Zeytin Yaprağı

Zeytin yaprağı nedir, nereden çıkar?

Zeytin yaprağı iki yerden toplanır: ağaç budanırken yere dökülen yaprak ve ince dallar, ve zeytin hasat edilip fabrikaya ya da atölyeye gelince yapılan temizleme ve harmanlama basamağında ayrılan yaprak. Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi'ndeki 2020 tarihli derleme, yaprağın bu yan ürünlerden biri olduğunu ve bu iki basamakta açığa çıktığını yazar.

Aynı derlemeye göre budamayla açığa çıkan yaprak miktarı budama şekline ve ağacın yaşına bağlı olarak ağaç başına 12 ile 30 kilogram arasında değişir. Yağ çıkarmak için toplanan zeytin ağırlığının yaklaşık yüzde 10'u kadar yaprak da zeytinle birlikte gelir. Bu rakamlar derlemenin aktardığı çalışmalardan alınmıştır; kendi bahçenizde değişir.

Derleme ayrıca, zeytin ağacı yetiştiriciliğinin yaygın olduğu bazı bölgelerde yaprağın çiftlik hayvanlarının beslenmesinde ya da zeytin dallarıyla birlikte yakacak olarak kullanılabildiğini bildirir.

Sayfanın altındaki sektör kartları üretici, toplayıcı, dönüştürücü, kullanıcı ve lojistik tarafını listeler; burada bağlamı veriyoruz.

Kaynak: Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi · Zeytin Yaprağı Ekstraktı ve Oleuropeinin Antioksidan, Antimikrobiyal Aktivitesi, Gıdalarda Kullanım Olanakları (derleme, 2020, 8(2): 337-347) · https://agrifoodscience.com/index.php/TURJAF/article/download/3039/1521

Yaprak nasıl toplanır, ayrılır ve saklanır?

Yaprağın kalitesi nereden toplandığına bağlıdır. Budama sırasında dökülen yaprak dalla, çöple ve toprakla karışır. Harmandan ayrılan yaprak ise zeytin tanesi, sap ve toz içerebilir. Alıcıya giderken ince dal, taş, çöp ve zeytin tanesi ayıklanmış yaprak tercih edilir.

Yaprağı kurutmanın ve saklamanın ayrıntıları için okuduğumuz kaynaklarda bir kural yoktur; sade bir ilke olarak nemli yaprak çabuk bozulur, bu yüzden toplanan yaprağın havadar ve gölgede, zemine yığılmadan seyrek serilmesi alıcı tarafından sorulabilecek bir beklentidir. Alıcıdan yazılı şartname isteyin.

Yaprak hacimli ve hafif bir maldır. Çuval ya da balya hâlinde taşınır; yağmurdan korunmalıdır.

İlaçlama yapılmış bahçeden gelen yaprak yem ya da gıda için kullanılacaksa hangi ilacın ne zaman uygulandığı alıcıya bildirilmelidir. Bekleme süreleri için il tarım ve orman müdürlüğüne ya da ziraat mühendisine danışın.

Kaynak: Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi · Zeytin Yaprağı Ekstraktı ve Oleuropeinin Antioksidan, Antimikrobiyal Aktivitesi, Gıdalarda Kullanım Olanakları (derleme, 2020, 8(2): 337-347) · https://agrifoodscience.com/index.php/TURJAF/article/download/3039/1521 · Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi · Zeytin Yaprağının (Folium Olivae) Süt Sığırı Toplam Rasyon Karışımlarında (TMR) Kuru Çayır Otu Yerine İkame Edilebilirliğinin In Vitro Gaz Üretim Tekniği ile Belirlenmesi (2024, cilt 10, sayı 1) · https://dergipark.org.tr/en/pub/menba/article/1460050

Kalite ölçütleri

Yaprağa özgü bir kalite standardı okumadık. Alıcı genellikle kullanım amacına göre şunlara bakar; sayısal eşik alıcının şartnamesinde yazılır.

Yem alıcısı için kimyasal kompozisyon ölçülür. Memba dergisindeki 2024 çalışması, yaprağın kimyasal bileşimini Weende yöntemiyle belirlemiştir. Sizin yaprağınızın değeri bahçeye, ağaç yaşına ve toplama zamanına göre değişir; laboratuvar analizi gerekir.

Ekstrakt sektörü için yaprağın fenolik bileşik içeriği araştırma konusudur. Derleme, yaprak ekstraktının gıda sanayisinde katkı ve koruyucu olarak kullanılma olanaklarının araştırıldığını bildirir. Bu bir araştırma özetidir; satın aldığınız yaprağın ekstrakt kalitesi alıcının analizine bağlıdır.

Temizlik, yabancı madde ve nem her kullanım için ortak ölçüttür.

• Yabancı madde yok: dal parçası, taş, zeytin tanesi, çöp.
• Kuru ya da nemi belli; küf kokusu yok.
• Kaynak belli: bahçe, hasat yılı ve ilaçlama bilgisi.
• Yem alıcısı için kimyasal kompozisyon analizi.
• Parti içinde tek kaynak; budama yaprağı ile harman yaprağı ayrı.

Kaynak: Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi · Zeytin Yaprağının (Folium Olivae) Süt Sığırı Toplam Rasyon Karışımlarında (TMR) Kuru Çayır Otu Yerine İkame Edilebilirliğinin In Vitro Gaz Üretim Tekniği ile Belirlenmesi (2024, cilt 10, sayı 1) · https://dergipark.org.tr/en/pub/menba/article/1460050 · Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi · Zeytin Yaprağı Ekstraktı ve Oleuropeinin Antioksidan, Antimikrobiyal Aktivitesi, Gıdalarda Kullanım Olanakları (derleme, 2020, 8(2): 337-347) · https://agrifoodscience.com/index.php/TURJAF/article/download/3039/1521

Kim alır, ne için kullanılır?

Yaprağın alıcıları sektör sektör farklıdır. Alıcı ve satıcı kartları sayfanın altında ayrıntılıdır; burada kaynaklı kullanım yollarını veriyoruz.

Yem: Memba dergisindeki 2024 çalışmada süt sığırı toplam rasyon karışımında kuru çayır otunun yerine zeytin yaprağı yüzde 0, 25, 50, 75 ve 100 oranlarında ikame edilmiş ve in vitro gaz üretim tekniğiyle denenmiştir. Yazarlara göre yüzde 25 oranında ikame edilebilir ve yaprak alternatif bir kaba yem kaynağı olabilir. Tüm gruplarda toplam uçucu yağ asidi miktarı azalmıştır ve gerçek sindirilebilir kuru madde en yüksek ikamesiz grupta bulunmuştur. Bu bir laboratuvar (in vitro) çalışmasıdır; bir hayvan besleme denemesi değildir. Hayvanınız için veteriner hekim ya da hayvan besleme uzmanına danışın.

Kompost dolgusu: Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi'ndeki 2026 makalesi, daha önce yapılmış bir çalışmada kompostlamanın 18 hafta sürdüğünü ve zeytin yapraklarıyla dallarının dolgu malzemesi olarak iyi sonuç verdiğini, hacim artırıcı özellik gösterdiğini aktarır. Yaprak kendi başına bir gübre değil, kompost karışımında karbon ve hacim malzemesi olarak yer alabilir.

Yakacak: Derleme yaprağın zeytin dallarıyla birlikte yakacak olarak kullanılabildiğini bildirir. Yakma için ruhsat ve emisyon şartlarını belediyeden teyit edin.

Ekstrakt ve ürün sanayisi: Derleme, zeytin yaprağından katma değeri yüksek bileşiklerin çıkarılmasına yönelik çalışmaların son yıllarda arttığını ve gıda sanayisinde kullanım olanaklarının araştırıldığını yazar. Yaprak çayı, ekstrakt ya da bitkisel ürün olarak satış için gıda ve bitkisel ürün mevzuatı geçerli olabilir; hangi mevzuatın kapsama girdiğini okumadık, il müdürlüğünden teyit edin. Bu sayfa yaprağın insana yönelik herhangi bir etkisini yazmaz.

Kaynak: Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi · Zeytin Yaprağının (Folium Olivae) Süt Sığırı Toplam Rasyon Karışımlarında (TMR) Kuru Çayır Otu Yerine İkame Edilebilirliğinin In Vitro Gaz Üretim Tekniği ile Belirlenmesi (2024, cilt 10, sayı 1) · https://dergipark.org.tr/en/pub/menba/article/1460050 · Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi · Türkiye'de Üç Fazlı Sistem Zeytinyağı Fabrikası Pirina Atığından Elde Edilen Kompostun Zeytin Fidanlarının Büyümesi Üzerine Etkileri (2026, 23(5): 1494-1504) · https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4589306 · Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi · Zeytin Yaprağı Ekstraktı ve Oleuropeinin Antioksidan, Antimikrobiyal Aktivitesi, Gıdalarda Kullanım Olanakları (derleme, 2020, 8(2): 337-347) · https://agrifoodscience.com/index.php/TURJAF/article/download/3039/1521

Mevzuat: yaprak atık mı, ürün mü?

Zeytin yaprağına özgü ayrı bir yönetmelik okumadık. Kullanım amacına göre üç ayrı alan birlikte okunur: atık, zeytinlik ve ürün (yem, gübre, gıda).

Atık Yönetimi Yönetmeliği, üreticisi ya da elinde bulunduran tarafından çevreye atılan ya da bırakılan maddeyi atık sayar (md. 4). Yan ürünü tanımlayan 19. madde, üretim prosesinin ayrılmaz bir parçası olarak çıkan ve kapasite raporunda ürün ya da yan ürün olarak yer alan, sürekli talebi bulunan, doğrudan bir prosesde kullanılabilen ve çevreye zarar vermeyecek tedbirlerle kullanılan maddenin belirli koşullarla atık sayılmayabileceğini söyler; bunun için Bakanlığa başvurulur (md. 19/2).

Zeytinlik: 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı Kanunu madde 14, zeytinliklere her çeşit hayvan sokulmasını yasaklar; yerleşim sahaları hariç, zeytin sahalarına en az bir kilometre yakınlıkta koyun ve keçi ağılı yapılması yasaktır; çift sürme ve nakliyatta kullanılan hayvanlara ağızlık takılması şartıyla izin verilir. Yaprağı hayvana yedirmek için yaprağı toplayıp götürmek ile hayvanı zeytinliğe sokmak ayrı şeylerdir; kendi durumunuzu il tarım ve orman müdürlüğüne sorun.

Yem, gübre ve gıda olarak satış: Yaprağın yem hammaddesi, toprak düzenleyici ya da gıda ürünü olarak satışına özgü kayıt ve izin şartlarını okumadık; il tarım ve orman müdürlüğünden teyit edin.

Budama yaprağını açıkta yakmaya ilişkin hükmü okuduğumuz kaynaklarda bulamadık; il tarım ve orman müdürlüğü ve il çevre şehircilik müdürlüğüne sorun.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 2 Nisan 2015 tarihli ve 29314 sayılı sayı · Atık Yönetimi Yönetmeliği (md. 4, 19) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150402-2.htm · T.C. Resmî Gazete · 7 Şubat 1939 tarihli ve 4126 sayılı sayı · 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun (md. 14, 20) · https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.3.3573.pdf

Alım-satım, nakliye ve depolama

Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Fiyatı belirleyen başlıca etkenler temizlik, nem, kaynak (budama ya da harman), partinin büyüklüğü, ambalaj (çuval, balya), analiz belgesi, nakliye mesafesi, sezon ve alıcının kullanım amacıdır. Budama kışa, harman hasat ve işleme sezonuna denk gelir.

Nakliye: Yaprak hacimli ve hafif olduğundan balya ve çuvallı taşıma yükü verimli kullanır; yağmurdan koruyun.

Depolama: Kuru, kapalı ve havadar. Büyük yığınlarda ısınmaya dikkat edin.

İlan verirken kaynak, miktar (çuval, balya ya da ton), nem durumu, ilaçlama bilgisi, teslim yeri ve varsa analiz belgesini yazın. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Kaynak: Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi · Zeytin Yaprağı Ekstraktı ve Oleuropeinin Antioksidan, Antimikrobiyal Aktivitesi, Gıdalarda Kullanım Olanakları (derleme, 2020, 8(2): 337-347) · https://agrifoodscience.com/index.php/TURJAF/article/download/3039/1521 · Memba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi · Zeytin Yaprağının (Folium Olivae) Süt Sığırı Toplam Rasyon Karışımlarında (TMR) Kuru Çayır Otu Yerine İkame Edilebilirliğinin In Vitro Gaz Üretim Tekniği ile Belirlenmesi (2024, cilt 10, sayı 1) · https://dergipark.org.tr/en/pub/menba/article/1460050

Sık sorulan sorular