Siklamen (saksılı)

Siklamen nedir?

Siklamen, Cyclamen cinsinden bitkilere verilen addır ve Primulaceae (çuhaçiçeğigiller) ailesine bağlıdır. Saksılı süs bitkisi olarak satılan tür Cyclamen persicum ve onun melezleridir. Bitki toprak altında yassı, yuvarlak bir yumru oluşturur; yapraklar bu yumrudan çıkar, çiçekler ise ince saplarla yaprakların üzerine yükselir.

Yaprakları kalp biçimli, üzeri gümüşi bir desenle benekli, çiçekleri ise taç yaprakları geriye doğru kıvrılmış, ince boyunlu bir yapıdadır. Kırmızı, pembe, mor, beyaz ve çift renkli çeşitleri vardır; iri çiçekli ve küçük çiçekli (mini) tipleri ayrı sınıflar olarak satılır. Bazı çeşitler hafif kokulu da olabilir.

Türkiye'de siklamen cinsinden birkaç doğal tür bulunur ve bunlar yabani ortamlarda yetişir. Ticari saksılı siklamen bu doğal türlerden değil, ıslah edilmiş ve seralarda üretilmiş bitkilerdir. Doğadan toplanmış yumru ile üretilmiş bitki ayrı konulardır.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Siklamen nasıl yetiştirilir?

Ticari siklamen tohumdan üretilir. Tohum seralarda ekilir, fide küçük saksılara alınır ve nihayetinde satış saksısında çiçeklenir. Tohumdan çiçekli saksı bitkisine kadar geçen süre çoğunlukla bir yıla yakındır; bu uzun süre siklameni diğer mevsimlik saksı çiçeklerinden ayırır. Yaz başında ekilen tohum kış öncesi satışa hazır olacak biçimde planlanır.

Siklamen serin ve ışıklı ortamı sever. Sera sıcaklığı yüksek tutulursa yapraklar uzar, çiçek ve yaprak sapı zayıflar. Çok serin ve don tehlikesi olan ortamda ise yaprak ve çiçekler zarar görür. Sulama yumruyu ıslatmadan, saksı altından ya da kenardan yapılır; yumru ve yaprak koltuğunda su kalması çürümeye yol açar.

Satışa hazır bitkide yapraklar yoğun, çiçek tomurcukları çok ve bir kısmı açılmış, bir kısmı açılmayı bekliyor olmalıdır. Çiçekler sapında tek tek açıldığından, bitki haftalarca çiçekli kalır. Çiçeklenmeden sonra kuruyan yapraklarla yumru dinlenmeye geçer ve ertesi sezon yeniden canlanabilir.

Güncel üretim alanı ve miktarı için TÜİK süs bitkileri tablolarına bakın.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli siklamen nasıl seçilir?

Siklamende ilk bakılan şey yaprak örtüsünün yoğunluğu ve rengidir. Yapraklar canlı yeşil, üzerindeki desen belirgin ve yaprak sapı kısa ve dik olmalıdır. Sarı, yumuşak ve düşen yaprak sulama hatası ya da sıcak ortam işaretidir.

Çiçek tomurcukları çok, açılmış çiçekler temiz renkli ve düzgün biçimli olmalıdır. Tomurcukların yaprak altında kalıp açılmaması ve çiçek sapının çok uzaması sıcak, loş ortamda büyütüldüğünü gösterir. Solmuş çiçekler ayıklanmış olmalıdır.

Yumru, saksı yüzeyinde sağlam ve sert durmalı, çürük kokusu bulunmamalıdır. Yumru üzerinde su biriktirecek biçimde gömülmüş bitki kök çürümesine aday kabul edilir. Saksı boyutu (çoğunlukla 12-14 cm aralığında anılır) ile bitkinin çiçek yoğunluğu ticari sınıfı belirler.

• Yapraklar canlı yeşil, desenli; sararma ve yumuşama yok.
• Çok sayıda tomurcuk; açılmış çiçekler temiz ve düzgün.
• Yaprak ve çiçek sapları kısa ve dik; aşırı uzamış sap yok.
• Yumru sert, çürük kokusu yok; yaprak koltuğunda su birikimi yok.
• Saksı, ortam ve etiket temiz; çeşit rengi yazılı.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Siklamen nasıl bakılır?

Siklamen serin, ışıklı bir yerde bakılır; ısıtılan, kuru ve sıcak odada yapraklar sararır, çiçekler çabuk solar. Çoğu zaman az ısıtılan oda, kapalı balkon ya da pencere önü uygundur. Don olan açık havada bırakılmaz.

Sulama saksı tabağından ya da saksı kenarından yapılır; yumru ve yaprak koltuğuna su dökülmez. Tabakta kalan fazla su boşaltılır. Toprak üstü kuruyunca sulanır. Solmuş çiçek ve sararmış yaprak sap dibinden bükülerek çekilir, kesilmez.

Bitkinin yumrusu insan ve evcil hayvanlar için zararlı olabileceğinden, çocuk ve hayvanların ulaşabileceği yerde bırakılmaması önerilir. Çiçeklenme sona erince bakım azaltılır ve bitki yazı dinlenmede geçirir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Siklamen (saksılı) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Saksılı siklamen gümrük tarifesinde 0602 pozisyonundaki canlı bitkiler arasında beyan edilir; yumru olarak ayrıca satılırsa 0601 pozisyonuna girer. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanmalıdır.

Cyclamen cinsi, nesli tehlike altındaki yabani hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretine ilişkin sözleşme (CITES) listelerinde yer alır. Ancak ticari saksılı siklamende üretimle çoğaltılmış bitkiler için hangi koşulun geçerli olduğu, ulusal makamın uygulamasına bağlıdır. Bu rehber kesin bir hüküm bildirmez; doğadan toplanmış yumru veya yabani tür ticareti her koşulda yetkili kurumdan teyit gerektirir.

Dış satışta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Toprakla sevk edilen saksılı bitkide toprak ve yumru muayenesi önemlidir. Siklamen çeşitlerinin bir bölümü çeşit hakkı altındadır; tohum ve fide alırken tedarikçi belgesi 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) uyarınca saklanmalıdır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Siklamen (saksılı) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Siklamen saksı olarak satılır; saksı boyu, çiçek rengi ve çeşit tipi (iri ya da mini) ilanda yazılır. Toptan sevkiyatta saksılar raflı arabalarda ve kağıt ya da plastik manşet içinde taşınır; yapraklar ve tomurcuklar ezilmemelidir. Siklamen donmaya ve aşırı sıcağa duyarlıdır.

Alıcılar çiçekçiler, market ve bahçe merkezleri, otel, restoran ve ofis dekorasyon firmaları, belediyeler ve çiçek toptancılarıdır. Talep sonbahardan ilkbahar başına kadar sürer; yılbaşı ve sevgililer günü çevresinde artar.

Sevkiyat sıcaklığı serin tutulmalı ama don noktasına inmemelidir. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Saksı boyu, çiçek yoğunluğu, çeşit, renk ve ambalaj fiyatı etkileyen başlıca etkenlerdir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular