Sinarit: iri dişli yırtıcı kıyı balığı

Sinarit nedir?

Sinarit, bilimsel adı Dentex dentex olan, çipuragiller (Sparidae) ailesinden bir balıktır. Gövdesi yüksek ve kalındır, alnı belirgin biçimde dışa doğru bombelidir; ağzında öne bakan güçlü dişler taşır. Genç balıklar gri mavimsi, yaşlı olanlar pembe renklidir.

Sinarit yırtıcıdır: kayalık dipte ve açığa yakın sularda küçük balık ve kafadanbacaklılarla beslenir. Genelde tek tek ya da küçük gruplar hâlinde dolaşır. Sürü hâlinde yaşamadığı için avı tek balık bazlıdır ve partiler çok küçüktür.

Hal bülteninde sinarit "SİNARİT (DENİZ)" adıyla yer alır. Kayıt sayısı azdır; balık her gün gelmez. Bülten verisi tek halin kaydıdır ve piyasa değerlendirmesi olarak sunulamaz.

Kaynak: FAO · Türlere göre balıkçılık bilgi kartları (Fisheries and Aquaculture, Species Fact Sheets) · https://www.fao.org/fishery/en/species · İzmir Büyükşehir Belediyesi · İzmir Balıkhanesi günlük bülteni (açık veri)

Nasıl avlanır?

Sinarit olta, paragat ve dip uzatma ağı ile yakalanır. Kayalık bölgede avlandığı için ağ kullanımı zor, olta ve paragat ağırlıklıdır. Dip trolü sinarit için tipik bir av aracı değildir ama tesadüfi av olarak çıkabilir. Hangi aletle tutulduğu ilanda yazılır.

Ticari avcılık tebliğinin (2024/20, RG 11.08.2024, sayı 32629; 1 Eylül 2024 - 31 Ağustos 2028 dönemi) okunan metninde sinarite özgü yasak dönem ya da kota maddesi bulunmadı. Asgari boy md. 17 tablosundadır; tablo resim olduğundan okunamadı. Kanun md. 25 boy altı balığın satışını yasaklar.

Sinarit tek tek yakalanan bir balık olduğundan av kaydı da tek tek tutulur; e-seyir defterine yazılan miktar ile karaya çıkarılan balık sayısı örtüşmelidir. Koruma statüsü gibi konularda Bakanlığın güncel listesine bakın.

Hedef dışı av yüzdesi (md. 18) ve yasak türlerin canlı bırakılması kuralı sinarit avında da geçerlidir.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 11 Ağustos 2024 tarihli ve 32629 sayılı sayı · 6/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (No: 2024/20; 1 Eylül 2024 - 31 Ağustos 2028 dönemi; md. 16 ve 17 tabloları resim olduğu için okunamadı) · https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/08/20240811-3.htm · T.C. Resmî Gazete · 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu (md. 23, 24, 25) · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.1380.pdf · FAO · Türlere göre balıkçılık bilgi kartları (Fisheries and Aquaculture, Species Fact Sheets) · https://www.fao.org/fishery/en/species

Kalite

Taze sinaritte göz parlak, solungaç kırmızı, deri pembe ya da gümüşi ve gergindir; bombeli alın ve sağlam dişler türün işaretidir. Rengi solmuş, etinin yapısı gevşemiş balık tazeliğini kaybetmiştir.

İri balıkta etin kalınlığı nedeniyle soğuma ve bozulma gövdenin içinde geç fark edilir. Bu yüzden iri sinarit avdan hemen sonra ayıklanıp karın boşluğu buzlanır.

Boy ve ağırlık ticari kalitenin parçasıdır. Tek tek satılan balıkta ağırlık kilogram olarak yazılır; fotoğraf mümkünse yan görünümden alınır.

Kaynak: FAO · Türlere göre balıkçılık bilgi kartları (Fisheries and Aquaculture, Species Fact Sheets) · https://www.fao.org/fishery/en/species · İzmir Büyükşehir Belediyesi · İzmir Balıkhanesi günlük bülteni (açık veri)

Mevzuat ve gümrük

Av izin belgesi, e-seyir defteri, nakil ya da menşe belgesi ve karaya çıkarma noktaları tebliğin aradığı yapıdır. Karada satış yapan işletme Kayıt ve Onay Yönetmeliği (RG 17.12.2011, sayı 28145) uyarınca kayıtlı olmalıdır.

İri bir balığın ele alınması ve buzlanması da Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği'ne (RG 27.12.2011, sayı 28155) tabidir. Etiketli ya da vakumlu satış yapılacaksa Etiketleme Yönetmeliği (RG 26.01.2017, sayı 29960 mükerrer) uygulanır.

Gümrük sınıflandırması: 03. fasıl; taze sinarit 0302, dondurulmuş sinarit 0303 pozisyonundadır. Altı haneli alt kodu gümrük müşaviri belirler.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu (md. 23, 24, 25) · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.1380.pdf · T.C. Resmî Gazete · 11 Ağustos 2024 tarihli ve 32629 sayılı sayı · 6/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (No: 2024/20; 1 Eylül 2024 - 31 Ağustos 2028 dönemi; md. 16 ve 17 tabloları resim olduğu için okunamadı) · https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/08/20240811-3.htm · T.C. Resmî Gazete · 27 Aralık 2011 tarihli ve 28155 sayılı sayı · Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği (su ürünleri ve çift kabuklu yumuşakçalara ilişkin hükümler) · T.C. Resmî Gazete · 17 Aralık 2011 tarihli ve 28145 sayılı sayı · Gıda Hijyeni Yönetmeliği ile Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik · T.C. Resmî Gazete · 26 Ocak 2017 tarihli ve 29960 (mükerrer) sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği · T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli, 03. fasıl (balıklar, kabuklular, yumuşakçalar) ve 16. fasıl (hazırlanmış gıdalar)

Ticaret ve ilan

Sinarit alıcıları seçkin lokantalar, kıyı otelleri ve balık halleridir. Miktar çok sınırlı olduğundan satış genellikle tek balık ya da küçük kasa bazlıdır.

İlanda tür adını, av yerini, av aletini, av tarihini, balık başına ağırlığı, miktarı ve teslim yerini yazın. Fiyatı satıcı belirler; tarımart fiyat vermez. Fiyata etki eden başlıca şeyler ağırlık, tazelik, av yöntemi ve teslim yeridir.

Rehber sayfasında İzmir balık halinin sinarit serisi tarih ve kaynakla gösterilir. Yazışma tarımart içinde yürür; ilanda dış mesajlaşma butonu yoktur.

Kaynak: İzmir Büyükşehir Belediyesi · İzmir Balıkhanesi günlük bülteni (açık veri) · TÜİK · Su Ürünleri İstatistikleri (deniz avcılığı türlere göre üretim tabloları)

Soğuk zincir

İri sinarit ayıklandıktan sonra karın boşluğu buzla doldurulur, gövde buz içinde taşınır. Kalın etli balıkta soğuma yavaş olduğundan buz miktarı cömert tutulur.

Dondurulacaksa taze hâlinde dondurulur; çözülmüş balık tekrar dondurulmaz.

İri sinarit dilimlenip az pişmiş sunulabilir. Böyle bir kullanım düşünülüyorsa parazite karşı dondurma şartı hijyen yönetmeliğinden öğrenilmeli, rakam bu rehberde yazılmamıştır.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 27 Aralık 2011 tarihli ve 28155 sayılı sayı · Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği (su ürünleri ve çift kabuklu yumuşakçalara ilişkin hükümler) · FAO · Türlere göre balıkçılık bilgi kartları (Fisheries and Aquaculture, Species Fact Sheets) · https://www.fao.org/fishery/en/species

İlan açmadan önce kontrol listesi

Sinarit çok az miktarda gelen bir balık olduğundan her ilan tek bir balığa ya da birkaç balığa aittir. Bu durumda fotoğraf tek balık üzerinden çekilir ve balığın ağırlığı kilogram olarak yazılır. Terazi fotoğrafı ekleyen satıcı alıcıya güven verir.

Sinarit iri gövdeli olduğundan teslimde kasa boyutu önem kazanır. Balığın sığacağı kasa ve buz miktarı ilanda yazılır; küçük kasada kıvrılan balık deformasyona uğrar ve değerini yitirir.

Tek bir balığın satışı için kesin teslim saati önemlidir. Balık geç alınırsa buz erir ve kalite düşer; satıcı, alıcının hazır olduğu saati yazışmada netleştirmeden balığı çıkarmamalıdır.

Sinarit ile mercan ve diğer çipuragiller sık karıştırıldığı için ilanda ayırt edici işaret olarak bombeli alın ve ağızdaki köpek dişleri yazılır, fotoğrafta ağız bölgesi görünür tutulur. Alıcı bu işaretleri görürse tür tartışması çıkmaz ve teslim aşamasında yaşanabilecek iade ihtimali azalır.

Sinarit alıcıları çoğunlukla seçkin lokanta ve otel mutfaklarıdır ve ürünü teslim aldıkları gün tüketirler. Bu yüzden teslim günü ve saati ilanın başlığına yakın yazılır; alıcı o gün mutfak planını buna göre yapar. Teslim gecikirse haberleşmenin tarımart içinde yapılması ve yazılı kalması iki tarafın da işini korur.

• Tek balık fotoğrafı ve tartı
• Balık ağırlığı (kg)
• Kasa boyutu ve buz miktarı
• Kesin teslim saati
• Av aleti: olta ya da paragat

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu (md. 23, 24, 25) · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.1380.pdf · T.C. Resmî Gazete · 27 Aralık 2011 tarihli ve 28155 sayılı sayı · Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği (su ürünleri ve çift kabuklu yumuşakçalara ilişkin hükümler)

Sık sorulan sorular