Lisyantus (Eustoma)

Lisyantus nedir, nasıl bir çiçektir?

Lisyantus (Eustoma grandiflorum), ticarette "Eustoma" adıyla da anılır. Kadife dokulu, lale ya da gül biçimli iri çiçekleri ve ince dallanan sapıyla tanınır. Kökeni Kuzey Amerika'nın güneyi (Teksas ve çevresi) ile Meksika'dır; ticari tipler bu doğal türden ıslah edilmiş melezlerdir. Bitki centiyangiller (Gentianaceae) ailesindendir.

Ticaride iki ana tip vardır: tek (basit) çiçekli ve katlı çiçekli. Katlı tipler gül görünümüne yakınlığıyla özellikle buket ve düğün çiçeğinde tercih edilir. Renkleri beyaz, krem, pembe, mor, lila, mavi ve iki renklidir.

Lisyantus tek bir ürün gibi satılsa da aslında dalda birçok çiçek ve tomurcuk barındırır; bu yüzden sap boyu, ana dal sayısı ve açık çiçek sayısı kalite ölçüsüdür.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Lisyantus nasıl yetiştirilir?

Lisyantus tohumdan çoğaltılır. Tohum çok küçüktür; çimlenme ve fide dönemi yavaştır, genç fide uzun süre bir rozet hâlinde kalır. Bu dönem üretimin en hassas aşamasıdır. Üreticiler fideyi çoğunlukla hazır alır ya da özel yetiştiriciden temin eder.

Fide serada ya da örtü altında, iyi drene olan bir ortama dikilir; kökler fazla suya karşı hassastır. Sıcaklık ve gün uzunluğu çiçeğin ne zaman sap atacağını belirler; çok sıcak ya da çok serin ortam büyümeyi bozabilir. Çiçek hasadı, dikimden birkaç ay sonra başlar ve bir bitkiden sınırlı sayıda dal alınır; bitkiler genellikle bir dönem kullanılıp yenilenir.

Yetiştirmede kök ve gövde çürüklüğü başlıca sorundur; bu yüzden ortam temizliği, havalandırma ve sulama kontrolü önemlidir. Çeşit hakkı bulunan çeşitlerde tohum ve fide tedariki lisanslı kaynaktan yapılmalıdır.

Hasat, saptaki ilk iki üç çiçek açıldığında, diğer tomurcuklar renk alırken yapılır. Çok erken kesilen dalda tomurcuklar açmaz, çok geç kesilen dalda ise çiçekler nakliyede zedelenir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli lisyantus nasıl seçilir?

Lisyantusta sapın sağlamlığı önemlidir. İnce olmasına karşın sap dik ve dallı olmalı, bükülmemelidir. Dal sayısı ve her dalda açık ve kapalı çiçek dengesi görsel kaliteyi belirler: ideal dalda en az iki üç çiçek açık, çok sayıda tomurcuk kapalı olmalıdır.

Yaprak ve çiçek yaprakçıklarında lekesizlik arayın. Yaprakçıkların kenarında kahverengi leke ve yumuşama, soğuk ya da etilen hasarının işaretidir. Çiçek yaprakçıkları ince olduğundan ezilmeye de hassastır.

Demetteki dalların aynı boyda, aynı evrede ve aynı renkte olması partinin düzgünlüğünü gösterir. Karışık renk demetleri ilanda belirtilmelidir.

• Sap dik, dallı ve bükülmemiş.
• En az iki üç çiçek açık, tomurcuklar sağlam.
• Yapraklar ve yaprakçıklar lekesiz, ezilmemiş.
• Demetteki dallar eşit boyda ve aynı evrede.
• Kutuda nem ve küf izi yok.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Lisyantus kesildikten sonra nasıl bakılır?

Lisyantus temiz ve serin suyla dolu vazoya konur, sap altı eğik kesilir. Aşağıda suya batan yapraklar ayıklanır, çünkü suda çürüyen yapraklar bakteri üretir ve su yolunu tıkar. Su iki üç günde bir değiştirilir.

Lisyantus etilene duyarlıdır; olgun meyve, egzoz ve sigara dumanı yakınında tutulmamalıdır. Doğrudan güneş ve ısıtıcıdan uzak, serin bir yerde bekletmek vazo ömrünü uzatır. Vazo ömrü çeşide ve evreye göre değişir, kesin süre vaat edilmemelidir.

Dalların çiçek yaprakçıkları ince ve kolay zedelendiği için kutudan çıkarırken ve vazoya yerleştirirken dikkatli davranmak gerekir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Lisyantus (Eustoma) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Lisyantus tarife cetvelinde 0603 pozisyonunda "diğer" kesme çiçekler altında, 0603.19 ile beyan edilir. Tohum ve fide ise ayrı pozisyonlara girer; kesme dal faturasında yalnız dal kalemi bulunmalıdır.

Lisyantus fide döneminde uzun süre serada kaldığından yaprak ve kök hastalıkları fitosanitari kontrolünde dikkat çeker. 5996 sayılı Kanun (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde alıcı ülke özel şart koyuyorsa, dalın hangi üretim yerinden geldiği belgelenebilmelidir.

Lisyantus tohumları çoğunlukla ıslahçı hakkı olan çeşitlere aittir; fide yetiştirici lisans kaynağını bilmeli ve satış faturasında çeşit adını yazmalıdır. Tohumluk mevzuatının çerçevesi 5553 sayılı Kanun'dur (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340).

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Lisyantus (Eustoma) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Lisyantus ticarette dal ya da 10 dallık demet olarak satılır; toptan satışta dallar çoğunlukla dik koliyle sevk edilir. Sapı kırılmasın diye demet bantla gevşek sarılır.

Alıcılar düğün ve organizasyon firmaları, butik çiçekçiler, buket atölyeleri ve toptancılardır. Beyaz, krem ve pembe tonlar düğün sezonunda yüksek talep görür; ilanda renk, katlı ya da tek çiçekli olduğu ve dal boyu yazılmalıdır.

Fide ya da tohum satışı ayrı bir üründür; kesme dal rehberi bu sayfa kapsamındadır.

Lisyantusta dallar incelikleri nedeniyle koli içinde birbirine bastırılmamalı, bant gevşek sarılmalıdır. Etilen kaynağı olan meyve ve sebzeyle aynı araçta taşınmamalıdır. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Ana dal sayısı, renk, katlı olup olmaması ve mevsim fiyatı etkileyen başlıca etkenlerdir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Lisyantusun satışında en sık yaşanan anlaşmazlık açılma evresidir: alıcı kapalı tomurcuklu dalı bekler, satıcı açık çiçekli dalı gönderir. İlanda "ikinci çiçek açık" gibi net bir evre tarifi yazmak iade riskini azaltır. Özel günlere yakın siparişlerde kesim tarihini önceden anlaşmak, dalın alıcıya vardığında hedeflenen evrede olmasını sağlar. Düğün sezonunda renk uyumu için örnek fotoğraf paylaşmak da yaygın uygulamadır; fotoğraf ürünün gerçek hâlini yansıtmalıdır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular