Gübre ve gübreleme: besin elementleri
Son güncelleme: 14 Ekim 2026 · Yazan: TARIMART BİLİŞİM A.Ş.
Gübre nedir?
Bitkinin büyümesini artırmak, veriminin çoğalmasını sağlamak ve ürün niteliğini iyileştirmek için bitkiye verilen, içinde bir ya da birkaç besin maddesi bulunan bileşiklere gübre denir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Bitkiye hangi besinler lazım?
Büyük miktarda gereken besinler (makro): azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, kükürt.
Büyük miktarda gereken besinler (makro): azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, kükürt. Az miktarda gereken besinler (mikro): demir, bakır, çinko, mangan, bor, molibden.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Azot (N) bitkide ne işe yarar?
Azot bitkinin yeşil aksamının, yani gövde ve yaprak büyümesinin (vejetatif gelişme) temel besinidir.
Azot bitkinin yeşil aksamının, yani gövde ve yaprak büyümesinin (vejetatif gelişme) temel besinidir. Eksik olursa bu büyüme zayıflar. Toprakta azot, kükürt ve bor daha çok organik maddeden gelir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar), Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü, Tarım ve Orman Bakanlığı · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Azot eksikliği nasıl anlaşılır?
Önce yaşlı yapraklarda genel sararma görülür; genç yapraklar küçük ve dar kalır.
Önce yaşlı yapraklarda genel sararma görülür; genç yapraklar küçük ve dar kalır. Sararma başka eksikliklerden de olabileceği için karar toprak ve yaprak analiziyle verilir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar), Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü, Tarım ve Orman Bakanlığı · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Fazla azot ne yapar?
Gereğinden fazla azot bitkinin kuraklığa, sıcağa ve hastalığa dayanıklılığını azaltır; buğdayda yatma ve hastalık riskini artırır.
Gereğinden fazla azot bitkinin kuraklığa, sıcağa ve hastalığa dayanıklılığını azaltır; buğdayda yatma ve hastalık riskini artırır. Fazla azot yeraltı suyuna ve göllere karışıp nitrat kirliliğine de yol açar.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar), Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Tarım ve Orman Bakanlığı · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Fosfor (P, P2O5) bitkide ne işe yarar?
Fosfor, bitki beslenmesinde en önemli besinlerden biridir ve kök gelişimiyle ilgilidir.
Fosfor, bitki beslenmesinde en önemli besinlerden biridir ve kök gelişimiyle ilgilidir. Toprakta fosfor çoğu zaman bitkinin alabileceği biçimde bulunmaz; bu yüzden fosfor eksikliği sık görülür.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar), Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü, Tarım ve Orman Bakanlığı · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Fosfor eksikliği nasıl anlaşılır?
Yapraklar koyu yeşil renk alır, yaprak alanı ve yaprak sayısı azalır, kök gelişmesi yavaşlar.
Yapraklar koyu yeşil renk alır, yaprak alanı ve yaprak sayısı azalır, kök gelişmesi yavaşlar. Kesin karar için toprak analizi gerekir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar), Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü, Tarım ve Orman Bakanlığı · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Fosfor neden köke yakın ve gömülerek verilir?
Fosfor toprakta yerinden oynamayan (hareketsiz) bir besindir.
Fosfor toprakta yerinden oynamayan (hareketsiz) bir besindir. Bu yüzden aktif köklere en yakın yere, 15-20 cm kök derinliğine verilir ve üzeri kapatılır.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Potasyum (K, K2O) her tarlaya lazım mı?
Potasyum bitkilerin en çok aldığı besinlerden biridir ama topraklarımız genelde potasyum bakımından yeterlidir.
Potasyum bitkilerin en çok aldığı besinlerden biridir ama topraklarımız genelde potasyum bakımından yeterlidir. Toprak analizi yetersiz derse verilir. Karadeniz fındık topraklarının çoğu potasyum bakımından yeterlidir, yalnız analize göre uygulanır.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar), Fındık Araştırma Enstitüsü (FAE), Tarım ve Orman Bakanlığı · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Potasyum eksikliği nasıl anlaşılır?
Belirtiler yaşlı yapraklarda başlar: yaprak kenarları ve uçları önce sararır, sonra koyu kahverengiye döner.
Belirtiler yaşlı yapraklarda başlar: yaprak kenarları ve uçları önce sararır, sonra koyu kahverengiye döner. Eksiklik kumlu, hafif topraklarda daha sık görülür.
Kaynak: Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü, Tarım ve Orman Bakanlığı · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Kalsiyum, magnezyum ve kükürt nedir, ne işe yarar?
Kalsiyum, magnezyum ve kükürt, bitkinin en çok ihtiyaç duyduğu besinler arasında azot, fosfor ve potasyumla birlikte sayılır.
Kalsiyum, magnezyum ve kükürt, bitkinin en çok ihtiyaç duyduğu besinler arasında azot, fosfor ve potasyumla birlikte sayılır. Eksiklikte kalsiyumda yaprak uçları tarak dişi gibi parçalanır ve uç tomurcuklar ölür; magnezyumda yapraklar ince ve gevrek olur, uçlarında ve damar aralarında renk solar; kükürtte alt yapraklar sararır, kök ve sap çapları küçülür. Belirti tek başına yeterli değildir, kesin teşhis için toprak ve yaprak analizi gerekir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar), Millî Eğitim Bakanlığı (MEGEP, Kimya Teknolojisi) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
- Gübreleme Rehberi (Gaziantep), 2018: gübre tanımı, toprak örneği alma, analiz yorumlama sınıfları, gübre sınıflandırması, uygulama zamanı ve yöntemleri (ilçe doz tabloları yalnız Gaziantep içindir, ku
- Ticari Gübre Analizleri, Ankara 2012, modül 524KI0342 (temel besinlerin eksiklik belirtileri: kalsiyum, magnezyum, kükürt, bor, bakır ve diğerleri)
Kükürt nereden gelir?
Azot, kükürt ve borun hemen hepsi topraktaki organik maddeden alınır.
Azot, kükürt ve borun hemen hepsi topraktaki organik maddeden alınır. Bu yüzden organik maddesi az topraklarda bu üç besine dikkat etmek gerekir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Mikro besinler hangileri, neden az ama önemli?
Demir, bakır, çinko, mangan, bor ve molibden mikro besinlerdir.
Demir, bakır, çinko, mangan, bor ve molibden mikro besinlerdir. Çok az gerekirler ama bitki bunlardan birini de bulamazsa gelişmesi gerileyebilir. Kireçli ve pH'si yüksek topraklarda demir ve çinko bitkinin alamayacağı hale geçer.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Demir eksikliği nasıl anlaşılır, ne yapılır?
Genç yapraklardan başlayarak sararma, ardından gelişmede gerileme ve yaprak dökümü görülür.
Genç yapraklardan başlayarak sararma, ardından gelişmede gerileme ve yaprak dökümü görülür. Kireçli, pH'si yüksek topraklarda demir bitkiye yaramaz hale geçtiği için şelatlı demir gübresi ya da yapraktan uygulama kullanılır.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar), Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü, Tarım ve Orman Bakanlığı · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Şelatlı gübre ne demek?
Şelat, besini bitkinin kullanacağı biçimde hazır tutan formdur; toprakta tutulup yararsız hale geçmesini engeller.
Şelat, besini bitkinin kullanacağı biçimde hazır tutan formdur; toprakta tutulup yararsız hale geçmesini engeller. Demir ve çinko eksikliğinin yaygın olduğu, kireçli ve pH'si yüksek topraklarda kullanılır.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Çinko ne zaman gerekir?
Toprakta fosfor ve çinko eksikliği varsa buğdayda ekimde çinkolu kompoze gübre önerilir.
Toprakta fosfor ve çinko eksikliği varsa buğdayda ekimde çinkolu kompoze gübre önerilir. Kireçli ve pH'si yüksek topraklarda çinko bitkinin alamayacağı hale geçer; bu yüzden çinkoda ekimle birlikte bantla uygulama uygun yöntemdir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar), Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Tarım ve Orman Bakanlığı · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Çinko, bor, mangan, bakır eksikliği belirtileri neler?
Çinko eksikliği genç taze yapraklarda görülür: yapraklar küçülür, damar aralarında küçük sarı lekeler oluşur, sürgün ucunda boğum araları kısalır.
Çinko eksikliği genç taze yapraklarda görülür: yapraklar küçülür, damar aralarında küçük sarı lekeler oluşur, sürgün ucunda boğum araları kısalır. Bor eksikliği genç organlarda görülür: yaprak uçları sararır, meyve tutumu azalır, meyveler küçük ve biçimsiz kalır, meyve ve sebzelerde çatlama olur. Mangan eksikliğinde yaprakların damar aralarında lekeler hâlinde renk açılması ve sararma olur; bakır eksikliğinde genç yapraklar koyu yeşil olur, büyüme uçları kurur. Aynı belirtiler başka nedenlerle de görülebilir; kesin teşhis analizle yapılır.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı (MEGEP, Laboratuvar Hizmetleri) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Yaprak sarardı, bu azot eksikliği midir?
Her sararma azot değildir. Azotta sararma yaşlı yapraklardan, demir eksikliğinde genç yapraklardan başlar.
Her sararma azot değildir. Azotta sararma yaşlı yapraklardan, demir eksikliğinde genç yapraklardan başlar. Yine de belirtiye bakıp gübre atmak yerine uzmana ya da analize başvurmak gerekir.
Kaynak: Fındık Araştırma Enstitüsü (FAE), Tarım ve Orman Bakanlığı, Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü, Tarım ve Orman Bakanlığı, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Tarım ve Orman Bakanlığı · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Gübre kâr getirir mi?
Toprakta eksilen besin geri verilmezse alınan ürün ve kazanç azalır.
Toprakta eksilen besin geri verilmezse alınan ürün ve kazanç azalır. Ama kaynağa göre "fazla gübre fazla ürün" demek değildir; amaç yeterli ve dengeli gübrelemedir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Fazla gübre fazla ürün demek mi?
Hayır. Gereğinden fazla gübre sadece masrafı artırır.
Hayır. Gereğinden fazla gübre sadece masrafı artırır. Örneğin fazla fosfor, demir ve çinko gibi başka besinlerin alımını engeller ve verimi düşürebilir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Gübrenin etkisi ertesi yıla kalır mı?
Organik gübrenin etkisi ertesi yıla kalır, kimyasal gübre ise aynı yıl tükenir.
Organik gübrenin etkisi ertesi yıla kalır, kimyasal gübre ise aynı yıl tükenir. Ama fosfor, demir ve çinko gibi besinler yüksek pH ve kireçte çözünmez bileşiklere dönüşüp toprakta kalabilir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Kimyasal gübre ile organik gübre arasındaki fark nedir?
Kimyasal gübrede besin miktarı yüksektir ve suda kolay erir, bitki hemen alabilir.
Kimyasal gübrede besin miktarı yüksektir ve suda kolay erir, bitki hemen alabilir. Organik gübre bitki, hayvan ve insan atıklarından elde edilir, organik madde bakımından zengindir; toprağın su tutmasını, havalanmasını ve ısınmasını iyileştirir.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı (BÜGEM, TAGEM, Toprak Gübre ve Su Kaynakları Merkez Araştırma Enstitüsü hazırlayanlar) · Doğrulama: 14 Ekim 2026