Karagöz (avlanan): kıyı kayalığının enine bantlı balığı

Karagöz nedir?

Karagöz, bilimsel adı Diplodus vulgaris olan, çipuragillerden (Sparidae) bir balıktır. Gövdesi yanlardan basık, rengi gümüşi gridir. En belirgin işareti kuyruk sapını saran koyu halkadır; gözün arkasında da koyu bir bant görülür.

Karagöz kayalık, kumlu ve deniz çayırlı sığ zeminlerde yaşar. Küçük kabuklular, yumuşakçalar ve algler ile beslenir. Bu yaşam yeri, onun oltayla ve kıyı ağlarıyla avlanmasının nedenidir.

İzmir balık halinin günlük bülteni karagözü "KARAGÖZ (DENİZ)" adıyla ayrı bir satırda yayımlar. Karagöz çoğu yerde yetiştirilen balık olmadığı için ilandaki "avlanan" ifadesi tür bakımından da doğrudur; yine de av yeri ve aleti yazılmalıdır.

Kaynak: FAO · Türlere göre balıkçılık bilgi kartları (Fisheries and Aquaculture, Species Fact Sheets) · https://www.fao.org/fishery/en/species · İzmir Büyükşehir Belediyesi · İzmir Balıkhanesi günlük bülteni (açık veri)

Nasıl avlanır?

Karagöz kıyıya yakın av yapan küçük tekneler tarafından olta, paragat, dip uzatma ağı ve serpme ağ ile yakalanır. Dip trolü açıklarda kullanılabilir ama ticari karagöz avında kıyı balıkçılığı ağırlıktadır. Hangi alet kullanıldığı ilanda yazılır.

Ticari avcılık tebliğinin (2024/20, RG 11.08.2024, sayı 32629; 1 Eylül 2024 - 31 Ağustos 2028 dönemi) okunan metninde karagöze özgü yasak dönem ya da kota maddesi bulunmadı. Asgari boy md. 17 tablosundadır; tablo resim olduğundan okunamadı. Kanun md. 25 boy altı balığın satışını yasaklar.

Kıyı yakınında av yapıldığı için yer yasakları önemlidir: tebliğ her deniz için koordinatlı yasak alanlar sayar (deniz kaplumbağası üreme sahaları, yapay resif sahaları gibi). Av yerinin yasak sahada olmadığı belgelenebilir olmalıdır.

Hedef dışı av yüzdesi (md. 18) ve yasak türlerin canlı bırakılması kuralı karagöz avında da geçerlidir.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 11 Ağustos 2024 tarihli ve 32629 sayılı sayı · 6/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (No: 2024/20; 1 Eylül 2024 - 31 Ağustos 2028 dönemi; md. 16 ve 17 tabloları resim olduğu için okunamadı) · https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/08/20240811-3.htm · T.C. Resmî Gazete · 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu (md. 23, 24, 25) · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.1380.pdf · FAO · Türlere göre balıkçılık bilgi kartları (Fisheries and Aquaculture, Species Fact Sheets) · https://www.fao.org/fishery/en/species

Kalite

Taze karagözde göz parlak, solungaç kırmızı, deri gümüşi ve gergin olmalıdır; kuyruk sapındaki koyu halka belirgin görünür. Pulları dökülmüş, rengi kararmış, karnı yumuşamış balık tazeliğini kaybetmiştir.

Karagöz orta boy bir balık olduğundan bütün olarak ızgara ve fırın için satılır; boy sınıfı adet başı gramla yazılır. Kasada boy karışıklığı, pişirme süresi bakımından alıcıyı zorlar.

Karagöz ile diğer çipuragillerin (sargoz, mercan, çipura) benzerliği nedeniyle yanlış adlandırma görülür. Hal bülteni sargozu ayrı satırda yazar; ilanda tür adı doğru olmalı, alıcı fotoğrafa bakarak kuyruk halkasını görebilmelidir.

Kaynak: FAO · Türlere göre balıkçılık bilgi kartları (Fisheries and Aquaculture, Species Fact Sheets) · https://www.fao.org/fishery/en/species · İzmir Büyükşehir Belediyesi · İzmir Balıkhanesi günlük bülteni (açık veri)

Mevzuat ve gümrük

Av izin belgesi, e-seyir defteri, nakil ya da menşe belgesi ve karaya çıkarma noktaları tebliğin aradığı yapıdır. Karada satış yapan işletme Kayıt ve Onay Yönetmeliği (RG 17.12.2011, sayı 28145) uyarınca kayıtlı olmalıdır.

Kıyıdan gelen balığın gemide ve rıhtımda ele alınması, buzlanması ve soğuk zinciri Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği'nde (RG 27.12.2011, sayı 28155) düzenlidir. Ambalajlı satışta Etiketleme Yönetmeliği (RG 26.01.2017, sayı 29960 mükerrer) uygulanır.

Gümrük sınıflandırması: 03. fasıl; taze karagöz 0302, dondurulmuş karagöz 0303 pozisyonundadır. Altı haneli alt kodu gümrük müşaviri belirler.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu (md. 23, 24, 25) · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.1380.pdf · T.C. Resmî Gazete · 11 Ağustos 2024 tarihli ve 32629 sayılı sayı · 6/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (No: 2024/20; 1 Eylül 2024 - 31 Ağustos 2028 dönemi; md. 16 ve 17 tabloları resim olduğu için okunamadı) · https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/08/20240811-3.htm · T.C. Resmî Gazete · 27 Aralık 2011 tarihli ve 28155 sayılı sayı · Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği (su ürünleri ve çift kabuklu yumuşakçalara ilişkin hükümler) · T.C. Resmî Gazete · 17 Aralık 2011 tarihli ve 28145 sayılı sayı · Gıda Hijyeni Yönetmeliği ile Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik · T.C. Resmî Gazete · 26 Ocak 2017 tarihli ve 29960 (mükerrer) sayılı sayı · Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği · T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli, 03. fasıl (balıklar, kabuklular, yumuşakçalar) ve 16. fasıl (hazırlanmış gıdalar)

Ticaret ve ilan

Karagöz alıcıları balık halleri, kıyı lokantaları ve semt balıkçılarıdır. Avlanan miktar sınırlı olduğundan partiler küçüktür; ürün bütün balık olarak satılır.

İlanda tür adını, av yerini, av aletini, av tarihini, adet başı gramı, miktarı, kasa tipini ve teslim yerini yazın. Fiyatı satıcı belirler; tarımart fiyat vermez. Fiyata etki eden başlıca şeyler boy, tazelik, av yöntemi, miktar ve teslim yeridir.

Rehber sayfasında İzmir balık halinin karagöz serisi tarih ve kaynakla gösterilir. Yazışma tarımart içinde yürür; ilanda dış mesajlaşma butonu yoktur.

Kaynak: İzmir Büyükşehir Belediyesi · İzmir Balıkhanesi günlük bülteni (açık veri) · TÜİK · Su Ürünleri İstatistikleri (deniz avcılığı türlere göre üretim tabloları)

Soğuk zincir

Karagöz eriyen buz içinde, tek sıra ve ezilmeden taşınır. Avdan teslime kadar süre kısa tutulur; kıyı sıcağında bekleyen kasa kısa sürede bozulabilir.

Dondurulacaksa taze hâlinde dondurulur; çözülmüş balık tekrar dondurulmaz.

Karagöz pişirilerek tüketilen bir balıktır; çiğ ya da marine hazırlanacaksa dondurma gereği ve süresi hijyen yönetmeliğinden teyit edilmelidir, bu rehber sayısal değer yazmaz.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 27 Aralık 2011 tarihli ve 28155 sayılı sayı · Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği (su ürünleri ve çift kabuklu yumuşakçalara ilişkin hükümler) · FAO · Türlere göre balıkçılık bilgi kartları (Fisheries and Aquaculture, Species Fact Sheets) · https://www.fao.org/fishery/en/species

İlan açmadan önce kontrol listesi

Karagöz ilanında kuyruk sapındaki koyu halka mutlaka görünür olmalıdır; bu halka türün ayırt edici işaretidir ve sargoz ya da başka çipuragiller ile karıştırılmasını önler. Fotoğrafı kuyruktan yana doğru çekmek yeterlidir.

Kıyı kayalığından tutulan karagöz küçük partiler hâlinde gelir; tek tek ya da küçük kasalar hâlinde satılır. Bu yüzden minimum sipariş miktarını ilanda yazmak, satıcıyı küçük pazarlıklardan korur.

Balığın dış görünüşü sezonla değişebilir; dolgun ya da ince olması o günkü durumu anlatan bir nottur ve kalite iddiası değildir. İlan metninde yorumsuz yazılır.

Karagöz alıcısı çoğunlukla ızgara ve fırın için bütün balık arar. Bu nedenle satıcı, balığın temizlenmemiş olduğunu ya da pul ve işkembe temizliğinin yapıldığını ilanda açıkça yazar; temizlik hizmeti ayrı bir iş sayılır ve teslim süresini uzatır. Hazır temizlenmiş balıkta temizleme saati de yazılırsa alıcı tazelik süresini hesaplayabilir.

Mevsim değişiminde sahilde avlanan karagöz ile açıktan gelen karagöz farklı boylarda olabilir. Satıcı, balıkların hangi derinlikten ve hangi zeminden çıktığını bilmiyorsa bunu uydurmaz; yalnız bildiği av yerini ve aletini yazar.

• Kuyruk halkını gösteren fotoğraf
• Minimum sipariş miktarı
• Adet başı gram
• Av yeri: kıyı kayalığı
• Av aleti

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu (md. 23, 24, 25) · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.1380.pdf · T.C. Resmî Gazete · 27 Aralık 2011 tarihli ve 28155 sayılı sayı · Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları Yönetmeliği (su ürünleri ve çift kabuklu yumuşakçalara ilişkin hükümler)

Sık sorulan sorular