Süs salvia (Salvia splendens)

Süs salvia nedir?

Süs salvia (Salvia splendens), ballıbabagiller (Lamiaceae) ailesinden, Brezilya kökenli bir süs bitkisidir. Dik, kare kesitli gövdesinin ucunda sık dizilmiş çiçek başakları taşır. Çiçekler çanak yaprakların renkli kalmasıyla uzun süre parlak görünür. En bilinen rengi parlak kırmızıdır; mor, pembe, somon, beyaz ve iki renkli çeşitleri de vardır.

Aynı cinsin tıbbi ve baharat amaçlı kullanılan adaçayı (Salvia officinalis) ile akraba olmasına karşın, süs salvia süs bitkisi olarak yetiştirilir ve gıda olarak satılmaz. Bitki çayı ya da baharat pazarında yeri yoktur. İlanda süs bitkisi olduğu açık yazılmalıdır.

Boyuna göre cüce (20-30 cm) ve uzun (60-80 cm) çeşitler satılır. Cüce çeşitler kenar süsü ve saksı için, uzun çeşitler sınır dikimi ve kesme için tercih edilir. Tek yıllık olarak kullanılır; dona dayanmaz.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Süs salvia nasıl üretilir?

Süs salvia tohumdan üretilir. Tohum küçüktür ve çimlenme için sıcaklık gerekir; ısıtmalı serada ekimden yaklaşık iki hafta sonra fide görülür. Viyolde sekiz on hafta yetiştirilen fide, ilkbaharda satışa hazır olur. Kış sonunda ekim yapan üretici son dona göre planlama yapar.

Fide gelişimi sıcağı sever; serin ve nemli ortamda yavaşlar. Fazla sulama ve ışık yetersizliği fideyi uzatır. Bitki iyi drene olan, orta verimli toprakta gelişir. Yüksek azot yaprak büyümesine neden olup çiçeklenmeyi geciktirir.

Sık görülen sorunlar yaprak biti, beyaz sinek, kırmızı örümcek, külleme ve kök çürüklüğüdür. Serin nemli havada fide devrilmesi görülür.

Bazı çeşitler çok erken çiçeklenme eğilimindedir ve fide aşamasında çiçek açar; bu fideler dikimden sonra yeterince büyüyemez. Üretici çeşit seçiminde ve fide yönetiminde bu eğilimi gözetir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli süs salvia nasıl seçilir?

İyi bir süs salvia fidesi kısa, tıknaz ve koyu yeşildir; sap araları sıkıdır. Yapraklar canlı, kenarları sağlam olmalı; alt yapraklarda sararma bulunmamalıdır. Uzamış ve yatmış fide dikimden sonra toparlanamaz.

Çiçek evresi satış şekline göre değişir. Viyol fide çiçeklenmeden, yalnızca tomurcuk ucu belli olan evrede satılır. Saksılı bitkide ise başaklarda renk yeni belirmiş olmalıdır; başak ucundaki çiçeklerin çoğunun açılmış olması bitkinin yaşlandığını gösterir.

Kök topağı beyaz köklerle sarılı, çürük kokusu taşımayan yapıda olmalıdır. Yapraklarda beyaz toz görünümü, yaprak altında örümcek ağı ya da yapışkan bit kalıntısı kabul edilmez.

• Fide kısa, tıknaz, koyu yeşil; uzama ve yatma yok.
• Başaklar yeni renk almış; açılmış çiçek oranı düşük.
• Kök topağı sağlam, çürük kokusu yok.
• Yaprakta külleme, ağ ve bit kalıntısı yok.
• Etikette boy sınıfı (cüce ya da uzun), renk ve çeşit adı yazılı; süs bitkisi olduğu belirtilmiş.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Süs salvia nasıl dikilir ve bakılır?

Süs salvia son don geçtikten sonra tam güneş alan yere dikilir. Toprak iyi drene olmalı, bitki sulamada ne susuz ne de su içinde bırakılmalıdır. Dikimden sonra bitki kökleninceye kadar düzenli sulanır, sonra sulama aralığı açılır.

Solan başaklar ayıklanırsa yeni sürgün ve başak çıkar. Cüce çeşitlerde sık dikim zemin kapatır, uzun çeşitlerde destek gerekebilir. Sonbaharda ilk dondan sonra bitki söker. Süs salvianın yaprak ve çiçekleri çay ya da baharat olarak kullanılmaz.

Park ve bahçe düzeninde süs salvia genellikle üç sıra halinde, aralarında yirmi beş otuz santimetre mesafe bırakılarak dikilir. Bu mesafe yapraklar arasında hava dolaşımı sağlar ve külleme baskısını azaltır. Sulama başlangıçta sık, kök tuttuktan sonra seyrek yapılır. Kış öncesi bitkinin sökülmesi sırasında yaprak dökülen yatağın temizlenmesi, ertesi sezon hastalık yükünü düşürür; tohum bağlayan başaklar yatağa dökülmemesi için erken ayıklanır.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Süs salvia (Salvia splendens) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Süs salvia gümrük tarifesinde 0602 pozisyonundaki canlı bitkiler arasında beyan edilir; kesme dal 0603 pozisyonuna girer. Kurutulmuş çiçek ve yaprak 0604 pozisyonundadır. Süs salvia gıda ya da baharat olarak beyan edilemez. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanır.

Dış satışta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Süs salviada yaprak biti, beyaz sinek ve külleme muayenede aranır.

Ticari süs salvia serileri ıslahçı hakkı altındadır; tohum alımında fatura, etiket ve parti belgesi 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) uyarınca saklanmalı, kendi bitkisinden tohum alıp satmadan önce çeşit sahibinin izni öğrenilmelidir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Süs salvia (Salvia splendens) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Süs salvia viyol fide ve saksılı bitki olarak satılır. Viyol fide göz sayısıyla, saksılı bitki saksı çapıyla belirtilir; ilanda boy sınıfı, renk ve çiçek evresi yazılır. Satışta bu bitkinin süs bitkisi olduğu açık belirtilir, gıda ya da bitki çayı olarak sunulmaz.

Alıcılar belediyeler, peyzaj firmaları, bahçe merkezleri, okul ve kamu kurumları bahçeleri ile ev bahçıvanlarıdır. Satış mayıs ve haziranda yoğunlaşır; sıcak bölgelerde nisana kadar öne çıkar. Toplu belediye dikimleri nedeniyle büyük hacimli sevkiyat yapılabilir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular