Ortanca (Hydrangea)

Ortanca nedir?

Ortanca, Hydrangea cinsindendir ve Hydrangeaceae ailesine bağlıdır. Kesme dal ve saksı olarak en çok bilinen tür, bahçe ortancası olarak anılan Hydrangea macrophylla ve melezleridir. Küme biçiminde toplanmış çok sayıda küçük çiçeğin oluşturduğu top biçimli kafa, bitkinin ayırt edici özelliğidir.

Çiçek kümesinin renkli görünen bölümü aslında çanak yapraklardır (sepal). Renk tonu, çeşide ve topraktaki asitliğe bağlı olarak mavi, mor, pembe ya da beyaz olabilir; asitli toprakta mavi ve mor, nötr ya da bazik toprakta pembe tonların çıktığı bilinir. Beyaz çeşitlerde toprak asitliği rengi pek değiştirmez.

Çiçek pazarında ortanca iki biçimde yer alır: kesme dal ve çiçekli saksı bitkisi. Bahçeye dikilecek süs çalısı olarak ortanca fidanı ise fide-fidan pazarının süs çalısı rehberi içindedir. İlan açarken ürünün hangi biçimde satıldığı açık yazılmalıdır.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Ortanca nasıl yetiştirilir?

Ortanca nemli, humuslu, iyi drene olan ve yarı gölgeli yeri sever. Doğrudan ve yoğun öğle güneşinde yaprak yanar, çiçek kümesi kurur. Su ihtiyacı yüksektir; adı da bu bitkinin sevdiği nemi anlatır. Kuraklıkta yapraklar hemen sarkar.

Çoğaltma çoğunlukla yeşil ya da odunlaşmış çeliklerle yapılır. Kesme dal üretiminde bitkinin yaşı arttıkça verim artar; bu nedenle ortanca bahçesi kurmak birkaç yıl sonra tam ürün verecek bir yatırımdır. Saksılı çiçek üretiminde ise ışık ve sıcaklık düzenlenerek çiçeklenme zamanı öne alınır.

Kesme dal hasadı, çiçek kümesinin olgunlaştığı aşamada yapılır: çanak yapraklar kâğıt gibi sertleşmiş, renk oturmuş olmalıdır. Henüz genç ve yumuşak kümeler kesildikten sonra suyunu alamaz ve solar. Hasat serin sabah saatlerinde yapılır, dallar hemen suya alınır.

Güncel üretim alanı ve miktarı için TÜİK süs bitkileri tablolarına bakın.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli ortanca nasıl seçilir?

Kesme ortancada ilk bakılan şey çiçek kümesinin olgunluğu ve su alma durumudur. Küme dolgun, renk oturmuş, çanak yapraklar sağlam ve hafif kâğıt dokulu olmalıdır. Sarkık, buruşuk ya da kenarları kahverengileşmiş küme taze değildir.

Sap dik ve yeşil, alt yapraklar ayıklanmış olmalıdır. Ortanca yaprağı bol su kaybettirdiği için hasat sonrası yaprakların çoğu alınır. Sapta çatlak, ezilme ve ucunda çürüme kusurdur.

Saksılı ortancada ise bitkinin dolgun, yapraklarının canlı, tomurcuğun ve çiçek kümesinin sağlam olması ve saksıda kökün dolu ama sıkışmamış görünmesi istenir. Toprağı kuru ve yapraklar sarkıksa su stresi vardır.

• Kesme dalda küme dolgun, renk oturmuş ve çanak yapraklar sağlam.
• Sap dik, yeşil ve ezilmemiş; alt yapraklar ayıklanmış.
• Kümede kahverengi leke, solma ve kuruma yok.
• Saksılı ortancada yapraklar canlı, toprak nemli, kök saksıyı dolduruyor.
• Dallar demette eşit boyda ve aynı renk tonunda.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Ortanca nasıl saklanır ve kullanılır?

Kesme ortancanın en bilinen sorunu su alamayıp solmasıdır. Dal hemen suya alınır, sap ucu eğik kesilir ve kesim yeri taze tutulur. Çiçekçilikte sap ucunu hazırlayarak su alımını kolaylaştıran çeşitli yöntemler bilinir; bu uygulamalar satıcıya ve çiçekçiye göre değişir. Solmuş kümeyi bütün olarak suya batırmak da yaygın bir yöntemdir.

Serin ve ışıksız odada su alımı daha iyidir. Dalı sıcak havadan, doğrudan güneşten ve etilen kaynaklarından uzak tutun. Vazoda su sık yenilenir.

Saksılı ortanca yarı gölgede tutulur, toprağı sürekli nemli ama suda bekletilmeyen hâlde kalır. Çiçeklenme sonrası budama ve dış mekâna alma bitkinin sonraki yıl çiçek vermesini etkiler; bu konuda bitkiyi alan kişiye bilgi verilmelidir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Ortanca (Hydrangea) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Kesme ortanca dalı gümrük tarifesinde 0603 pozisyonundaki kesme çiçekler arasında; saksılı ya da kökleri toprakla birlikte satılan ortanca ise 0602 pozisyonundaki canlı bitkiler arasında beyan edilir. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanmalıdır.

Dış satışta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Toprakla satılan saksılı bitkide toprak ve kök muayenesi de yapıldığı için sevkiyatta bitki ve ortam birlikte değerlendirilir.

Ortanca çeşitlerinin önemli bir bölümü çeşit hakkı altındadır. Çelik alırken ya da çoğaltırken çeşit sahibinin izni 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) çerçevesinde sorulur. Bahçeye dikilecek çalı fidanı satışı bu rehberin dışındadır ve fide-fidan pazarında değerlendirilir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Ortanca (Hydrangea) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Ortanca kesme dal olarak adetle, demet olarak kolide; saksılı bitki olarak saksıyla satılır. Kesme dal ağır ve hacimli olduğu için kolide az dal sığar. Başlar arası boşluk bırakılması, küme ucunun ezilmemesi ve dalların rutubetli kâğıtla sarılması önerilir.

Alıcılar çiçekçiler, düğün ve organizasyon firmaları, otel dekorasyon işleri, bahçe merkezleri ve çiçek toptancılarıdır. Kuruyan çiçek kümesinden kuru çiçek de yapılır; kurutulmuş ortanca ayrı bir ürün olarak kuru çiçek rehberinde değerlendirilir.

Soğuk zincir ve su ortamı ortancada kritiktir: sevkiyat sırasında dalın suyla temasını koruyacak ambalaj gerekir. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Çiçek kümesi büyüklüğü, renk, olgunluk, sap boyu ve saksı boyutu fiyatı etkileyen başlıca etkenlerdir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular