Glayöl yumrusu (korm)

Glayöl yumrusu (korm) nedir?

Glayöl yumrusu aslında soğan değil kormdur. Korm, gövdenin kısalmış ve şişmiş yer altı kısmıdır; yassı, yuvarlak, altı düz bir şekil taşır ve üstü kâğıtsı kahverengi bir kabukla kaplıdır. Her yıl ana korm yeni bir kormla yenilenir; eski korm erir, yerine yeni korm gelişir.

Glayöl (Gladiolus melezleri) süsengiller (Iridaceae) ailesindendir. Ticari kormlar çiçek büyüklüğüne göre gruplanır: büyük çiçekli, orta çiçekli ve minyatür çiçekli tipler. Kormun çevresi büyüdükçe çiçek sapında tomurcuk sayısı artar.

Ana kormun yanında oluşan çok küçük yavru kormcuklar da ticarete konu olur; bunlar çoğaltma materyalidir ve çiçek vermez. Kesme glayöl dalı ayrı bir üründür ve kendi rehberinde anlatılır; bu sayfa dikim materyali olan kormu kapsar.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Glayöl kormu nasıl üretilir?

Korm üretimi, kormcuk ekimiyle başlar. Küçük kormcuklar bir sezon yetiştirilir ve sonbaharda sökülür; bu sezonun ürünü, küçük ama çiçek verebilecek boyda bir korm olabilir. Sonraki yıl bunlar dikilerek çiçekli korm boyuna çıkarılır. Büyük sınıf korm elde etmek bu yüzden birkaç yıl sürer.

Sökümden sonra kormlar temizlenir ve kuru, havadar ve sıcak bir yerde kürlenir. Bu süreçte kormun dış kabuğu sertleşir, eski korm ve kökler ayrılır, yavru kormcuklar toplanır. Kormun dinlenme süresi çeşitlere göre değişir ve çok erken dikim çiçek verimini düşürür.

Dikimde korm iki üç korm boyu derinliğe, düz tarafı aşağı gelecek şekilde konur. Toprak iyi drene olmalı, güneşli yer seçilmelidir. Kormlar ardı ardına aynı toprağa dikilirse toprak kaynaklı mantar hastalıkları artar; bu yüzden dikim yeri değiştirilir.

Glayölde başlıca sorunlar fusarium kuruması, kormda sert çürüklük, glayöl thripsi ve virüslerdir. Thrips depoda da kormlarda çoğalır ve bitkiye bulaşır. Üreticiler depo ve dikim öncesi kontrol ve kayıtlı yöntemlerle önlem alır.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli glayöl kormu nasıl seçilir?

Kaliteli korm sert, dolgun ve ağırdır. Parmakla bastırıldığında yumuşayan, boş hisseden ya da kabuğu buruşmuş korm tercih edilmez. Korm yüzeyi temiz, kabuk sağlam, taban kısmı düzgün olmalıdır. Kormun yüksekliği genişliğine oranla düşük olması iyi gelişmiş korm işaretidir.

Korm üzerinde kahverengi ya da siyah çürük, küf, sert lekeler ve kuru çürük izi bulunmamalıdır. Thrips zararı kormun yüzeyinde gümüşi ve çukur lekeler bırakır. Tabanda kemirilme ve çürüme de kusurdur.

Partide çevre sınıfı eşit olmalıdır. Karışık boydaki korm aynı zamanda çiçek açmaz. Etikette çeşit adı, renk, çevre sınıfı ve çiçeklenme zamanı yazılı olmalıdır.

• Korm sert, dolgun ve ağır; yumuşama ve boşluk yok.
• Kabuk sağlam; küf, çürük ve gümüşi thrips lekesi yok.
• Taban düzgün ve temiz; kemirilme yok.
• Çevre sınıfı partide eşit (10/12, 12/14 gibi).
• Etikette çeşit adı, renk ve çiçeklenme zamanı yazılı.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Glayöl kormu nasıl depolanır?

Kormlar sökümden sonra kürlenir, ardından serin, kuru ve havadar ortamda tel kasa, ağ torba ya da kâğıt torbada saklanır. Plastik torbada küf yapar. Yığın yapılmaz, kormlar tek sıra ya da ince katman halinde bırakılır. Depoda donma olmamalı, sıcaklık düşük ve sabit tutulmalıdır.

Depolama sırasında kormlar bulaşık açısından düzenli kontrol edilir; çürük korm hemen ayrılır. Dikimden önce kormlar bir süre ışıklı yerde bırakılırsa filiz uyanır. Thrips görülen depoda kormlara bulaşık yayılabileceğinden ruhsatlı yöntemlerle önlem alınır.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Glayöl yumrusu (korm) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Glayöl kormu gümrük tarifesinde 0601 pozisyonundaki soğan, yumru ve rizomlar arasında beyan edilir; kesme dal ise 0603 pozisyonuna girer. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanır.

Dış satışta ve ithalatta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Glayölde fusarium, korm çürüklüğü, thrips ve virüsler alıcı ülkelerce izlenen başlıklardır.

Glayöl çeşitlerinin bir bölümü ıslahçı hakkıyla korunur. Korm alımında fatura, etiket ve parti belgesi 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) uyarınca saklanmalı; kormcukla çoğaltıp satmadan önce çeşit sahibinin izni öğrenilmelidir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Glayöl yumrusu (korm) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Glayöl kormu adet olarak çevre sınıfına göre koli içinde satılır. Toptan satış kesme çiçek üreticilerine yöneliktir; perakendede ağ torba ya da kutu içinde 5-25 adet paketlerle sunulur. İlanda çeşit adı, renk, çevre sınıfı, çiçeklenme zamanı ve kullanım amacı (kesme ya da bahçe) yazılır. Kormcuk ayrı sınıf olarak kg ile satılır.

Alıcılar kesme çiçek üreticileri, peyzaj firmaları, belediyeler, bahçe merkezleri ve ev bahçıvanlarıdır. Satış sonbahar sonundan ilkbahar başına kadar yoğundur; dikim zamanı geçince talep düşer.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular