Begonya yumrusu

Begonya yumrusu nedir?

Yumrulu begonya (Begonia × tuberhybrida), begonyagiller (Begoniaceae) ailesinde, Güney Amerika dağlık bölgelerinden gelen türlerin melezlenmesiyle elde edilmiş bir süs bitkisidir. Yer altında yassı, yuvarlak, kahverengi ve sert bir yumru oluşturur. Yumrunun alt yüzü düz, üst yüzü ise ortası çukur bir görünüm taşır; yeni sürgünler bu çukurdan çıkar.

Çiçek biçimine göre katmerli büyük çiçekli, kamelya biçimli, sarkan ve minik çiçekli gruplar vardır. Renkler beyaz, sarı, turuncu, kırmızı, pembe ve iki renklidir. Sarkan çeşitler sepet ve asılı saksı dikimi için tercih edilir.

Saksılı ve fide begonya (kokulu, sürekli çiçek açan tipler) ayrı bir üründür ve tohum ile çelikle çoğalır. Bu rehber yalnız dikim materyali olarak satılan yumruyu kapsar.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Begonya yumrusu nasıl üretilir ve dikilir?

Begonya yumrusu üretimi tohumla başlar. Tohum toz kadar incedir, ışıkta çimlenir ve ilk haftalarda çok yavaş büyür. Fideler birkaç ay içinde küçük yumru oluşturur; sonbaharda bitki kuruyunca yumrular sökülür ve dinlendirilir. Çeşit özelliği taşıyan bazı seçkin çeşitler ise yumrunun bölünmesi ya da sürgün çeliğiyle çoğaltılır.

Yumrular çaplarına göre sınıflandırılır; çap büyüdükçe bitki başına çiçek sayısı ve boyutu artar. Ticari yumrular genellikle 4/5, 5/6 ve daha büyük sınıflarda satılır. Büyük sınıf yumrunun üretimi daha uzun sürer ve daha pahalıdır.

Dikimde yumru, çukur yüzü yukarı bakacak biçimde, hafif turbalı ve iyi drene olan karışıma yerleştirilir ve üzeri çok ince örtülür. Başlangıçta yumru ılık ve nemli ortamda uyandırılır. Fazla sulama yumru çürümesine neden olur; bu yüzden uyanma döneminde su ölçülü verilir.

Başlıca sorunlar yumru çürüklüğü, külleme, gri küf, yaprak biti ve begonya akarıdır. Fazla nem ve havasızlık hastalığı artırır. Gövde kırılganlığı nedeniyle yüksek iri çiçekli çeşitlerde destek verilir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli begonya yumrusu nasıl seçilir?

Kaliteli begonya yumrusu sert, dolgun ve ağırdır. Parmakla bastırıldığında yumuşayan, kuru ve kırışık ya da hafif hissedilen yumru kullanılmaz. Yüzeyi pürüzsüz ve düzgün, çukur kısmı belirgin olmalıdır.

Çukur kısımda canlı bir sürgün gözü görülmesi tercih edilir; gözler küçük, pembeli ya da yeşilimsi nokta şeklindedir. Yumrunun üzerinde siyah ya da kahverengi çürük, küf ve kemirilme bulunmamalıdır. Bazı yumrularda uzun süre depolanma nedeniyle gözler çok uzamıştır; bunlar kırılgandır.

Partide çap sınıfı eşit olmalı, çeşit adı, renk ve çiçek grubu etikette yazılı bulunmalıdır. Etiketle uyuşmayan çiçek rengi ancak çiçeklenince anlaşıldığından çeşit saflığı alıcı için önemlidir.

• Yumru sert, dolgun ve ağır; yumuşama ve kırışıklık yok.
• Çukur yüz belirgin; canlı göz mevcut.
• Yüzeyde çürük, küf ve kemirilme yok.
• Çap sınıfı partide eşit (4/5, 5/6 gibi).
• Etikette çeşit adı, renk ve çiçek grubu yazılı.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Begonya yumrusu nasıl depolanır?

Sonbaharda yapraklar sararınca sulama kesilir, bitki kurutulur ve yumru toprağından ayrılır. Yumru gölgede bir iki gün kurutulur, sonra kuru turba, kum ya da talaş içinde kâğıt torba ya da tahta kasada serin ve donmayan ortamda saklanır. Plastik kapalı torba nem ve küf yapar.

Depoda yumrular düzenli aralıklarla kontrol edilir; çürüyen yumru hemen ayrılır. Çok kuru ortam yumruyu kırıştırır. Depodan çıkan yumru dikimden önce nemli turba üzerinde uyandırılır. Begonya yaprak ve yumrusu yenmez; evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde bırakılır.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Begonya yumrusu için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Begonya yumrusu gümrük tarifesinde 0601 pozisyonundaki soğan, yumru ve rizomlar arasında beyan edilir; saksılı bitki ise 0602 pozisyonuna girer. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanır.

Dış satışta ve ithalatta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Begonyada yumru çürüklüğü, külleme ve begonya akarı alıcı ülkelerce izlenen başlıklardır.

Begonya çeşitlerinin bir bölümü ıslahçı hakkı altındadır. Yumru ve çelik alımında fatura, etiket ve parti belgesi 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) uyarınca saklanmalı; yumru bölüp ya da çelikle çoğaltıp satmadan önce çeşit sahibinin izni öğrenilmelidir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Begonya yumrusu alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Begonya yumrusu adet olarak çap sınıfına göre satılır. Toptan satışta çeşit ve sınıfa göre koli içinde, perakendede torba ya da kutu içinde tek ya da 3-5 yumruluk paketler sunulur. İlanda çeşit adı, renk, çiçek grubu, çap sınıfı ve dikim zamanı yazılır.

Alıcılar bahçe merkezleri, saksılı bitki üreticileri, peyzaj firmaları, belediyeler ve ev bahçıvanlarıdır. Satış aralıktan nisana kadar yoğundur; dikim zamanı geçince talep düşer. Sezon dışında depo koşullarını sürdürmek maliyetlidir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular