur; mantar tabakası yoktur ve yüzeyi pürüzsüzdür. Yani ikisi farklı ağaçtır ve kabuk görünümü de farklıdır.

Marketlerde "tarçın" diye satılan ürün çoğu zaman kasya olabilir; seylan daha ince, açık renkli ve çok katmanlı rulo hâlindedir. Alıcıya hangi türü sattığınızı etikette ve ilanda bilimsel adıyla yazmanız doğru bilgilendirmedir.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 19 Nisan 2022 tarihli ve 31814 sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Baharat Tebliği (Tebliğ No: 2022/7) · https://faolex.fao.org/docs/pdf/tur214345.pdf

Nerede yetişir, nasıl elde edilir?

Tarçın tropik iklim ağacıdır; Türkiye'de ticari ölçekte yetiştirilmez. Piyasadaki tarçın ithal edilir; menşe ülkeyi ithalat belgeleri ve tedarikçi bilgisinden öğrenirsiniz. Ürünün kaynağını yazılı almak gelecekteki denetimde işinizi kolaylaştırır.

Elde etme yöntemi tebliğin tanımından anlaşılır: genç dal ve sürgünlerin kabuğu alınır, dış mantar ve parankima dokusu soyulur, iç kabuk kurutulur. Kurutma sırasında kabuk kendiliğinden rulo biçimini alır. Rulolar çubuk olarak satılır ya da öğütülüp toz yapılır.

İşletmeniz ürünü ithal ederek paketliyorsa, ithalat dosyasında gıda kontrol belgesi ve parti analiz sonuçlarının bulunması beklenir; ayrıntı için gümrük müşaviri ve il tarım ve orman müdürlüğü.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 19 Nisan 2022 tarihli ve 31814 sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Baharat Tebliği (Tebliğ No: 2022/7) · https://faolex.fao.org/docs/pdf/tur214345.pdf · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Gıda ve Yem Genel Müdürlüğü, gıda işletmesi kayıt ve onay uygulaması; il/ilçe tarım ve orman müdürlüğü

Kalitede nelere bakılır?

Baharat Tebliği ürünün kendine özgü tat, koku ve renkte olmasını, yabancı tat ve koku almamış olmasını, bozuk tane içermemesini ve canlı böcek, ölü böcek ya da kalıntı bulunmamasını ister (madde 5). Yabancı madde, istenen kısım dışındaki her şeydir.

Çubuk tarçında bakılacaklar: rulonun düzgünlüğü, rengi, kırık ve kırıntı oranı. Öğütülmüş tarçında ise tebliğ, doğal yapısı dışında nişasta, irmik, razmol, kepek ve benzeri dolgu maddelerinin baharata katılmamasını ister (madde 5). Toz tarçına dolgu karıştırmak hem kaliteyi hem hukuki durumu bozar.

• Tür: seylan mı kasya mı; bilimsel adı satıcıdan yazılı alın.
• Çubuk: düzgün sarılı, kırık ve kırıntı oranı düşük.
• Toz: dolgu maddesi (nişasta, kepek, irmik) katılmamış olmalı.
• Koku: kendine özgü; küf, rutubet, yabancı koku olmamalı.
• Böcek, bozuk parça ve yabancı madde yok.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 19 Nisan 2022 tarihli ve 31814 sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Baharat Tebliği (Tebliğ No: 2022/7) · https://faolex.fao.org/docs/pdf/tur214345.pdf

Mevzuat, etiket ve gümrük kodu

Tarçın, Baharat Tebliği'nin madde 4 listesinde tanımlıdır. Bitki çaylarına özgü ayrı bir tebliğ bu çalışmada bulunamadı; tarçın çayı olarak satışta Baharat Tebliği'nin ürün özellikleri, etiket yönetmeliği, hijyen yönetmeliği ve bulaşan ile pestisit mevzuatı birlikte uygulanır. Tebliğ ambalajsız arz edilen ürünler için ayrıca Ek-5 hijyen kurallarını getirir.

Etikette ürün adı ve içindekiler yazılır; tarçın türü (seylan ya da kasya) belliyse ürün adında belirtilmesi yanıltıcılığı önler. Etikete tarçının vücuda etkisini anlatan cümle yazılmaz.

Gümrük tarife cetvelinde tarçın ve tarçın çiçekleri 0906 pozisyonundadır; çubuk (kırılmamış) ile kırılmış ya da öğütülmüş hâl alt kodlarda ayrılır. Kesin alt kodu gümrük müşavirinden parti bazında alın. Tebliğe aykırılıkta 5996 sayılı Kanun'un idari yaptırımı uygulanır.

Tarçın çayında kan şekeri, kilo ya da başka bir vücut etkisini anlatan cümle ilanda ve etikette yer almaz. İlanda tür (seylan ya da kasya), çubuk veya toz oluşu, ağırlık ve ambalaj yazılır.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 19 Nisan 2022 tarihli ve 31814 sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Baharat Tebliği (Tebliğ No: 2022/7) · https://faolex.fao.org/docs/pdf/tur214345.pdf · T.C. Resmî Gazete · 26 Ocak 2017 tarihli ve 29960 mükerrer sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (Tarım ve Orman Bakanlığı) · T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (Armonize Sistem): 09. fasıl (kahve, çay, mate ve baharat) ve 12. fasıl (bitki ve bitki kısımları); pozisyon düzeyinde okundu · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (idari yaptırım hükümleri; Çay ve Baharat Tebliğlerinde dayanak olarak anılır)

Ticari takdim, saklama ve alıcılar

Tarçın çubuk ya da toz olarak, dökme torba, kraft paket ve kavanozla satılır; çay olarak ise çubuk veya poşet hâlinde sunulur. Fiyatı satıcı belirler, tarımart fiyat vermez. Fiyatı etkileyen başlıca etkenler tür (seylan ya da kasya), çubuk bütünlüğü, öğütme, menşe ve ambalajdır.

Saklama: kapalı, hava geçirmeyen kap; serin, kuru ve ışıksız yer. Toz tarçın çubuğa göre kokusunu daha çabuk kaybeder.

Alıcılar: baharatçı ve aktarlar, fırın ve pastaneler, kafe ve restoranlar, paketleme işletmeleri ve perakende mağazalar.

Tarçın çayını düzenli içmeyi düşünenler, özellikle ilaç kullananlar, hamile ve emzirenler hekime veya eczacıya danışmalıdır. Hangi tarçın türünün alındığını bilmek de bu görüşmede işe yarar.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 19 Nisan 2022 tarihli ve 31814 sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Baharat Tebliği (Tebliğ No: 2022/7) · https://faolex.fao.org/docs/pdf/tur214345.pdf · T.C. Resmî Gazete · 26 Ocak 2017 tarihli ve 29960 mükerrer sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (Tarım ve Orman Bakanlığı) · T.C. Resmî Gazete · 17 Aralık 2011 tarihli ve 28145 sayılı sayı · Gıda Hijyeni Yönetmeliği

Tarçın çayı nasıl hazırlanır?

Tarçın çubuğu kaynamış suda bir süre bekletilir ya da kısık ateşte kısa süre kaynatılır; toz tarçın ise suya karıştırıldığında dibe çöker, bu yüzden süzülmesi gerekir. Çubuk tarçın aynı suda birkaç kez kullanılabilir ama her demlemede kokusu azalır. Tarçın tek başına ya da elma kabuğu, zencefil, karanfil ile karışım olarak da hazırlanır. Miktar için ambalaj önerisine bakın; bu rehber miktar yazmaz. Kasya ve seylan türlerini etikette ayrı yazmak alıcıyı doğru bilgilendirir.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 26 Ocak 2017 tarihli ve 29960 mükerrer sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (Tarım ve Orman Bakanlığı)

Tarçının mutfaktaki yeri

Tarçın mutfakta sütlü tatlılar, kurabiye, pilav ve bazı et yemeklerinde kullanılır; çay ise bu kullanımın yanında bir içecek biçimidir. Çubuk ve toz tarçın ayrı pazar ihtiyacına hizmet eder: çubuk dekoratif ve uzun ömürlüdür, toz kolay karışır ama kokusunu çabuk kaybeder. Tarçın çayı satacak işletme, kasya ve seylan arasındaki farkı alıcıya açık anlatmalı; çünkü tebliğ iki türü ayrı tanımlıyor ve fiyat farkı büyük olabilir. Fiyat farkı hakkında bilgi vermek için satıcı kendi tekliflerini kullanır, tarımart fiyat yazmaz.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 19 Nisan 2022 tarihli ve 31814 sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Baharat Tebliği (Tebliğ No: 2022/7) · https://faolex.fao.org/docs/pdf/tur214345.pdf

Sık sorulan sorular