Evcil Hayvan Bakım ve Kozmetik Ürünleri (Ticaret Rehberi)

Şampuan, tarak, fırça, havlu gibi evcil hayvan bakım ürünleri yem değil, kullanım ürünleridir. Bu rehber toptan ve perakende alım-satımda ürün güvenliği, etiket, iddia sınırı ve izlenebilirlik konularını anlatır; bakım ya da sağlık tavsiyesi vermez.

Ahşap zeminde bir havlu, mavi kauçuk bakım fırçası ve beyaz şampuan şişesi; havlunun üstünde köpek patileri · mattycoulton, Pixabay lisansı

Bu ürünler hangi gruba girer?

Evcil hayvan bakım ürünlerini üç gruba ayırmak ticaret için yararlıdır. Birinci grup araçlardır: tarak, fırça, tırnak makası, havlu gibi sert ve yumuşak malzemeler. İkinci grup temizlik ve koku ürünleridir: şampuan, durulama, koku giderici, parfüm. Üçüncü grup, hayvan üzerinde belirli bir etki iddiası taşıyan ürünlerdir (örneğin bir rahatsızlığa karşı kullanılan ürünler).

Bu rehber yalnız ilk iki grubu ticaret açısından ele alır. Üçüncü gruptaki ürünler, iddialarına bağlı olarak ilaç ya da veteriner ürünü ya da başka bir ürün türü sayılabilir; bu ürünlerin satışı bakım ürünü satışı gibi yapılamaz, ilgili kurumdan görüş alınmadan piyasaya sürülmemelidir. İlaç adı ve kullanım dozu bu sayfada verilmez.

Bir ürünün hangi mevzuata girdiği içeriğine ve ürün iddiasına bağlıdır. Genel çerçeve 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'dur: piyasaya arz edilen tüm ürünlerin güvenli olması zorunludur, ürüne ilişkin özel bir kanun varsa özel kanun, bulunmayan hâllerde bu kanun uygulanır (md. 2, 5).

Bakım ve beslenme ayrıntıları veteriner pazarındaki rehberlerdedir. Bu sayfa o ayrıntıya girmez.

Kaynak: T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi · 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12.3.2020/31066; md. 1, 2, 5, 7, 9, 10) · https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.7223.pdf · Kozmetik ve biyosidal mevzuatı bu rehberde OKUNMADI; hayvan bakım ürününün hangi mevzuata girdiği içeriğine ve ürün iddiasına bağlıdır. Adres doğrulanmadı; il tarım ve orman müdürlüğünden ve ilgili kurumdan teyit edilir.

Hangi kurum, hangi mevzuat?

Genel ürün güvenliği ve piyasa gözetimi 7223 sayılı Kanun çerçevesinde yürür. Kanun, ürünlerin teknik düzenlemelerine uygun olmasını zorunlu kılar (md. 4); teknik düzenleme yoksa ürünün güvenli olup olmadığı genel ürün güvenliği mevzuatına göre değerlendirilir (md. 5/3).

Şampuan ve parfüm gibi ürünlerin kozmetik mi, biyosidal mi, veteriner ürünü mü sayılacağı içeriğe ve iddiaya bağlıdır. Bu rehberde bu mevzuat okunmadı. Ticari işlem yapmadan önce ürünün hangi kurumun düzenlediği bir alana girdiğini il tarım ve orman müdürlüğünden ve ilgili kurumdan teyit edin.

Hangi mevzuata girerse girsin, iki ilke sabittir: ürün güvenli olmalı ve etiket aldatıcı olmamalı. Ürünü tedavi edici, koruyucu ya da hastalık önleyici diye tanıtmak, bakım ürünü olarak satılan bir şey için ciddi risktir; böyle bir iddia yazmayın.

Etiket, uygunluk işareti ve iddia sınırı

7223 sayılı Kanun, teknik düzenlemenin zorunlu tuttuğu uygunluk değerlendirmesinin tamamlanmasını arar (md. 13/1). Uygunluk işareti yalnız teknik düzenlemenin öngördüğü ürünlerde kullanılabilir; gerçeğe aykırı belge, işaret ya da test raporu düzenlemek ve kullanmak yasaktır (md. 13/2, 13/3). Yani ürüne, gerekli olmadığı hâlde uygunluk işareti basmak ya da taklit işaret koymak hukuka aykırıdır.

Etikette alıcıyı yanıltacak ifadelerden kaçının. "Doğal", "antibakteriyel", "alerjiye karşı" gibi sözler, kanıtlanması gereken iddialardır; kanıtınız yoksa yazmayın. İnsan ve hayvan için ortak kullanıldığını söylemek de ayrı bir sorumluluk doğurur.

Ürünün model, parti ve seri numarası gibi ayırt edici bilgileri okunaklı biçimde taşıması kanunun imalatçıdan beklediği bir şeydir (md. 7). Parti numarasını kutuda, şişede ya da etikette bulundurun.

Tedarik zinciri ve izlenebilirlik

Zincir şöyledir: üretici ya da ithalatçı, toptancı ve distribütör, perakendeci. Kanun her halka için yükümlülük sayar: imalatçı (md. 7), ithalatçı (md. 9), dağıtıcı (md. 10). Ürünü kendi isim ya da markası altında piyasaya arz eden ithalatçı ya da dağıtıcı, imalatçı sayılır (md. 11).

İzlenebilirlik zorunludur: iktisadi işletmeciler, tedarik zincirinde yer alan bir önceki ve varsa bir sonraki işletmecinin ismi, ticari unvanı ve irtibat bilgilerini en az on yıl boyunca kayıt altında tutar ve yetkili kuruluş isterse sunar (md. 12). Çevrim içi satış yapanlar ve aracı hizmet sağlayıcılar için de bu yükümlülük geçerlidir. Pratik sonuç: faturaları ve tedarikçi bilgilerini on yıl saklayın.

Ürün sorumluluğu da zincirin bir parçasıdır. Ürün bir kişiye ya da mala zarar verirse imalatçı ya da ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür (md. 6). İmalatçı ve ithalatçı belirlenemezse ürünü satan dağıtıcı, bilgileri on iş günü içinde vermezse imalatçı gibi sorumlu tutulabilir (md. 11).

Depolama ve nakliye

Sıvı ürünlerde (şampuan, durulama, koku giderici) en büyük risk ambalaj sızıntısıdır. Şişeleri dik istifleyin, kapakları kontrol edin, koliyi ezecek yükseklikte yığın yapmayın. Donma ve aşırı sıcak, çok ürünün kıvamını ve kokusunu değiştirir; üreticinin etiketindeki saklama koşulu bağlayıcıdır.

Araçlar (tarak, fırça, makas) için risk paslanma ve nemdir. Keskin uçlu ürünlerde ambalajın koruyucu olması ve perakende rafında çocuk ve hayvanın ulaşamayacağı bir yerde durması gerekir.

Gıda ve yemle aynı depoda tutulacak ürünlerde karışma riskine dikkat edin; kimyasal içerikli ürünleri ayrı bir bölümde saklamak genel iyi uygulamadır. Bu rehber depo mevzuatını okumadı; kesin kuralları ilgili kurumdan teyit edin.

Alım-satımda dikkat edilecekler

Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Fiyatı etkileyenler: ürün türü, hacim ya da adet, marka, ambalaj, alım miktarı, nakliye mesafesi, raf ömrü ve ödeme vadesi.

Toptan alımda tedarikçiden şunları isteyin: ürün içeriği beyanı, parti numarası, etiket örneği, üretici ya da ithalatçı unvanı ve adresi, güvenlik bilgi formu (içeriğe göre). Ürün için bir uygunluk belgesi ya da işareti iddia ediliyorsa belgeyi görün.

İlan verirken ürün adı, marka, hacim ya da adet, parti ya da son kullanma tarihi (varsa) ve teslim yeri belirtin. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Sık sorulan sorular

Hayvan şampuanı satmak için özel izin gerekir mi?

Ürünün içeriğine ve iddiasına göre değişir. Genel çerçeve ürün güvenliği kanunudur; şampuanın kozmetik, biyosidal ya da veteriner ürünü sayılıp sayılmayacağını bu rehberde okumadık. Satıştan önce il tarım ve orman müdürlüğünden teyit alın.

Ürüne "tedavi edici" ya da "koruyucu" yazabilir miyim?

Hayır. Bakım ürünü olarak satılan bir ürünü tedavi edici ya da koruyucu diye tanıtmak, ürünün başka bir mevzuata girmesine yol açabilir ve aldatıcı iddia sayılabilir. Kanıtlayamayacağınız iddiayı yazmayın.

Kayıtlarımı ne kadar süre saklamalıyım?

7223 sayılı Kanuna göre iktisadi işletmeciler, tedarik zincirinde bir önceki ve varsa bir sonraki işletmecinin bilgilerini ürünü piyasaya arz ettikleri tarihten itibaren en az on yıl saklar ve yetkili kuruluş isterse sunar.

Başkasının ürününü kendi markamla satarsam ne olur?

Ürünü kendi isim ya da ticari markanız altında piyasaya arz eden ithalatçı ya da dağıtıcı kanun kapsamında imalatçı sayılır ve imalatçının yükümlülüklerini taşır.

Ürüne uygunluk işareti koymak zorunda mıyım?

Uygunluk işareti yalnız teknik düzenlemenin öngördüğü ürünlerde kullanılabilir; gerçeğe aykırı işaret ya da belge kullanmak yasaktır. Ürününüz için hangi işaretin gerektiğini ilgili kurumdan teyit edin.

Ürün zarar verirse kim sorumlu?

Ürünün bir kişiye ya da mala zarar vermesi hâlinde imalatçı ya da ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür. İmalatçı ve ithalatçı belirlenemezse dağıtıcı, bilgileri on iş günü içinde vermezse imalatçı gibi sorumlu tutulabilir.

Toptan alırken hangi belgeyi istemeliyim?

Ürün içeriği beyanı, parti numarası, etiket örneği, üretici ya da ithalatçı bilgisi, içeriğe göre güvenlik bilgi formu. Uygunluk belgesi iddia ediliyorsa belgeyi görün.

Hayvanıma hangi şampuan uygun?

Bu soru bakım konusudur, ticaret konusu değildir. Bir veteriner hekime danışın; tarımart bakım ya da sağlık tavsiyesi vermez.