Evcil Hayvan Yaş Maması (Ticaret Rehberi)

Yaş mama ticarette nedir?

Yaş mama, kuru mamaya göre nemi yüksek, genellikle konserve kutu, alüminyum poşet ya da tek kullanımlık kapta satılan evcil hayvan yemidir. Hukuken kuru mama gibi bir "yem"dir. Yemlerin Piyasaya Arzı ve Kullanımı Hakkında Yönetmelik, gıda amaçlı olmayan hayvanlara yönelik yemlerin piyasaya arzını, etiketlenmesini, paketlenmesini ve sunumunu düzenler (md. 2).

Ticaret açısından fark şudur: yaş mamada ürünün korunması büyük ölçüde ambalajın bütünlüğüne bağlıdır. Şişmiş, ezilmiş, paslanmış ya da sızdıran ambalaj, alıcıya teslim edilecek ürün olmaz. Bu yüzden alım, nakliye ve raf düzeni kuru mamadan daha dikkatli yapılır.

Hangi hayvana hangi mamanın uygun olduğu, bakım ve beslenme ayrıntıları veteriner pazarındaki rehberde anlatılır. Bu sayfa yalnız ticareti anlatır.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 27 Aralık 2011 tarihli ve 28155 sayılı sayı · Yemlerin Piyasaya Arzı ve Kullanımı Hakkında Yönetmelik (md. 2, 4, 5, 13, 14, 16, 17, 18, 20; yayımdaki 2011 metni okundu, sonraki değişikliklerin hepsi okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111227-12.htm

Tedarik zinciri: üretici, ithalatçı, toptancı

Yaş mama üreten işletmeler, hayvansal içerik kullandığı için kuru mamada olduğu gibi hayvansal yan ürünler mevzuatına bağlıdır. Tarım ve Orman Bakanlığının sayfasına göre kedi-köpek maması üreten işletmeler Bakanlıktan onay almak zorundadır ve bu işlemler 1 Ocak 2019'dan beri il müdürlüklerince yürütülür. Dayanak olarak hayvansal yan ürünler yönetmeliği gösterilir.

İthalatçı, hammadde tedarikçisi, depo ve paketleme yapan işletmeler ise yem işletmesi kaydı kapsamında sayılır. Yem Hijyeni Yönetmeliği, yem işletmecilerinin kullanacakları yemleri onaylı ya da kayıtlı işletmelerden temin etmesini ister (md. 6/6). Toptan alım yaparken tedarikçinizden kayıt ya da onay durumunu yazılı isteyin.

Zincirin her halkası için ürün güvenliği kanunu da geçerlidir. 7223 sayılı Kanun ürünün güvenli olmasını zorunlu kılar (md. 5) ve imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcının ayrı ayrı yükümlülüklerini sayar (md. 7, 9, 10).

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Yem Hizmetleri, İşletme Kayıt ve Onay İşlemleri (kayıt ve onay kapsamı, ithalatçı, depo, paketleme; kedi-köpek maması üreten işletmelerin onayı) · https://www.tarimorman.gov.tr/Konular/Gida-Ve-Yem-Hizmetleri/Yem-Hizmetleri/Isletme-Kayit-Ve-Onay-Islemleri · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Yem Hijyeni Yönetmeliği (RG 27.12.2011; md. 2, 6, 7, 9, 10, 15, 16, 19; metin bir dernek sitesindeki PDF kopyasından okundu, Resmî Gazete adresi doğrulanmadı) · https://yum-bir.org/wp-content/uploads/2026/01/Yem-Hijyeni-Yonetmeligi.pdf · T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi · 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12.3.2020/31066; md. 1, 2, 5, 7, 9, 10) · https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.7223.pdf

Etiket ve ambalaj bilgisi

Yaş mamada da etiket kuralları kuru mama ile aynı yönetmelikten gelir. Yönetmelik metnine göre işletmecinin adı ya da unvanı ve adresi, yemin türü, parti ya da seri numarası, net miktar ve onaylı işletmelerde onay numarası etikette bulunur. Karma yemlerde hayvan türü, kullanım amacı ve içerik maddelerinin ağırlığa göre sıralı listesi de gerekir. Ev ve süs hayvanı yemlerinde katkı ve yem maddeleri hakkında bilgi almak için bir telefon numarası yazılır (md. 14, 16, 18).

Sıvı ya da yarı sıvı ürünlerde miktar, katı ürünlerde olduğu gibi kütle ya da hacim olarak beyan edilir. Yaş mamada nem yüksek olduğu için etiketteki nem ve analiz değerleri kuru mama ile doğrudan kıyaslanmaz; kıyaslamak isteyen kişi aynı birimdeki değerlere bakmalıdır.

Etikette "ham kül" ifadesi görürseniz bunun bir içerik maddesi değil, yakılınca kalan inorganik kısmı gösteren bir analiz değeri olduğunu bilin. Mineral kaynağı kemik unu gibi hammaddelerdir. 20 Aralık 2025 tarihli değişiklikle, analiz metodu değişmemek kaydıyla ev ve süs hayvanı yemlerinde "ham kül" yerine "inorganik madde" ya da "inorganik yakma kalıntısı" yazılabilir ve analitik değerler tek sayı olarak beyan edilir.

Küçük paketlerde (toplam ağırlığı 10 kilogramı aşmayanlarda) bazı bilgilerin paketlerin içinde taşındığı dış ambalajda verilmesine izin verilir (md. 20/7). Poşet ve kutuları koli içinden tek tek satan perakendeci, bu durumda koli etiketini saklamalıdır.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 27 Aralık 2011 tarihli ve 28155 sayılı sayı · Yemlerin Piyasaya Arzı ve Kullanımı Hakkında Yönetmelik (md. 2, 4, 5, 13, 14, 16, 17, 18, 20; yayımdaki 2011 metni okundu, sonraki değişikliklerin hepsi okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111227-12.htm · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Yemlerin Piyasaya Arzı ve Kullanımı Hakkında Yönetmelikte Değişiklik (RG 20.12.2025/33113; ev ve süs hayvanı yemi etiketi, geçici madde; metin Alomaliye yayınından okundu, Resmî Gazete adresi doğrulanmadı) · https://www.alomaliye.com/2025/12/20/yemlerin-piyasaya-arzi-ve-kullanimi-hakkinda-yonetmelikte-degisiklik-20-12-2025/

Depolama, nakliye ve raf ömrü

Etikette kesin tarihli "kullanım" ya da ay belirtilen "en uygun kullanım" ifadesi yer alır (md. 16). Yaş mamada tarih, ürünün satılabilirlik sınırıdır; tarihi geçmiş ürün satılmaz. Rafta ilk giren ilk çıkar kuralıyla çalışın ve tarihleri düzenli kontrol edin.

Ambalajın korunması için koliler ezilmeyecek yükseklikte istiflenir, ürün doğrudan güneşe ve aşırı sıcağa bırakılmaz. Bu genel uygulamadır; bağlayıcı saklama koşulu üreticinin etiketinde yazandır. Yem Hijyeni Yönetmeliği'nin depolama ekleri bu rehberde okunmadı; ayrıntı için il tarım ve orman müdürlüğüne danışılır.

Alıcıya teslimde ambalajı sağlam olmayan, şişmiş, delinmiş ya da ezilmiş ürünleri ayırın. Ayrılan ürünün sonucu (imha, iade) kayıt altına alınır. Partide sorun çıkarsa geri çağırma parti numarası üzerinden yapılır; yönetmelik ciddi risklerde hızlı uyarı sistemini öngörür (md. 19).

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 27 Aralık 2011 tarihli ve 28155 sayılı sayı · Yemlerin Piyasaya Arzı ve Kullanımı Hakkında Yönetmelik (md. 2, 4, 5, 13, 14, 16, 17, 18, 20; yayımdaki 2011 metni okundu, sonraki değişikliklerin hepsi okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111227-12.htm · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Yem Hijyeni Yönetmeliği (RG 27.12.2011; md. 2, 6, 7, 9, 10, 15, 16, 19; metin bir dernek sitesindeki PDF kopyasından okundu, Resmî Gazete adresi doğrulanmadı) · https://yum-bir.org/wp-content/uploads/2026/01/Yem-Hijyeni-Yonetmeligi.pdf

Kayıt, onay ve ithalat

Kayıt kapsamındaki yem işletmelerinin Bakanlığa kayıt yaptırması zorunludur; kaydı olmayan işletme faaliyetini sürdüremez. Kayıt başvurusunda başvuru formu ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı belgesi gerekir (md. 9). Onaya tabi işletmeler faaliyete geçmeden önce onay alır (md. 10).

Yönetmeliğin kapsam maddesi ev ve süs hayvanı yemlerinin perakende satışını dışarıda bırakır; Bakanlığın sayfası ise perakende satış ve depolama yerlerini kayıt kapsamına alır. Bu iki metin arasındaki farkı il tarım ve orman müdürlüğüne yazılı sorarak netleştirin.

İthal edilecek yemlerin kanun, yönetmelik ve yem mevzuatındaki şartlara uyması gerekir (md. 15). Hayvansal içerikli ürünlerin ithalat belgeleri ayrı bir konudur ve bu rehberde okunmadı; güncel şartlar için gümrük müşavirinden ve il müdürlüğünden teyit alın.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Yem Hijyeni Yönetmeliği (RG 27.12.2011; md. 2, 6, 7, 9, 10, 15, 16, 19; metin bir dernek sitesindeki PDF kopyasından okundu, Resmî Gazete adresi doğrulanmadı) · https://yum-bir.org/wp-content/uploads/2026/01/Yem-Hijyeni-Yonetmeligi.pdf · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Yem Hizmetleri, İşletme Kayıt ve Onay İşlemleri (kayıt ve onay kapsamı, ithalatçı, depo, paketleme; kedi-köpek maması üreten işletmelerin onayı) · https://www.tarimorman.gov.tr/Konular/Gida-Ve-Yem-Hizmetleri/Yem-Hizmetleri/Isletme-Kayit-Ve-Onay-Islemleri

Alım-satım: neye bakılır?

Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Fiyatı etkileyenler: ambalaj türü (konserve, poşet, kase), net miktar, marka ve menşe, alım adedi, kalan raf ömrü, nakliye mesafesi ve ödeme vadesi.

Toptan alımda şunları isteyin: tedarikçinin kayıt ya da onay durumu, parti numarası, son kullanma tarihi, koli içi adet ve etiketin Türkçe olduğunun teyidi. Ambalaj malzemesinin uygunluğuna ilişkin belge istemek de mümkündür; ilgili mevzuat bu rehberde okunmadı, üreticiden uygunluk beyanı istenebilir.

İlanda ürün türü, marka, ambalaj, adet, son kullanma tarihi ve teslim yeri yazılırsa pazarlık hızlanır. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 27 Aralık 2011 tarihli ve 28155 sayılı sayı · Yemlerin Piyasaya Arzı ve Kullanımı Hakkında Yönetmelik (md. 2, 4, 5, 13, 14, 16, 17, 18, 20; yayımdaki 2011 metni okundu, sonraki değişikliklerin hepsi okunmadı) · https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/12/20111227-12.htm · T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi · 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12.3.2020/31066; md. 1, 2, 5, 7, 9, 10) · https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.7223.pdf

Sık sorulan sorular