Petunya

Petunya nedir?

Petunya (Petunia × hybrida) patlıcangiller (Solanaceae) ailesinden, Güney Amerika kökenli bir süs bitkisidir. Domates, patlıcan ve biberle akrabadır ama süs olarak yetiştirilir. Çiçekler huni biçimlidir, yaprak ve saplar ince yapışkan tüylerle kaplıdır; bu tüyler bitkiye kendine özgü bir koku ve yapışkan bir doku verir.

Ticarette petunya dört gruba ayrılır. Grandiflora tiplerinde çiçekler iri ve sayısı daha azdır, yağmur ve rüzgâra duyarlıdır. Multiflora tiplerinde çiçekler orta boy ve çok sayıdadır, yağmura daha dayanıklıdır. Milliflora tipleri minik çiçekli ve topaktır. Yayılan ve sarkan tipler ise uzun sürgünler yapar, sepet ve balkon kasası için seçilir.

Çiçekler beyaz, pembe, mor, kırmızı, mavimsi mor, sarı ve çizgili ya da yıldız desenli olabilir. Katmerli çeşitler de vardır. Petunya mevsimlik çiçek olarak kullanılır; soğuk iklimlerde dona dayanmaz.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Petunya nasıl üretilir?

Tohumdan üretilen petunyada tohum çok incedir; toz gibi ekilir, üstü örtülmez ve ışıkta çimlenir. Çimlenme için sıcak, nemli ve ışıklı ortam gerekir. İlk haftalarda fideler çok yavaş büyür; fideyi viyolde yetiştirmek yaklaşık iki ay sürer. Bu nedenle ilkbahar satışı için üretici kış sonunda ekim yapar.

Sarkan ve yayılan çeşitler çoğunlukla tohumla değil, çelikle çoğaltılır. Ana bitkiden alınan sürgün uçları köklendirilir ve ıslahçı hakkı altındadır. Bu çeşitler kendi tohumundan aynen tutmaz.

Petunya sıcağı, ışığı ve düzenli suyu sever. Gübreleme dengeli yapılır; çok azotlu gübre yaprak büyütüp çiçek azaltır. Orta derecede nem tutan, ama kökleri boğmayan bir ortam gerekir. Fazla nem ve uzun yaprak ıslaklığı gri küf (Botrytis) ve kök çürümesi riskini artırır.

Sık görülen sorunlar yaprak biti, thrips, beyaz sinek ve virüslerdir. Domates ve patlıcanda görülen bazı hastalıklar petunyada da bulunabildiğinden, sebze fidesi üretilen serada çalışan üreticiler zararlı geçişine dikkat eder.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli petunya nasıl seçilir?

Kaliteli petunya fidesi kısa boylu, çok dallı ve koyu yeşil yapraklıdır. Boyu uzamış, sap araları açılmış, alt yaprakları sararmış fide ışık eksikliğinde yetişmiştir ve dikimden sonra hızlı toparlanamaz.

Çiçek evresi satış şekline göre değişir. Viyol fidede birkaç tomurcuk yeterlidir. Saksılı ve sepetlik petunyada çok sayıda tomurcuk ve birkaç açık çiçek aranır; çoğu çiçeği açmış bitki dikimde şok yaşar. Sarkan tiplerde sürgün uzunluğu ve eşit dağılım değerlendirilir.

Yapraklarda sarı ya da kahverengi leke, yaprak altında beyaz sinek ve ince ağ, sapta çürük kokusu bulunmamalıdır. Yapışkan tüylere yapışmış böcekler ayrıca denetlenir.

• Fide kısa, çok dallı, koyu yeşil; sap araları sıkı.
• Birkaç tomurcuk (viyol) veya çok tomurcuk ve birkaç açık çiçek (saksı).
• Yaprakta leke, beyaz sinek, yaprak biti ve ince ağ yok.
• Kök topağı beyaz köklerle sarılı, çürük kokusu yok.
• Etikette tip (dik, yayılan, sarkan), renk ve çeşit adı yazılı.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Petunya nasıl dikilir ve bakılır?

Petunya son don geçtikten sonra güneş alan yere dikilir. Saksıda iyi drene olan, hafif bir ortam kullanılır; sepette dibe su deliği açılır. Dikimden sonra sulama düzenli yapılır ama çiçek ve yapraklar ıslatılmaz, çünkü yağmur ve su damlası iri çiçeklerde leke yapar.

Çiçeklenme uzun sürer ancak solmuş çiçeklerin ayıklanması yeni tomurcuk oluşumunu teşvik eder. Yazın ortasında sürgünler uzayıp çiçek azalınca uçlar kısaltılır; bitki yeniden yoğun çiçek verir. Sıcak ve kuru dönemde sabah erken ve gün batımında sulama tercih edilir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Petunya için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Petunya gümrük tarifesinde 0602 pozisyonundaki canlı bitkiler arasında beyan edilir. Çelik olarak sevk edilen kökleşmemiş sürgünler de bu pozisyonda ele alınır. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanır.

Dış satışta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Petunya patlıcangil olduğundan, domates ve patlıcanda izlenen bazı virüs ve bakteri hastalıkları alıcı ülkenin istediği muayeneye girebilir.

Sarkan ve çelikle çoğaltılan petunya çeşitlerinin önemli bölümü ıslahçı hakkıyla korunur. Çelik alan üretici, tedarik faturasını ve çeşit etiketini 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) uyarınca saklamalı; kendi bitkisinden çelik alıp satmadan önce çeşit sahibinin iznini öğrenmelidir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Petunya alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Petunya fide ve çiçekli saksı olarak iki şekilde pazara çıkar. Viyol fide göz sayısıyla, saksılı bitki saksı çapıyla satılır; sarkan çeşitler çoğu zaman sepet ya da asılı saksı içinde sunulur. İlanda tip, renk ve çiçek evresi yazılır.

Alıcılar bahçe merkezleri, peyzaj firmaları, belediyeler, otel ve restoran terasları ile ev bahçıvanlarıdır. Satış mart sonundan haziran başına kadar yoğunlaşır; yazın ortasında sepetlik bitkiler gelmeye devam eder.

Sevkiyatta yapışkan sürgünler birbirine dolanmasın diye saksılar aralıklı dizilir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular