Hercai menekşe

Hercai menekşe nedir?

Hercai menekşe (Viola × wittrockiana), menekşegiller (Violaceae) ailesinden, Avrupa kökenli türlerin melezlenmesiyle elde edilmiş bir bahçe çiçeğidir. Çiçeğin ortasında koyu bir yüz benzeri leke bulunur; adı bu görünüşten gelir. Beş taç yaprağı iki üstte, iki yanda ve biri altta olacak biçimde dizilir.

Ticarette iki grup bulunur. İri çiçekli tiplerde çiçek çapı geniştir ve sayısı daha azdır; küçük çiçekli tipler (çoğu zaman Viola cornuta kökenli melezler) daha sık çiçek verir ve soğuğa ve sıcağa daha dayanıklıdır. Renkler sarı, mor, beyaz, mavi, bordo, turuncu ve karışık yüzlüdür.

Hercai menekşe iki yıllık bir bitkidir ama bahçede çoğunlukla kış-ilkbahar mevsimlik çiçeği olarak kullanılır. Çiçeklenme serin havada olur; sıcak gelince bitki çiçek bırakır ve ömrü biter.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Hercai menekşe nasıl üretilir?

Hercai menekşe tohumdan üretilir ve tohum yaz sonunda ekilir. Tohum serin ortamda çimlenir; yüksek toprak sıcaklığında çimlenme düşer. Bu nedenle yaz sıcağında ekim yapan üretici seranın serin tutulmasına dikkat eder, çoğu kez tohum tepsileri gölge altında çimlendirilir.

Fide viyolde birkaç haftada hazır olur, sonbaharda satışa çıkar. Bitki soğuğu sever; fide aşamasında serada sıcaklık düşük tutulursa kompakt ve çok dallı gelişir. Gübre dengeli verilir, fazla azot yaprağı büyütüp çiçeği azaltır.

Sık karşılaşılan sorunlar kök çürümesi, yaprak lekesi, gri küf, yaprak biti ve salyangozdur. Sıcak ve nemli dönemde mantar hastalıkları hızlı yayılır.

Kış sonunda satılan çiçekli saksılar, sonbahardan itibaren serin serada yetiştirilir ve çiçek tomurcuğu verdiği anda satışa çıkar. Çiçeksiz viyol fide de bahçe ve peyzaj dikimlerinde yaygındır.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli hercai menekşe nasıl seçilir?

İyi bir hercai menekşe fidesi kompakt, çok yapraklı ve koyu yeşildir. Yapraklar canlı, sap araları sıkıdır. Uzamış, sararmış ya da yatmış fide yetersiz ışık ya da fazla sıcaklıkta yetişmiş demektir.

Çiçek evresi satış şeklini belirler. Viyol fidede bir iki çiçek ve birkaç tomurcuk yeterlidir. Çiçekli saksıda çok sayıda tomurcuk ve düzgün biçimli açık çiçek aranır; çiçek yüzündeki desen belirgin ve temiz olmalıdır.

Kök topağı beyaz köklerle sarılı, kök boğazı kuru ve sağlam olmalıdır. Yaprak altı lekelerden, yapışkan böcek kalıntısından ve salyangoz izinden arınmış olmalıdır.

• Fide kompakt, çok yapraklı, koyu yeşil; uzama ve yatma yok.
• Birkaç çiçek ve çok tomurcuk (viyol) veya çok sayıda düzgün çiçek (saksı).
• Kök boğazı kuru ve sağlam; çürük kokusu yok.
• Yaprakta leke, bit ve salyangoz izi yok.
• Etikette tip (iri ya da küçük çiçekli), renk ve çeşit adı yazılı.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Hercai menekşe nasıl dikilir ve bakılır?

Hercai menekşe sonbaharda toprak serinleyince ya da kış sonunda dikilir. Güneş alan ya da yarı gölge yer uygundur; çok gölgede çiçek azalır. Toprak iyi drene olmalı, su tutan ağır toprak kök çürümesine yol açar.

Sulama toprak üstü kuruyunca yapılır; yaprakları ıslatmadan sabah yapılması mantar riskini azaltır. Solmuş çiçekler ayıklanırsa bitki yeni tomurcuk bağlar. Şiddetli donda bitki sararabilir ama çoğu çeşit baharda toparlanır. Havaların ısındığı dönemde çiçek azalır; bu doğaldır ve bitki yaz başında söker.

Bahçede hercai menekşeyi kenar çizgisi olarak sık dikmek, çiçek örtüsünü yoğunlaştırır; fideler arası on beş santimetre bırakılır. Kök boğazının toprağa çok gömülmemesi çürümeyi önler. Çiçeklenme döneminde iki haftada bir dengeli sıvı gübre verilirse çiçek sayısı korunur. Salyangoz ve sümüklü böcek genç yaprakları yiyebildiğinden akşam saatlerinde dikim yerlerinin kontrol edilmesi ve zararlıların toplanması iyi bir önlemdir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Hercai menekşe için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Hercai menekşe gümrük tarifesinde 0602 pozisyonundaki canlı bitkiler arasında beyan edilir. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanır.

Dış satışta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Hercai menekşede yaprak lekesi mantarları ve toprak kaynaklı çürüklükler muayenede özellikle aranır.

Ticari hercai menekşe serilerinin büyük bölümü ıslahçı hakkıyla korunur. Tohum alımında etiket, parti numarası ve fatura 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) uyarınca saklanmalı, kendi bitkilerinden tohum alıp satmaya çıkmadan önce çeşit sahibinin izni öğrenilmelidir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Hercai menekşe alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Hercai menekşe fide ve çiçekli saksı olarak satılır. Viyol fide göz sayısı, saksılı bitki çapı ile ifade edilir; ilanda renk, tip ve çiçek evresi yazılır. Sevkiyatta soğuktan çok sıcak risk oluşturur; araç içi sıcak olursa bitki çabuk yorulur.

Alıcılar bahçe merkezleri, peyzaj firmaları, belediyeler, otel ve restoran girişi dekorasyonu yapanlar ile ev bahçıvanlarıdır. Sonbaharda eylülden kasıma, kış sonunda şubattan nisana kadar iki satış zirvesi görülür.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular