Binek ve Spor Atı

Binek atı ve spor atı kimdir?

Binek atı, binmek ve gezinti için yetiştirilmiş, sakin yapılı ve eğitimli attır. Spor atı ise binicilik sporunda, atlayış ya da engel parkurunda kullanılan, daha çok eğitim görmüş attır. İkisinin alıcısı farklıdır: biri hobi için ata ihtiyaç duyar, öteki antrenman ve müsabaka için. İlanda atın hangi amaç için eğitildiği yazılmalıdır.

Yarış atları jokey kulübünün kayıt sistemine girer ve yarış atı rehberinde ayrı anlatılır. Safkan Arap ve İngiliz atları soy kütüğüne bağlıdır ve safkan rehberindedir. Burada yarış dışı kullanım için satılan, soy kütüğü belgesi olabilir ya da olmayabilir bir at konusu edilir.

At, tür kaydında kesim amaçlı satışa kapalıdır: tek tırnaklılarda et amaçlı kesim Türkiye’de mevzuatla kısıtlıdır. Bu pazarda at ancak binicilik, damızlık ya da hobi amacıyla ilan edilir. Hayvanın eziyet görmeden uygun koşulda tutulması Hayvanları Koruma Kanunu’nun gereğidir.

Hastalık, aşı ve ilaç konularında ad ya da miktar verilmez; her sağlık kararı için veteriner hekime başvurun.

Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik (RG 20 Şubat 2018/30338; yürürlük 31 Aralık 2019; sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180220-1.htm · T.C. Resmî Gazete · 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu (kabul 24 Haziran 2004; RG 1 Temmuz 2004/25509; sonraki değişiklikler okunmadı, güncel metin mevzuat.gov.tr) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2004/07/20040701.htm

Kimlik belgesi, mikroçip ve sahiplik devri

Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik 20 Şubat 2018 tarihli ve 30338 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, 31 Aralık 2019’da yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik at, eşek ve benzeri tek tırnaklıların tanımlanmasını ister. Her at tek bir kimlik belgesiyle yaşamı boyunca tanımlanır.

Yönetmelikte okunan hükümlere göre mikroçip ISO 11784 uyumlu bir cihazdır ve boyun ortasında deri altına uygulanır; çip kodu kimlik belgesine işlenir. Doğumdan itibaren en geç 12 ay içinde tanımlama yapılır. Atı satın alırken çip kodunu bir okuyucuyla okutun ve kimlik belgesindeki bilgilerle (cinsiyet, doğum tarihi, renk, çip kodu) karşılaştırın.

Sahiplik değişince yeni sahibin bilgileri belgeye işlenir. Satın aldığınız atın belgesi hâlâ eski sahibin adına duruyorsa devir tamamlanmamıştır; ileride satışa çıkardığınızda ya da taşırken sorun yaşarsınız. Devri belgeyi düzenleyen kuruluşa yaptırın.

Belgesiz, çipsiz ya da bilgileri uyuşmayan ata ticari işlem yapmayın. Bu hem yönetmeliğe aykırıdır hem de atın çalıntı olabileceği anlamına gelir. 5996 sayılı Kanun hayvan sahibini tanımlama ve kayıt yaptırmakla yükümlü kılar.

Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik (RG 20 Şubat 2018/30338; yürürlük 31 Aralık 2019; sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180220-1.htm · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (RG 13 Haziran 2010/27610; md. 7 hayvan tanımlama ve kayıt, md. 8 sevkler ve satış yerleri) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/06/20100613-12.htm

Satın alma muayenesi ve at hastalıkları yönetmelikleri

Binek atı almadan önce atı bir veteriner hekime muayene ettirin; yürüyüş, ayak ve tırnak, solunum ve davranış kontrolleri bu muayenenin parçalarıdır. Muayeneyi satıcının hekimine değil, kendi güvendiğiniz hekime yaptırın. Sonuçları tarih ve kaşeyle yazılı alın.

Bakanlık at cinsi hayvanlar için ayrı hastalık yönetmelikleri çıkarmıştır: Atların Enfeksiyöz Anemisi Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliği ile Ruam Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliği 22 Aralık 2011 tarihli ve 28150 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bu hastalıklar bildirimi zorunlu hastalıklardır ve hareket kısıtlarına yol açabilir. Atınızda şüpheli bir durum varsa kendi başınıza karar vermeyin, veteriner hekime ya da il müdürlüğüne haber verin.

Bu rehber hastalıkların belirtilerini, tedavisini ya da önlemlerini anlatmaz; yalnız bu yönetmeliklerin var olduğunu ve atın nakil ve satışında bu yönetmeliklerin uygulanabileceğini bildirir.

Atın daha önce kimlerde kaldığını, hangi işte çalıştığını ve davranış sorunu olup olmadığını satıcıya sorun. Binicilik sporu amacıyla alıyorsanız atı denemeden almayın; kısa bir deneme sürüşü atın huyunu gösterir.

Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Atların Enfeksiyöz Anemisi Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliği ile Ruam Hastalığına Karşı Korunma ve Mücadele Yönetmeliği (ikisi de RG 22 Aralık 2011/28150) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111222.htm

Nakil ve satış yeri

Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Yönetmeliği’nin ilk metnine göre tek tırnaklıların naklinde pedigri, pasaport ya da tek tırnaklı kimlik belgesi gerekir; veteriner sağlık raporu il ya da ilçeden başka il ya da ilçeye yapılan sevklerde zorunludur. Rapor ilk metinde en fazla beş gün geçerlidir; haberlerde sürenin üç güne indiği yazılmıştır, müdürlükten teyit edin.

Hayvanların Nakilleri Sırasında Refahı Yönetmeliği evcil tek tırnaklıların karayolunda uzun süre taşınabileceğini öngörür ama her 8 saatte sıvı verilmesini ister; yolculuk sonunda hayvanlar indirilir, yemlenir, sulanır ve dinlendirilir. Yolculuğa uygun olmayan hayvan taşınmaz. Değerli bir binek atını kısa yolculukla ve kaymaz tabanlı, havadar bir araçta taşıyın.

Ticari taşımada nakliyeci yetki belgesi, onaylı araç ve belgeli sürücü gerekir. Atınızı kendi aracınızla kısa mesafede taşıyorsanız da araç yaralanmaya karşı güvenli olmalıdır.

Hayvan satış yerleri yönetmeliği ruhsatlı satış yerlerinde belge ve kayıt kontrolünü düzenler; tek tırnaklı yönetmeliği tanımsız, kimlik belgesiz ya da sağlık raporsuz atın satış yerine alınmamasını ister. Binek atı çoğu zaman doğrudan yetiştiriciden ya da binicilik kulübünden alınır; bu durumda belge kontrolü size düşer.

Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik (RG 17 Aralık 2011/28145; ilk metin, sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111217-13.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Hayvanların Nakilleri Sırasında Refahı ve Korunması Yönetmeliği (RG 24 Aralık 2011/28152; geçiş süreleri ve sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111224-2.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Hayvan Satış Yerlerinin Ruhsatlandırma ve Denetleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 24 Aralık 2011/28152; 19 Temmuz 2020/31190 değişikliği ile hayvan toplama ve satış merkezleri kapsama girdi) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111224.htm · T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik (RG 20 Şubat 2018/30338; yürürlük 31 Aralık 2019; sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180220-1.htm

İlan ve teslim kontrol listesi

İlanda atın cinsiyeti, yaşı, ırkı ya da tipi, boyu, renk ve işaretleri, çip kodu, eğitim durumu (binek, spor, engel), huy ve hangi biniciye uygun olduğu yazılmalıdır. Fiyatı satıcı belirler; etkileyen etkenler yaş, eğitim, kayıt, ırk, sağlık muayenesi ve nakliye mesafesidir. İletişim tarımart portalı içinden yürür.

Teslimde kimlik belgesi, çip kodu, veteriner raporu ve nakil belgesini bir arada kontrol edin. Atın eyer, yular ve diğer ekipmanının satışa dahil olup olmadığını yazılı belirleyin.

Sahiplendikten sonra atınızın barınma, beslenme, su ve hareket ihtiyacını sağlamak sizin yükümlülüğünüzdür. İstalın havadar, kuru ve temiz olması şarttır. Hayvanı bakamayacağınız bir yere bağlamak ya da başıboş bırakmak yasaktır.

Kaynak: T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı · Tek Tırnaklı Hayvanların Tanımlanması ve İzlenmesine Dair Yönetmelik (RG 20 Şubat 2018/30338; yürürlük 31 Aralık 2019; sonraki değişiklikler okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180220-1.htm · T.C. Resmî Gazete · 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu (kabul 24 Haziran 2004; RG 1 Temmuz 2004/25509; sonraki değişiklikler okunmadı, güncel metin mevzuat.gov.tr) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2004/07/20040701.htm

Sık sorulan sorular