Ranunkulus ve anemon (kesme)
Ranunkulus ve anemon, kış sonu ile ilkbahar başında kesilen, ince saplı ve kâğıt gibi taç yapraklı iki yumrulu çiçektir. İkisi de aynı aileden gelir ve çoğu kez birlikte satılır. Bu rehber ikisinin üretimini, hasat aşamasını, bakımını ve satış belgelerini anlatır.
Ranunkulus ve anemon nedir?
Ranunkulus, Ranunculus asiaticus bilimsel adıyla bilinen, kat kat taç yaprakla dolu, yuvarlak çiçekli bir bitkidir. Anemon ise Anemone coronaria adıyla anılan, çoğunlukla tek sıra taç yapraklı ve ortası koyu renkli bir çiçektir. İkisi de Ranunculaceae (düğünçiçeğigiller) ailesindendir ve Akdeniz çevresinde doğal olarak yetişen akrabaları vardır.
Ticari üretim ıslah edilmiş çeşitlerle yapılır. Ranunkulus kırmızı, pembe, turuncu, sarı, beyaz ve ara tonlarda satılır; anemon ise kırmızı, mor, mavi, pembe ve beyaz tonlarda, çoğu kez koyu bir göbek taşır. Her ikisinin de sapı ince ve uzun, yaprakları ise dilimlidir.
Çiçekçilikte ikisi birlikte anılır çünkü aynı sezonda çıkar, benzer serin iklimi sever ve aynı biçimde yumruyla üretilir. Satış listesinde iki çiçek aynı satırda toplanmıştır; rehberde ayrı başlıklarla anlatılır.
| Ranunkulus | Ranunculus asiaticus; çok katlı, topa benzer çiçek |
|---|---|
| Anemon | Anemone coronaria; tek ya da yarı katlı, koyu göbekli çiçek |
| Aile | Ranunculaceae (düğünçiçeğigiller) |
| Üretim materyali | Yumru (kök yumrusu) |
| Gümrük pozisyonu | 0603 (kesme çiçek) |
| Satış birimi | Dal ya da demet |
Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Ranunkulus ve anemon nasıl yetiştirilir?
Her iki bitki de sonbaharda yumru olarak dikilir, serin kışı ışıklı bir ortamda geçirir ve kış sonu ile ilkbaharda çiçek verir. Kısa süren serin dönem, çiçek kalitesini belirler; ısınan hava çiçeklenmeyi hızlandırır ve sapı kısaltır. Bu yüzden örtü altında, sıcaklığı sınırlı tutulan seralarda daha uzun sapla ve uzun süre hasat alınır.
Yumrular dikimden önce kuru hâldedir; ekimden önce suya batırılıp şişirilmeleri ve serin ortamda köklendirilmeleri yaygın bir uygulamadır. Toprak iyi drene olmalı, su tutan ağır toprakta yumru çürür. Damla sulama ve yüksek yatak bu yüzden tercih edilir.
Ranunkulusta hasat, çiçek tomurcuğu renk göstermiş ve dokunulduğunda yumuşak, ama taç yaprakları henüz açılmamış aşamada yapılır. Anemonda ise tomurcuk renk aldığında, taç yapraklar çanak yapraktan ayrılırken kesilir. Çok açmış çiçek nakliyede dağılır; çok erken kesilen ise tam açmaz.
Yumrular birkaç sezon çiçek verebilse de ticari üretimde çoğunlukla her yıl yenilenir. Güncel üretim alanı ve miktarı için TÜİK süs bitkileri tablolarına bakın.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları
Kaliteli ranunkulus ve anemon nasıl seçilir?
İki çiçekte de en önemli kalite ölçüsü sapın durumudur. Sap ince olduğu için dik, sert ve eğilmemiş olmalıdır. Anemonun sapı özellikle suya ve ışığa tepki verip eğilebilir; dal eğik geliyorsa tazelik sorunu ya da kötü taşıma düşünülmelidir.
Çiçek başı tam, yuvarlak ve temiz renkli olmalıdır. Ranunkulusta taç yaprak sayısı çok, dizilim düzenli ve topa benzer olmalıdır. Kenarlarda kahverengileşme, çiçek başında esmerleşme ve yaprakta sararma kusurdur.
Demetlerde dallar aynı boyda, aynı olgunlukta ve aynı renkte olmalıdır. Özsuyu ciltte tahriş edebileceği için hasat ve ayıklama sırasında eldiven kullanılması önerilir.
- Sap ince ama dik ve sert; eğilme ya da yatma yok.
- Çiçek başı temiz renkli; ranunkulusta düzenli, topa benzer yapı.
- Yapraklar canlı yeşil; sararma ve leke yok.
- Demetteki dallar eşit boyda ve aynı olgunlukta.
- Kesim yeri temiz; sap altında çürüme ve sümüksü kıvam yok.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Ranunkulus ve anemon nasıl saklanır?
Her iki çiçek de serin ortamı sever. Kesimden sonra dal temiz suya konur ve hemen serin yere alınır. Sıcak ve kapalı ortamda çiçek hızla açar, taç yapraklar dökülür. Sap altı eğik kesilir ve suyun içinde kalan yapraklar ayıklanır.
Anemonun çiçeği ışığa göre açılıp kapanır; akşam ya da loş ortamda kapanması normaldir. Vazoda çiçeklerin yan yana sıkışmaması ve su düzeyinin yüksek tutulması sap eğilmesini azaltır. Ranunkulus daha az hassastır ama suyu çabuk bulanıklaştırır; su sık yenilenir.
Etilen kaynaklarından uzak tutmak gerekir. İki çiçek de buketlerde, düğün çiçeğinde ve ilkbahar aranjmanında kullanılır. Ranunkulus bol dolgu etkisi verir; anemon ise koyu göbeğiyle kontrast sağlar.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Ranunkulus ve anemon (kesme) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı
Kesme ranunkulus ve anemon gümrük tarifesinde 0603 pozisyonundaki kesme çiçekler arasındadır. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanmalıdır. Bu iki bitkinin yumruları ise 0601 pozisyonunda yer alır ve kesme dalla aynı kodla beyan edilmez.
Yurt dışına satışta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Bu iki çiçekte küf ve yaprak biti muayenede aranan başlıca sorunlardır.
Ranunkulus ve anemon çeşitlerinin bir bölümü çeşit hakkı altındadır. Yumru alımında çeşit adı, tedarikçi ve fatura saklanmalı; çeşit sahibinin izni olmadan çoğaltmaktan kaçınılmalıdır. Düzenleme 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) kapsamındadır. Doğadan toplanmış yabani anemon yumrusu ticareti ayrı bir konudur ve bu rehberin dışındadır.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)
Ranunkulus ve anemon (kesme) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir
Ranunkulus ve anemon dal ya da demet olarak satılır. Toptan sevkiyatta çoğunlukla 10 dallık demetler kolide yatık ya da hafif eğik dizilir. İnce sap nedeniyle dalın kağıtla desteklenmesi ve koliye sıkıştırılmaması önemlidir.
Alıcılar çiçekçiler, düğün ve organizasyon firmaları, otel dekorasyon işleri, çiçek toptancıları ve ilkbahar buket üreticileridir. Sezonu kısa olduğu için hasat tarihi ve ön sipariş bildirimi alıcıyı rahatlatır.
Serin zincir bu iki çiçekte süsenden de önemlidir: sıcak bir araçta kısa süre bekleme bile taç yaprağı açar ve vazo ömrünü kısaltır. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Renk, çiçek başı büyüklüğü, sap boyu ve dal sayısı fiyatı etkileyen başlıca etkenlerdir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Sık sorulan sorular
Ranunkulus nasıl saklanır?
Temiz ve serin suya konur, sap altı eğik kesilir, serin yerde bekletilir. Su sık değiştirilir, çünkü ranunkulus suyu çabuk bulandırır. Etilen kaynaklarından uzak tutulur.
Anemon neden akşam kapanır?
Anemonun çiçeği ışığa ve ısıya göre açılıp kapanır; akşam ya da loş ortamda kapanması bitkinin doğal tepkisidir. Bu çürümenin işareti değildir.
Ranunkulus ve anemon hangi ayda bulunur?
Çoğunlukla kış sonundan ilkbahar ortasına kadar; örtü altında daha erken başlar. Tam takvim yıla ve bölgeye göre değişir; güncel üretim için TÜİK süs bitkileri tablolarına bakın.
Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları
Ranunkulus ile gül farkı nedir?
Ranunkulus, kat kat taç yaprağıyla gülü andırır ama düğünçiçeğigiller ailesindendir; sapı ince ve dalsız, yaprağı dilimlidir. Gülün sapı dikenli ve odunsudur, ranunkulusun sapı ise otsudur.
Ranunkulus ve anemon yumrusu kesme çiçekle aynı HS koduyla mı gönderilir?
Hayır. Kesme dal 0603 pozisyonunda, yumru ise 0601 pozisyonunda beyan edilir. Alt hane ve ulusal ek haneleri gümrük müşaviri doğrular.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları
Ranunkulus ve anemon satmak için hangi belge gerekir?
Kesme dal satışında üretici kaydı ve fatura yeterlidir. Dışarıya gönderilen partiye bitki sağlığı belgesi çıkarılır; küf ve yaprak biti muayenede aranır. Yumru alımının faturasını ve çeşit adını saklayın, ayrıntıyı il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğünden öğrenin.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610)
Çeşit hakkı olan yumruyu çoğaltmak serbest mi?
Hayır, çeşit sahibinin izni gerekir. Yumru alırken çeşit adını ve tedarikçi belgesini saklayın; izinsiz çoğaltma hak ihlali sayılabilir.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)