Sümbül (Kesme)

Sümbül nedir?

Sümbül (Hyacinthus orientalis) kuşkonmazgiller (Asparagaceae) ailesindendir. Doğal yayılış alanı Anadolu'yu da içine alan Güneybatı Asya olarak bilinir; Hollanda'da yüzyıllar içinde ıslah edilen çeşitler dünyada yaygın biçimde yetiştirilir. Bitki toprak altında pul yapraklı bir soğandan sürer.

Çiçek başağı kalın, dolgun ve sık dizilmiş çok sayıda yıldız biçimli küçük çiçekten oluşur; yapraklar kısa, geniş ve şeritlidir. Koku çok güçlü ve tatlıdır. Mor, mavi, pembe, beyaz, sarı ve kırmızı çeşitleri vardır.

Kesme sümbül ticarette iki biçimde bulunur: sap tabanından kesilmiş dal ya da soğan dibiyle birlikte kesilmiş dal. Soğan dibini koruyan dallar daha sağlam ve uzun süre taze kalabilir. Saksılı sümbül ve çiçek soğanı ayrı ürünlerdir; bu sayfa yalnız kesme dalı anlatır.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sümbül nasıl yetiştirilir?

Sümbül soğanı çiçek açabilmek için belirli bir soğuk işlemi görmek zorundadır. Üreticiler soğanları soğuk depolarda önceden hazırlar (iklimlendirme), sonra serada ya da kontrollü ortamda dikerek zamanını ayarlar. Bu sayede kış ve ilkbaharda, bayram ve özel günlere göre çiçek elde edilir.

Soğanlar derin olmayan, iyi drene olan bir ortama dikilir; bazı üreticiler su kültüründe ya da hindistan cevizi lifi gibi ortamlarda da yetiştirir. Sıcaklık, çiçek başağının boyunu ve açılma hızını belirler; çok sıcak ortamda başak kısalır ve çabuk açar. Su fazlalığı soğan çürümesine yol açar.

Hasat, başaktaki ilk birkaç çiçek renk aldığında, çiçekler henüz tam açmadan yapılır. Sap, soğan dibinden kesilir ya da soğan çıkarılıp dibe bir miktar sap bırakılarak koparılır. Kesilen dalların sap altındaki beyaz kısım çiçeğin su almasını sağlar ve sağlam olmalıdır.

Soğan tedariki çoğunlukla yurt dışı üreticilerden yapılır; çeşit hakkı bulunan çeşitlerde soğan lisanslı kaynaktan alınmalıdır. Güncel üretim için TÜİK süs bitkileri tablolarına bakın.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli sümbül nasıl seçilir?

Sümbülde ilk ölçü başak yoğunluğudur: başak dolgun, sık dizilmiş ve boyu eşit olmalıdır. Başağın alt üçte birindeki çiçekler açık ya da açılmak üzere, üst kısımdaki tomurcuklar kapalı ve sağlam olmalıdır. Başağın seyrek ya da boşluklu olması düşük kalite işaretidir.

İkinci ölçü sap ve yapraktır: sap kalın, dik ve su dolu olmalı, sap altındaki beyaz kısım sağlam ve çürümemiş olmalıdır. Yapraklar yeşil olmalıdır; sararma ve kuruma yaşlılık işaretidir.

Üçüncü ölçü kokudur: sümbülün canlı ve tatlı kokusu taze olduğunun göstergesidir. Ekşi ya da küflü koku çürümeye işaret eder. Demet içinde aynı evrede ve aynı renkte dallar bulunmalıdır.

• Başak dolgun, sık dizilmiş; üst tomurcuklar kapalı ve sağlam.
• Sap kalın, dik ve su dolu; sap altı beyaz ve çürümemiş.
• Yapraklar yeşil, sararma ve kuruma yok.
• Koku canlı; ekşi ya da küflü koku yok.
• Dallar eşit boyda ve aynı evrede.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sümbül kesildikten sonra nasıl bakılır?

Sümbül temiz ve serin suya konur. Sap altı eğik kesilir; ancak soğan dibi kısmı varsa sap altı fazla kısaltılmaz. Sümbül sapı su çekmeyi sürdürür, bu yüzden vazo suyunun yeterli seviyede tutulması gerekir.

Karışık buketlerde kova ve vazo suyu temiz tutulmalı, sık değiştirilmelidir. Çiçek kokusu güçlüdür, küçük kapalı odalarda tek bir demet yeterli olur.

Doğrudan güneşten, ısıtıcıdan ve olgun meyveden uzak, serin bir yerde bekletmek vazo ömrünü uzatır. Vazo ömrü çeşide ve evreye göre değişir; kesin süre vaat edilmemelidir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sümbül (Kesme) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Kesme sümbül tarife cetvelinde 0603 pozisyonunda "diğer" altpozisyonu 0603.19 ile beyan edilir. Soğanı 0601 pozisyonundadır; soğan dipli dal satan işletme, faturada hangi kalemin satıldığını net yazmalıdır.

Sümbül soğanında soğan nematodu ve çürüklük etmenleri bitki sağlığı kontrolünde aranan başlıca sorunlardır. 5996 sayılı Kanun (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde soğanla birlikte kesilen dalın muayenesi de aynı etmenlere bakar; soğan ithalatında sınır kontrolü yapılır.

Sümbül çeşitleri çok eski olsa da yeni ticari çeşitler ıslahçı hakkıyla korunabilir. Soğanın hangi kaynaktan alındığını belgeleyen üretici, 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) çerçevesinde lisans taleplerine hazır olur.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Sümbül (Kesme) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Sümbül toptan satışta dal ya da 10 dallık demet olarak satılır. Soğan dibi korunmuş dallar özel kolilerde ve dik taşınır. Başakların ezilmemesi için demet gevşek sarılır.

Alıcılar çiçekçiler, düğün ve organizasyon firmaları, buket ve aranjman atölyeleri ile toptancılardır. Kış ve ilkbahar sezonunda, özellikle 8 Mart ve bahar bayramı gibi özel günlerde talep artar.

Çiçek soğanı satışı ayrı bir üründür (GTİP 0601). İlanda ürünün kesme dal mı, soğanlı dal mı, saksılı bitki mi olduğu açık yazılmalıdır.

Sümbülde sevkiyatın ana kuralı sıcaklığı düşük tutmaktır; ılık ortamda başak çabuk açar ve vazo ömrü kısalır. Soğan dipli dallar için koli içinde nem kaybını önleyen sargı kullanılır. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Başak boyu, yoğunluk, renk, soğan dipli olup olmaması ve mevsim fiyatı etkileyen başlıca etkenlerdir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular