Lobelya

Lobelya nedir?

Lobelya (Lobelia erinus), çançiçeğigiller (Campanulaceae) ailesinden, Güney Afrika kökenli küçük bir süs bitkisidir. Bitki 10-25 cm boyundadır, ince ve çok dallı gövde yapar; yapraklar küçük ve dardır, çiçekler ise iki dudaklı, minik ve çok sayıdadır. Çiçek rengi çoğunlukla koyu mavi ve mordur, ayrıca açık mavi, beyaz, pembe ve iki renkli çeşitler vardır.

Ticarette iki tip görülür. Dik ve kompakt tipler kenar süsü ve saksı çevresi için kullanılır. Sarkan (trailing) tipler ise sepet ve kasa dikimlerinde aşağı sarkan sürgünler yapar. Her ikisi de mevsimlik çiçek olarak kullanılır ve dona dayanmaz.

Lobelya serin iklimin çiçeğidir. Sıcak ve kuru havada yazın ortasında çiçek verimi düşer, bitki bazı çeşitlerde dinlenmeye geçer. Doğru kesim ve bakımla sonbahara doğru yeniden çiçeklenir.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Lobelya nasıl üretilir?

Lobelya tohumu çok incedir ve ışıkta çimlenir; ekilen tohumun üzeri örtülmez. Çimlenme sonrası fideler uzun süre çok yavaş gelişir. Tohumdan satış fidesine kadar geçen süre sekiz on haftayı bulur. Bu nedenle üretici ilkbahar satışı için kış başında ekim yapar ve serada ışık, ısı ve nemi dikkatle dengeler.

Fide çok küçük olduğundan çoğu zaman bir gözde birden fazla fide bırakılır; böylece viyolde dolgun bir top oluşur. Sarkan çeşitler uzun sürgün yapar ve çelikle çoğaltılanlar ıslahçı hakkı altındadır.

Lobelya ışık sever ancak sıcaklık yükselince uzar, çiçeklenmesi azalır. Serada serin ve havadar ortam tercih edilir. Sulama dikkatle yapılır: ince kökler kuruma ve çürümeye karşı hassastır, fazla ıslak ortamda fide devrilmesi görülür.

Sık görülen sorunlar yaprak biti, thrips, kök çürüklüğü ve gri küftür. Yoğun ve havasız dikimlerde mantar hastalığı hızla yayılır.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli lobelya nasıl seçilir?

İyi bir lobelya fidesi sıkı, topak biçimli ve koyu yeşildir. Fide gözü dolu, eşit yoğunlukta olmalı; boş ya da seyrek gözler kalite kusurudur. Uzamış, sararmış ya da tek tek ince sürgünlü fide ışık eksikliğinde yetişmiştir.

Çiçek evresi satış şekline göre değişir. Viyol fidede birkaç tomurcuk yeterlidir. Saksı ya da sepet içinde satılan lobelyada topak çiçekle kaplı, sürgün uçları sağlam olmalıdır. Sarkan tiplerde sürgün uzunluğu ve çevreye eşit dağılımı değerlendirilir.

Yaprak altında örümcek ağı, yapışkan bit kalıntısı ve kök boğazında çürüme bulunmamalıdır. Kök topağı beyaz ince köklerle sarılı olmalıdır.

• Fide sıkı, topak biçimli, koyu yeşil; boş göz yok.
• Uzamış, sararmış ya da ince sürgünlü fide yok.
• Çiçek rengi etikete uygun; sarkan tipte sürgünler eşit dağılmış.
• Kök boğazı kuru ve sağlam; çürük kokusu yok.
• Etikette tip (dik ya da sarkan), renk ve çeşit adı yazılı.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Lobelya nasıl dikilir ve bakılır?

Lobelya son dondan sonra güneşli ya da yarı gölge yere dikilir. Sıcak bölgelerde öğle güneşinden korunan yarı gölge uygundur. Saksı ve sepetlerde iyi drene olan, nemi tutan hafif bir ortam kullanılır. Küçük kökler çabuk kuruduğundan sulama sık ve ölçülü yapılır.

Yaz ortasında bitki çiçeği azaltırsa, sürgünler üçte bir oranında kısaltılır ve hafif gübre verilir; birkaç haftada yeniden çiçeklenir. Solmuş çiçekleri tek tek ayıklamak mümkün değildir, bu yüzden kısaltma uygulaması tercih edilir. Don öncesinde tek yıllık olarak söker.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Lobelya için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Lobelya gümrük tarifesinde 0602 pozisyonundaki canlı bitkiler arasında beyan edilir; sarkan çeşitlerin kökleşmemiş çelikleri de aynı pozisyonda ele alınır. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanır.

Dış satışta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Lobelyada kök çürüklüğü ve yaprak biti ile taşınan virüsler muayenede aranabilir.

Ticari lobelya serilerinin bir bölümü ıslahçı hakkı altındadır; tohum ya da çelik alımında fatura, etiket ve parti belgesi 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) uyarınca saklanır. Çelikle çoğaltılan sarkan çeşitler izinsiz çoğaltılıp satılmamalıdır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Lobelya alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Lobelya viyol fide, saksı ve sepet olarak satılır. Viyol fide göz sayısıyla, saksı ve sepet çap ile belirtilir; ilanda tip, renk ve çiçek evresi yazılır. Fide minik ve kırılgan olduğundan, sevkiyat sıcaklığı serin tutulur ve sıkıştırılmaz.

Alıcılar bahçe merkezleri, peyzaj firmaları, belediyeler, otel ve restoran terasları ile balkon bahçıvanlarıdır. Satış nisan sonundan haziran başına kadar yoğundur. Sarkan sepetler özellikle balkon sezonunda rağbet görür.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular