Sümbül soğanı

Sümbül soğanı nedir?

Sümbül (Hyacinthus orientalis), kuşkonmazgiller (Asparagaceae) ailesinde, Doğu Akdeniz kökenli bir soğanlı bitkidir; Türkiye'nin güney ve batı bölgelerinde doğal alanlara da rastlanır. Soğan büyük, yuvarlak ve mor, pembe ya da beyazımsı kabuklu olabilir; kabuk rengi çoğu zaman çiçek rengine işaret eder. İçinde sık dizilmiş çiçekler taşıyan başak hâlinde tomurcuk hazırdır.

Ticari çeşitler mavi, mor, pembe, kırmızı, beyaz, sarı ve somon çiçekli gruplara ayrılır. Çiçek başağı sıkıdır, yoğun ve tatlı kokuludur. Bahçe, saksı ve kesme çiçek üretimi için aynı soğan farklı işlemlerden geçerek kullanılır.

Sümbül soğanı, su kavanozunda zorlama yöntemiyle de bilinir: soğan, kavanoz ağzında alt tabanı suya değecek biçimde bırakılır, kök çıkar ve çiçek açar. Bu yöntem için dikim materyali ayrı sınıf soğandır.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sümbül soğanı nasıl üretilir ve dikilir?

Sümbül soğanı ana soğanın yanında oluşan yavru soğanlarla çoğaltılır. Yavru soğan çok yavaş büyür ve çiçek verebilecek boya gelmesi birkaç yıl alır. Bu yüzden üretimi diğer soğanlı bitkilere göre daha uzun ve masraflıdır. Hızlandırmak için bazı üreticiler soğanın tabanına çizik atarak yavru oluşumunu teşvik eder.

Sökülen soğanlar kurutulur, temizlenir ve çevreye göre boylanır. Sümbül soğanında 14/15 ve üzeri çevre sınıfları iri çiçek başağı verir; küçük soğanlar daha küçük başak çıkarır. Zorlama ve saksılı üretim için ayrılmış soğanlar belirli bir süre kontrollü soğukta tutularak çiçek tomurcuğunun uzamasına hazırlanır.

Bahçede dikim sonbaharda yapılır, soğan boyunun iki üç katı derinliğe, sivri ucu yukarı gelecek şekilde konur. Toprak iyi drene olmalıdır. Sümbül soğan çürüklüğüne duyarlıdır; ağır ve ıslak toprakta soğan kısa sürede bozulur.

Soğanlarla çalışırken eldiven kullanılır; kabuktan ayrılan toz bazı kişilerde ciltte kaşıntı ve tahriş yapabilir. Soğan ve yaprakları yenmez; çocuk ve hayvanların ulaşabileceği yerde bırakılmaz.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli sümbül soğanı nasıl seçilir?

Sümbül soğanında ilk ölçü sağlamlık ve ağırlıktır. Soğan sert, dolgun ve ağır olmalı; elde sıkıldığında yumuşayan ya da boş hissi veren soğan alınmaz. Kabuk düzgün, renkli ve yaralanmamış olmalıdır.

Taban kısmı kuru ve sağlam olmalıdır. Taban çevresinde siyah ya da kahverengi çürük, mavi küf ve yumuşama kusurdur. Kök çıkmış ya da filizlenmiş soğan uzun süre bekletildiğini gösterir ve depodan çıkarılmaması gerekir.

Partide sınıf ve çevre eşitliği, çiçek rengi doğruluğu ve çeşit adının yazılı olması beklenir. Zorlama için ayrılmış soğan, soğutma işlemi görmüşse etikette belirtilmelidir.

• Soğan sert, dolgun ve ağır; yumuşama ve boşluk yok.
• Kabuk düzgün; yara ve küf lekesi yok.
• Taban kuru; çürük, küf ve erken kök çıkışı yok.
• Çevre sınıfı partide eşit (örneğin 14/15 ve üzeri).
• Etikette çeşit adı, çiçek rengi ve zorlama için soğutma durumu yazılı.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sümbül soğanı nasıl depolanır ve zorlanır?

Sümbül soğanı kuru, serin ve havadar bir ortamda ağ torba ya da kâğıt torbada saklanır. Plastik torba küf yapar. Meyve yanında tutulmaz, çünkü meyvelerin saldığı etilen soğan içindeki çiçek tomurcuğunu bozabilir. Dikime kadar sıcak ve nemli ortamdan uzak tutulur.

Su kavanozu yönteminde soğanın tabanı suya değmeden hemen üzerinde durur; kökler çıkıncaya kadar serin ve loş bir yerde bekletilir, sonra ışığa alınır. Su iki üç günde bir yenilenir. Çiçek sonrası bu soğan zayıf kalır; bahçeye dikilirse birkaç yıl sonra yeniden çiçek verebilir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sümbül soğanı için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Sümbül soğanı gümrük tarifesinde 0601 pozisyonundaki soğan, yumru ve rizomlar arasında beyan edilir. Dinlenme hâli ile vejetasyondaki soğan farklı altpozisyonlara girebilir; alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanır.

Dış satışta ve ithalatta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Sümbül soğanında soğan nematodu, gövde nematodu ve bakteriyel çürüklük gibi sorunlar alıcı ülkelerce yakından izlenir.

Dikim materyali olarak sümbül soğanı ticareti 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) ve ilgili yönetmelikler çerçevesindedir. Çeşit adı ve parti belgesi izlenebilir olmalı; ıslahçı hakkı olan çeşitlerin çoğaltılıp satışı çeşit sahibinin iznine bağlıdır. Doğal alanlardan toplanmış soğan satışı ayrıca kısıtlı olabilir; yetkili kuruma sorulmalıdır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Sümbül soğanı alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Sümbül soğanı adet ve kg ile satılır. Toptan satış çevre sınıfına göre koli içinde, perakende satış ise ağ torba ya da kutu içinde 3-10 adet paketlerle yapılır. İlanda sınıf (çevre cm), çeşit adı, renk, zorlama için soğutma durumu ve dikim amacı yazılır.

Alıcılar saksılı çiçek ve kesme çiçek üreticileri, peyzaj firmaları, belediyeler, bahçe merkezleri, çiçekçiler ve ev bahçıvanlarıdır. Satış yaz sonundan kasıma kadar sürer; kış sonu hazır su kavanozu ya da saksılı sümbül satışı ayrıca yapılır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular