Cam güzeli (Impatiens)

Cam güzeli nedir?

Cam güzeli, Impatiens cinsinden bitkilere verilen addır ve Balsaminaceae (kınaçiçeğigiller) ailesine bağlıdır. Ticarette iki tip görülür. Impatiens walleriana, Doğu Afrika kökenli, küçük boylu, bol çiçekli ve gölgeyi seven klasik cam güzelidir. Yeni Gine cam güzeli (Impatiens hawkeri) ise daha iri yapraklı ve iri çiçekli olup güneşe daha çok dayanır.

Gövdesi etli ve su dolu olduğundan cam gibi şeffaf görünür; adı buradan gelir. Çiçekler yassı, beş yapraklı görünümdedir ve beyaz, pembe, kırmızı, somon, mor, turuncu ve çizgili renklerde bulunur. Katmerli çeşitler ayrı bir sınıftır.

Cam güzeli tek yıllık gibi kullanılır. Olgun tohum kapsüllerine dokunulunca kapsül ani açılır ve tohumu fırlatır; ingilizce adı da buradan türemiştir. Bahçede gölge ve yarı gölge alanlar için en yaygın tercih edilen mevsimlik çiçektir.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Cam güzeli nasıl üretilir?

Klasik cam güzeli tohumdan üretilir. Tohum çok incedir, ışıkta ve sıcakta çimlenir. Ekimden satış fidesine kadar sekiz on hafta geçer. Bu süre uzun olduğundan üretici ilkbahar satışı için kış sonunda ekim yapar. Çimlenme ve fide gelişiminde sera ısısı ılık tutulur; soğuk gece fideleri durdurur.

Yeni Gine tipi ise genellikle çelikle çoğaltılır ve çeşit hakkı altındadır. Bu bitkilerde ana bitki bakımı daha özenli yapılır; çelik köklendirme odası, düzenli nem ve ılık taban ısısı gerektirir.

Cam güzeli nemli ortam ister ama su tutan ağır toprakta kök çürür. Gübre ölçülü verilir; fazla gübre yaprak çoğaltır, çiçek azaltır. Bitki susuzluğa çabuk tepki verir: yapraklar ve çiçekler hemen sarkar.

Sık görülen sorunlar kırmızı örümcek, thrips, beyaz sinek ve kök çürüklüğüdür. Son yıllarda klasik cam güzelinde yaprak altında beyaz pamuksu görünüm ve yaprak dökümü yapan bir mildiyö hastalığı bildirilmiştir. Bu hastalık seralarda hızlı yayıldığından alıcı ülkeler sevkiyatta özellikle bakar.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli cam güzeli nasıl seçilir?

İyi bir cam güzeli fidesi kısa, tıknaz ve koyu yeşildir; sap araları sıkıdır. Alt yapraklar sağlam, gövde dik ve etli olmalıdır. Çiçek tomurcuğu verilmiş fide tutma açısından avantajlıdır. Uzamış ve çiçeksiz fide ışık yetersizliğinin göstergesidir.

Saksılı bitkide kalite, çiçek yoğunluğu ve çiçek rengiyle ölçülür. Çok sayıda açık çiçek ve yeni tomurcuk aranır. Yapraklar canlı olmalı, sarkma ve kıvrılma sulama hatasını gösterir.

Yaprakların alt yüzünde beyaz pamuksu kaplama, yaprak dökülmesi, gövdede çürük kokusu ve yapışkan böcek kalıntısı bulunan parti alınmamalıdır. Hastalık belirtisi gösteren tek bitki bile partinin tümünü etkileyebilir.

• Fide kısa, tıknaz, koyu yeşil; gövde dik ve etli.
• Yeni tomurcuk ve açık çiçek var; çiçek rengi etikete uygun.
• Yaprak alt yüzünde beyaz pamuksu kaplama ve yaprak dökülmesi yok.
• Kök topağı beyaz köklerle sarılı, çürük kokusu yok.
• Etikette tip (klasik ya da Yeni Gine), renk ve ışık isteği yazılı.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Cam güzeli nasıl dikilir ve bakılır?

Cam güzeli son don geçtikten sonra gölge ya da yarı gölge yere dikilir. Klasik tip öğle güneşinde yanar, Yeni Gine tipi daha fazla ışığı taşır. Toprak serbest drene olmalı, saksıda su deliği bulunmalıdır. Dikimden sonra düzenli sulanır; susuz kalırsa hızla sarkar ama su verilince çoğu zaman toparlanır.

Solan çiçekler ayıklanır, uzayan sürgünler kısaltılır. Yaprak ve gövdeyi akşama kadar ıslak bırakmamak mantar riskini azaltır. Dona en küçük tahammülü olmadığından, sonbaharda ilk gece soğuğundan önce saksılar içeri alınır ya da bitki sökülür.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Cam güzeli (Impatiens) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Cam güzeli gümrük tarifesinde 0602 pozisyonundaki canlı bitkiler arasında beyan edilir; kökleşmemiş çelikler de aynı pozisyonda ele alınır. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanır.

Dış satışta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Cam güzelinde mildiyö ve thrips kaynaklı virüsler alıcı ülkenin muayene listesinde yer alabilir; satıştan önce ülke koşulu öğrenilir.

Yeni Gine tipi ve bazı klasik seriler ıslahçı hakkıyla korunur. Çelik ve tohum alan üretici fatura, etiket ve parti belgesini 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) uyarınca saklar; çelik çoğaltıp satmak için çeşit sahibinin iznini alır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Cam güzeli (Impatiens) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Cam güzeli fide ve çiçekli saksı olarak satılır. Viyol fide göz sayısıyla, saksılı bitki çapıyla ifade edilir; ilanda tip, renk, çiçek evresi ve ışık isteği yazılır. Sevkiyat sıcaklığı serin ama donmayan düzeyde tutulur; soğuk hava bitkinin yapraklarını hemen düşürür.

Alıcılar bahçe merkezleri, peyzaj firmaları, belediyeler, otel ve restoran terasları ile ev bahçıvanlarıdır. Satış mayıstan haziran sonuna yoğunlaşır; kıyı bölgede nisana kadar öne çekilir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular