Şeker pancarı: satış, alış ve ihracat

Question 1

Polar şeker nedir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Yönetmeliğe göre polarizasyon, şekerli ürünün polarize ışığın düzlemini çevirmesi esas alınarak bulunan polar şeker yüzdesidir; standart koşullarda hazırlanan 26 gram saf sakaroz çözeltisinin okuması 100 kabul edilir. Yönetmeliğe göre polarizasyon, şekerli ürünün polarize ışığın düzlemini çevirmesi esas alınarak bulunan polar şeker yüzdesidir; standart koşullarda hazırlanan 26 gram saf sakaroz çözeltisinin okuması 100 kabul edilir. Pancar bedeli hesabında bedele esas polarizasyon değeri numune alma ve analizle belirlenir.

Question 2

Fire nedir, nasıl ölçülür?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Fire, teslim alınan pancardaki yaprak, toprak, çamur, kuyruk ve düzgün kesilmeyen baş kısmı gibi yabancı maddelerin teslim alınan pancara göre yüzdesidir. Fire, teslim alınan pancardaki yaprak, toprak, çamur, kuyruk ve düzgün kesilmeyen baş kısmı gibi yabancı maddelerin teslim alınan pancara göre yüzdesidir. Sözleşmede fire tespitine ilişkin usul ve esaslar yer alır.

Question 3

Tartı veya analiz sonucuna itiraz edebilir miyim?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Evet. Okunan yönetmelik metnine göre üretici teslim ettiği pancarın tartım sonucuna ve fire veya şeker oranına itiraz ederse ikinci bir tartım işlemi ile fire ve/veya şeker analizi yapılır; pancar bedeli hesabında son tartım işlemi ile fire veya şeker analiz sonuçları esas alınır.

Question 4

Tartı ve polar cihazlarının doğruluğu nasıl sağlanır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Yönetmeliğe göre hammadde ve mamul tartımı, polar, fire ve nem gibi unsurların tespiti için kullanılan cihazların kalibrasyonları her pazarlama yılı öncesinde fabrikalarca yaptırılıp Bakanlığa bildirilir; şirketler cihazların yetkin personelce kullanılmasını sağlar.

Question 5

Fabrikaya teslim edilen pancarda hangi kalite şartı aranır?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Yönetmeliğe göre teslim edilecek ürün, sözleşmedeki normlar dışında ticari değerini etkileyecek biçimde hatalı, hileli, bozuk, çürük, hastalıklı ve başka ürünlerle karışık olamaz. Yönetmeliğe göre teslim edilecek ürün, sözleşmedeki normlar dışında ticari değerini etkileyecek biçimde hatalı, hileli, bozuk, çürük, hastalıklı ve başka ürünlerle karışık olamaz. Üretim yeri ve kalite normları sözleşmede yazılır; münavebe sahası dışında üretilen pancarlar satın alınmaz.

Question 6

Sözleşme yapmadan pancar ekebilir miyim?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Hayır. Şeker Kanunu'nun güncel 5. maddesi "sözleşme yapılmadan şeker pancarı ekilemez" der; buna aykırı hareket edenlerin takip ve kontrolü Bakanlıkça yapılır. Hayır. Şeker Kanunu'nun güncel 5. maddesi "sözleşme yapılmadan şeker pancarı ekilemez" der; buna aykırı hareket edenlerin takip ve kontrolü Bakanlıkça yapılır. Şirketler pancarı Bakanlıkça belirlenen ekim alanlarından üreticilerle sözleşme yaparak temin eder. Yönetmeliğe göre şirketin sözleşmesiz temin ettiği pancar C pancarı sayılır.

Question 7

Sözleşmem Pancar Kayıt Sistemi'ne kaydedilir mi?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Evet. Yönetmeliğe göre şirketler üreticilerle yaptıkları sözleşmeleri pancar kayıt sistemine kaydetmek zorundadır; sistem, üreticiler ile ekim alanlarına ait bilgilerin kayıt altına alındığı Bakanlık veri tabanıdır. Evet. Yönetmeliğe göre şirketler üreticilerle yaptıkları sözleşmeleri pancar kayıt sistemine kaydetmek zorundadır; sistem, üreticiler ile ekim alanlarına ait bilgilerin kayıt altına alındığı Bakanlık veri tabanıdır. Şeker Dairesi, 2024/25 pazarlama yılında ekim alanı kontrollerinin coğrafi bilgi sistemi destekli bu sistem üzerinden yapılmasına yönelik çalışmalar yürüttüğünü duyurmuştur.

Question 8

Ekim alanım dışında üretilen pancar satın alınır mı?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Yönetmeliğe göre pancar münavebe planına göre ve belirlenen ekim alanı içinde üretilmelidir; münavebe sahası dışında üretilen pancarlar satın alınmaz. Yönetmeliğe göre pancar münavebe planına göre ve belirlenen ekim alanı içinde üretilmelidir; münavebe sahası dışında üretilen pancarlar satın alınmaz. Ekim alanı ve münavebe sınırları içinde ekilmediği veya noksan ekim yapıldığı tespit edilirse üreticinin A ve B pancar kotası ortalama dekara verim üzerinden en geç Temmuz sonuna kadar yeniden düzenlenir.

Question 9

A, B ve C kotası ne demektir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Şeker Kanunu'na göre A kotası yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarıdır. Şeker Kanunu'na göre A kotası yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarıdır. B kotası A kotasının belli bir oranına karşılık gelen ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şekerdir. C şekeri A ve B kotaları dışında üretilen ve yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla temin edilen ham ve beyaz şekerdir. Pazarlama yılı 1 Eylül ile 31 Ağustos arasındaki dönemdir.

Question 10

Kota bana mı verilir, şirkete mi?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Şeker Kanunu A ve B kotalarını şirketlere (fabrikalara) tahsis eder. Şeker Kanunu A ve B kotalarını şirketlere (fabrikalara) tahsis eder. Üreticiye düşen kısım ise sözleşmede yazılır: yönetmeliğe göre sözleşmede üreticiye tahsis edilen A ve B kotası pancar miktarı belirtilir ve bu kota miktarları yalnızca sözleşme düzenlenen şirkete satılabilir.

Question 11

Kotamın üzerinde pancar teslim edersem ne olur?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Yönetmeliğe göre A ve B kotaları dışında şeker hammaddesi olarak üretilen ve teslim edilen pancar C pancarı sayılır. Yönetmeliğe göre A ve B kotaları dışında şeker hammaddesi olarak üretilen ve teslim edilen pancar C pancarı sayılır. C şekeri karşılığı pancarın alınıp alınmaması şirket ile üretici veya temsilcilerinin mutabakatına bağlıdır. Sözleşmede yazılı A ve B miktarından mücbir sebepler dışında noksan teslimde uygulanacak müeyyide de sözleşmede yer alır.

Question 12

Köyüm şirketin ekim alanı dışındaysa ne olur?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Şeker Kanunu'na göre Bakanlık gerekli görürse şirketlerin ekim alanlarını yeniden belirler. Şeker Kanunu'na göre Bakanlık gerekli görürse şirketlerin ekim alanlarını yeniden belirler. Yönetmeliğe göre kendi ekim alanında yeterli hammadde bulamayan şirket, münavebe esasları dahilinde Bakanlığın izni ve denetiminde başka alanlardaki üreticilerle sözleşme yapabilir; devir talepleri her yıl 1 Eylül-31 Aralık arasında köy muhtarlıklarınca alınacak üretici mutabakatlarıyla birlikte yazılı olarak Bakanlığa iletilir.

Question 13

Pancarı nereye teslim ederim?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Yönetmeliğe göre hammaddenin teslim alınacağı alım merkezi, alımın başlama ve bitiş tarihleri ile teslim süresi sözleşmede yazılır. Yönetmeliğe göre hammaddenin teslim alınacağı alım merkezi, alımın başlama ve bitiş tarihleri ile teslim süresi sözleşmede yazılır. Alım merkezine kadar olan taşıma ücretine ilişkin hükümler de sözleşmede yer alır.

Question 14

Tahsisat belgesi ne işe yarar?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Şeker Dairesi tanımına göre tahsisat belgesi, ihracatçı birlikleri genel sekreterliklerinin bildirimini müteakip elektronik ortamda düzenlenen, imalatçı-ihracatçı firmaya tedarikçiler tarafından satışı yapılabilecek C şekeri miktarını ve geçerlilik süresini gösteren belgedir.

Question 15

İhraç ön izni nedir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Şeker Dairesi tanımına göre ihraç ön izni, şekerin yurt içi arz talep dengesi, fiyatları, stok durumu ile üretici ve imalatçı-ihracatçıların durumları dikkate alınarak ihracına ilişkin düzenlenen belgedir.

Question 16

İthal şekerle yapılan ürün yurt içinde satılabilir mi?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Şeker Kanunu'na göre imalatçı-ihracatçıların dahilde işleme rejimi çerçevesinde hammadde veya yardımcı madde olarak kullandıkları yabancı menşeli şeker C şekeri kapsamındadır; doğrudan veya işlenmiş ürün olarak yurt içinde pazarlanamaz. Şeker Kanunu'na göre imalatçı-ihracatçıların dahilde işleme rejimi çerçevesinde hammadde veya yardımcı madde olarak kullandıkları yabancı menşeli şeker C şekeri kapsamındadır; doğrudan veya işlenmiş ürün olarak yurt içinde pazarlanamaz. Yönetmeliğe göre Bakanlık onayı dışında ithalat yoluyla temin edilen pancar dışı hammaddelerden elde edilen şekerler de C şekeri sayılır.

Question 17

C şekeri iç piyasada satılabilir mi?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Şeker Kanunu'na göre C şekerini Bakanlık kararı dışında iç piyasada satan veya bedelsiz devredenler hakkında, elinden çıkardığı şeker miktarının fabrika satış fiyatı üzerinden hesaplanacak tutarı kadar Bakanlıkça idari para cezası verilir.

Question 18

B kotası şeker satılabilir mi?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Şeker Kanunu'na göre B kotası şekeri bulundurmayan veya Bakanlık kararı dışında satan ya da bedelsiz devreden gerçek ve tüzel kişilere idari para cezası verilir. Şeker Kanunu'na göre B kotası şekeri bulundurmayan veya Bakanlık kararı dışında satan ya da bedelsiz devreden gerçek ve tüzel kişilere idari para cezası verilir. Yönetmeliğe göre B kotası şekerin satışına izin verildiğinde satış fiyatı, izin tarihinden önceki üç ayda gerçekleşen A kotası fabrika çıkış satış fiyatının ağırlıklı ortalamasını geçemez.

Question 19

Dünyada ne kadar şeker pancarı üretiliyor?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

TEPGE'ye göre 2023/24'te küresel şekerpancarı üretimi 261 milyon tondur.

Question 20

Dünyada en çok pancar üreten ülke hangisi?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

TEPGE, 2023/24'te şekerpancarı üretim ve ekim alanında Rusya'nın ilk sırada olduğunu yazar.

Question 21

Dünya şekerinin ne kadarı pancardan gelir?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

TEPGE'ye göre 2024/25'te küresel şeker üretiminin %77'si şeker kamışından, %23'ü şeker pancarından elde edilmiştir.

Question 22

Dünyada şeker üretiminde, tüketiminde, ihracatta ve ithalatta başta kim var?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

TEPGE'ye göre şeker üretiminde Brezilya, tüketiminde Hindistan ilk sıradadır; Brezilya en büyük şeker ihracatçısı, Endonezya en büyük ithalatçıdır. TEPGE'ye göre şeker üretiminde Brezilya, tüketiminde Hindistan ilk sıradadır; Brezilya en büyük şeker ihracatçısı, Endonezya en büyük ithalatçıdır. 2024/25'te dünya şeker üretimi bir önceki yıla göre %2,8 artmıştır.

Question 23

Türkiye pancar üretiminde dünyada kaçıncı sırada?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

Bahri Dağdaş Enstitüsü'nün 2022 sunumunda FAO verisine dayanarak dünyada 52 ülkede şeker pancarı üretildiği, Türkiye'nin %9,1'lik payla Rusya, ABD, Fransa ve Almanya'nın ardından 5. sırada yer aldığı yazılır. Bahri Dağdaş Enstitüsü'nün 2022 sunumunda FAO verisine dayanarak dünyada 52 ülkede şeker pancarı üretildiği, Türkiye'nin %9,1'lik payla Rusya, ABD, Fransa ve Almanya'nın ardından 5. sırada yer aldığı yazılır. Bu sıra o dönemin verisidir.

Question 24

Türkiye şekerde kendine yeter mi?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

TEPGE'ye göre Türkiye'de şekerde kendine yeterlilik 2023/24'te %133,7'ye artmıştır. TEPGE'ye göre Türkiye'de şekerde kendine yeterlilik 2023/24'te %133,7'ye artmıştır. Bu bir yıllık orandır; yıllara göre değişir.

Question 25

Türkiye'de 2023/24'te ne kadar pancar üretildi, hangi iller önde?

TARIMART BİLİŞİM A.Ş. · Accepted Answer

TEPGE'ye göre 2023/24'te 23,0 milyon ton şekerpancarı üretilmiştir; üretimde Konya, Eskişehir ve Kayseri ilk sıralardadır.