Nergis (Kesme)

Nergis nedir, hangi grupları var?

Nergis (Narcissus türleri ve melezleri) nergisgiller (Amaryllidaceae) ailesindendir. Cinsin doğal türleri Akdeniz çevresinden ve Güneybatı Avrupa'dan gelir; Anadolu'nun bazı bölgelerinde de doğal olarak yetiştiği bilinir. Ticari kesme çiçek tipleri yüzyıllar içinde ıslah edilmiş melezlerdir.

Nergis çiçeği ortada trompet ya da kadeh biçimli bir taç (korona) ve çevresinde altı yaprakçıktan oluşur. Ticarette birkaç grup bulunur: trompet nergisler (korona yaprakçık kadar ya da daha uzun), büyük ve küçük kadehli nergisler, çift (katlı) nergisler ve sapında çok sayıda küçük çiçek taşıyan tazeta grubu. Tazeta grubunun çiçekleri kokulu ve salkımlıdır.

Renkleri çoğunlukla sarı ve beyazdır; turuncu ve krem tonlu çeşitleri de vardır. Nergis, kış sonu ve ilkbahar başında buket ve aranjmanların en erken çiçeklerindendir. Çiçek soğanı satışı ayrı bir üründür; bu sayfa yalnız kesme dalı anlatır.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Nergis nasıl yetiştirilir?

Nergis soğanla çoğalır. Soğan sonbaharda, iyi drene olan toprağa dikilir; kışı toprakta geçirir ve ilkbaharda çiçek verir. Serin kışlı ve yağışlı yerlerde açıkta, ılıman kıyı bölgelerinde ise örtü altında erken kesme yapılabilir. Soğan derinliği ve aralığı çeşide ve soğan boyuna göre belirlenir.

Nergis nemli ama su durmayan toprağı sever; su fazlalığı soğan çürümesine yol açar. Soğan hastalıkları ve nematodlar üretimde dikkat edilecek başlıca sorunlardır; bu nedenle sağlam, hastalıksız soğan kullanımı ve ekim nöbeti gereklidir. Çeşit hakkı bulunan çeşitlerde soğan lisanslı kaynaktan alınmalıdır.

Hasat, çiçek tomurcuğunun henüz kapalı, ancak renk gösterdiği ve boynunun bükülmeye başladığı evrede (kuğu boynu evresi) yapılır. Bu evrede kesilen dal nakliyeye dayanır ve alıcıda açar. Dallar sapın alt kısmından, çoğu kez soğandan çekilerek ya da keskin bıçakla kesilerek toplanır.

Soğanın büyümesi için kesim sonrası yaprakların bir süre bitkide kalması önerilir, böylece soğan gelecek yıl için besin biriktirir. Güncel üretim için TÜİK süs bitkileri tablolarına bakın.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli nergis nasıl seçilir?

Nergiste ilk ölçü açılma evresidir: tomurcuk kapalı ve renk almış, sap dik olmalıdır. Çiçeği tam açmış ve yaşlı dal nakliyeye dayanmaz. Çiçek yaprakçıklarında kahverengi kenar, kuruma ve ezilme kalite kaybıdır.

İkinci ölçü saptır: sap boş, yani içi hava dolu ve kırılgan olduğundan ezilmeye karşı hassastır. Sap dik, sağlam ve boyu eşit olmalıdır; ezik ya da kırık sapı olan dal su alamaz. Sap tabanındaki beyaz kısım temiz ve sağlam olmalıdır.

Üçüncü ölçü demet düzgünlüğüdür: dallar aynı boyda ve aynı açılma evresinde olmalıdır. Nergis demetleri diğer çiçeklerle aynı kolide sevk edilmez; bu uyarı ilanda ve etikette yer alırsa alıcı zarar görmez.

• Tomurcuk kapalı ve renk almış; çiçek tam açmamış.
• Sap dik ve sağlam; ezilme ve kırık yok.
• Yaprakçık kenarlarında kahverengileşme ve kuruma yok.
• Demetteki dallar eşit boyda ve aynı evrede.
• Başka çiçeklerle karıştırılmamış, ayrı ambalajlı.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Nergis kesildikten sonra nasıl bakılır?

Nergis dalı kesildiğinde sapından sümüksü bir sıvı salgılar. Bu sıvı, aynı vazodaki gül, lale ve diğer çiçeklerin su yolunu tıkayarak onları çabuk soldurabilir. Bu yüzden taze kesilmiş nergis, diğer çiçeklerden ayrı bir kovada bir iki saat bekletilir; sıvı salgısı azaldıktan sonra yıkanıp temiz suyla başka bir vazoya yerleştirilir. Ayrıca nergis sapı bu aşamadan sonra yeniden kesilmemelidir, aksi halde salgı tekrarlar.

Nergis dalı serin, temiz suyla tutulur. Doğrudan güneşten ve ısıtıcıdan uzak, serin bir yerde bekletmek vazo ömrünü uzatır. Sap suda kısa sürede yumuşar; bu nedenle vazo suyu sık değiştirilir.

Vazo ömrü çeşide ve evreye göre değişir; kesin süre vaat edilmemelidir. Nergisin tüm bitki kısımlarının yenmemesi gerektiği, çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği yerde tutulması önerilir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Nergis (Kesme) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Kesme nergis tarife cetvelinde 0603 pozisyonunda "diğer" altpozisyonu 0603.19 ile beyan edilir. Soğanı 0601 pozisyonuna girer; faturada kalemler ayrı yazılır.

Nergis soğanlarında nematod ve soğan sineği gibi zararlılar bitki sağlığı muayenesinde aranır. 5996 sayılı Kanun (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde kesme dalın ihracatında da aynı hastalıkların dalda görülmemesi gerekir.

Doğadan toplanan soğanlar için koruma ve toplama kısıtları olabilir; bu rehber yalnız üretimden gelen dalı kapsar. Üretilen soğanların çeşit adı ve kaynağı belgelenmeli, ıslahçı hakkı olan çeşitlerde 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) çerçevesindeki lisans durumu kontrol edilmelidir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Nergis (Kesme) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Nergis toptan satışta dal ya da 10 dallık demet olarak satılır; tazeta grubu demet ya da salkım üzerinden satılabilir. Dallar çoğunlukla diğer çiçeklerden ayrı kolilerde sevk edilir. Başak kısmı ezilmeyecek şekilde dik ya da hafif yatık dizilir.

Alıcılar çiçekçiler, düğün ve organizasyon firmaları, buket ve aranjman atölyeleri ile toptancılardır. Nergis, kış sonunda ve ilkbaharın ilk haftalarında yüksek talep görür; bu dönem dışında bulunması güçtür.

Çiçek soğanı ayrı bir üründür (GTİP 0601). Doğadan toplanan nergis soğanları için koruma ve toplama kısıtları olabilir; yalnız ticari olarak üretilen soğanlar ve dallar satışa sunulmalıdır.

Nergis koliye ayrı konur; çünkü salgıladığı sıvı başka çiçeklere zarar verir ve karışık kolilerde şikâyete yol açar. Kutunun üzerine bu uyarıyı yazmak alıcıyı korur. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Nergis grubu, dal boyu, renk ve sezon fiyatı etkileyen başlıca etkenlerdir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular