Gerbera
Gerbera, papatya ailesinden, tek başına uzun saplı büyük bir çiçek taşıyan kesme çiçektir. Rengi, çiçek çapı ve sap boyu ticarette fiyatı belirleyen başlıca ölçülerdir. Bu rehber gerberanın ne olduğunu, nerede ve nasıl yetiştiğini, kaliteli dalın nasıl seçildiğini ve sevkiyat kurallarını anlatır.
Gerbera nedir, hangi tipleri var?
Gerbera (Gerbera jamesonii melezleri) papatyagiller (Asteraceae) ailesindendir. Doğal türünün anavatanı Güney Afrika'dır; bugün kesme çiçek olarak satılan bitkiler ticari ıslah çalışmalarıyla elde edilmiş melezlerdir. Yapraklar toprağa yakın bir rozet oluşturur, çiçek ise yapraksız, uzun bir sapın ucunda tek başına açar.
Bir gerbera çiçeği aslında tek çiçek değil, bir çiçek başıdır: ortada küçük boru çiçekleri, çevresinde ise dil biçimli yaprakçıklar yer alır. Tek sıra yaprakçıklı tipler papatyaya benzer. Çok sıra yaprakçıklı (katlı) tipler daha dolgun görünür. Mini gerbera denen küçük çaplı tipler buket ve aranjmanda tercih edilir.
Ticarette kesme gerbera genellikle çiçek çapına, renge ve sap boyuna göre ayrılır. Kırmızı, pembe, turuncu, sarı, beyaz ve çok renkli çeşitler bulunur. Gerbera ayrıca saksılı bitki olarak da satılır; saksılı tipinin ayrı bir rehberi vardır, bu sayfa yalnız kesme dalı anlatır.
| Standart tek sıra | Papatya görünümlü, geniş çaplı dal |
|---|---|
| Katlı (çok sıra) | Dolgun çiçek başı, buket ve vazoda gösterişli |
| Mini gerbera | Küçük çaplı, ince saplı; buket ve aranjman dolgusu |
| Örümcek (spider) tipi | İnce ve uzun dil yaprakçıklı, hafif görünümlü |
Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Gerbera nerede ve nasıl yetiştirilir?
Gerbera soğuğa dayanıklı olmayan, ışığı seven bir bitkidir; ticari kesme üretimi seralarda yapılır. Sera çiçekçiliğinin yoğun olduğu Akdeniz ve Ege kıyı şeridi bu üretimin ağırlık merkezidir; ayrıntılı il ve miktar için TÜİK süs bitkileri tablosuna bakın.
Bitki dikildikten sonra aynı kök yıllarca çiçek verebilir; bu yüzden gerbera üretimi çok yıllık bir yatırımdır. Sulama ve beslenme çoğunlukla damla sistemle yapılır. Köklerin boğulmasını önlemek için iyi drene olan ortam gerekir; birçok işletme toprak yerine perlit, hindistan cevizi lifi gibi ortamlarda (topraksız tarım) üretim yapar. Gerbera toprak kaynaklı kök çürüklüğüne duyarlı olduğundan ortam ve su temizliği önemlidir.
Verim yıl içinde dalgalanır: ışığın ve sıcaklığın uygun olduğu mevsimlerde çiçek sayısı artar, kış aylarında ışık eksikliği çiçek sayısını ve sap boyunu azaltabilir. Bu nedenle ticarette yılın bazı dönemlerinde gerbera boyu kısalır ve miktar düşer.
Dallar elle çekilerek ya da keskin bıçakla kesilerek toplanır. Gerbera dalı çiçek başı tam açmışken, dış sıradaki boru çiçekleri açılmaya başlamışken toplanır. Çok erken toplanan dalın çiçeği tam açmaz, çok geç toplananın ise vazo ömrü kısa olur.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları
Kaliteli gerbera nasıl seçilir?
Alıcı gerberada önce sapa bakar. Sap dik, kalın ve çiçek başının hemen altına kadar düz olmalıdır. En sık görülen kusur, çiçek başının altındaki sapın bükülmesi (boyun kırılması) ve çiçeğin öne sarkmasıdır. Bu kusur genellikle sapın su alamamasından, taşımada yatay ve sıkışık durmasından ya da uzun süre susuz beklemesinden kaynaklanır.
İkinci ölçü çiçek başıdır. Yaprakçıklar eşit uzunlukta, dolgun ve lekesiz olmalıdır. Ortadaki boru çiçekleri kuru, kahverengi ya da dökülmüş olmamalıdır. Yaprakçık uçlarında kıvrılma ve sararma yaşlılık işaretidir.
Üçüncü ölçü partinin düzgünlüğüdür: aynı demetteki dallar aynı boyda, aynı açılma evresinde ve aynı renk tonunda olmalıdır. Demet içinde karışık renk satılıyorsa ilanda bunun yazılması gerekir.
- Sap dik, bükük ya da yumuşak değil; çiçek başı dik duruyor.
- Yaprakçıklar dolgun ve lekesiz; dış sıra düzgün açılmış.
- Sap kesim yeri temiz, kahverengileşmemiş ve sümüksü değil.
- Demetteki dallar eşit boyda ve aynı açılma evresinde.
- Kutuda ezilme, nem lekesi ve küf izi yok.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Gerbera kesildikten sonra nasıl bakılır?
Gerbera, sap altından su alma sorunu yaşayan çiçeklerdendir. Sapın alt ucundaki bakteri ve hava, su yolunu tıkayabilir ve çiçek başı sarkar. Bu yüzden eline alan herkes sapın altını temiz ve keskin bir bıçakla yeniden keser, temiz vazo ya da kova kullanır. Vazo ve kovalar dalları koymadan önce yıkanır; su bulanıksa değiştirilir.
Gerbera için sık verilen bir uygulama sığ su kullanmaktır: sap boyunun tamamını suya gömmek yerine suyun sap altından birkaç parmak yüksekliğinde tutulması bazı bakım rehberlerinde önerilir. Çiçeği ısı kaynağından, doğrudan güneşten ve meyve tabağından uzak tutun.
Vazo ömrü çeşide, kesim evresine ve soğuk zincire göre değişir; genellikle bir haftadan uzun sürebilir ama kesin süre vaat edilmemelidir. Alıcıya süre vaat etmek yerine bakım kuralları söylenmelidir.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Gerbera için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı
Kesme gerbera Gümrük Tarife Cetveli'nin 6. faslında 0603 pozisyonuna girer; gerbera için ayrı bir 6 haneli satır bulunmadığından kalem "diğer kesme çiçekler" altında 0603.19 olarak beyan edilir. Saksılı gerbera ise 0602 pozisyonundadır; ilanda dalın mı saksının mı satıldığı bu yüzden açık yazılmalıdır.
Gerbera seralarda yetiştiği için bitki sağlığı kontrolünde sera zararlıları öne çıkar. 5996 sayılı Kanun (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde alıcı ülkenin fitosanitari şartı, yani hangi zararlıdan ari olunması gerektiği, sevkiyattan önce il tarım ve orman müdürlüğünden sorulur; belge sevkiyat partisi için düzenlenir.
Çoğu gerbera çeşidi ıslahçı hakkıyla korunur. Fide ve doku kültürü bitkisini lisans verenden alan üretici, dalı satarken çeşit adını faturada yazarsa 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu'ndan (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) doğan uyuşmazlıkları baştan önler.
Bu bölüm yol göstericidir; bağlayıcı yorum için kurumun güncel metnine bakın.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)
Gerbera alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir
Gerbera ticarette adet (dal) üzerinden satılır; toptan satışta 10 dallık demetler ve koliler kullanılır. Dalların başı kartonla ya da koruyucu kılıfla sarılır, çünkü çiçek başı ezilmeye karşı hassastır.
Gerbera alıcıları çiçekçiler, düğün ve organizasyon firmaları, aranjman atölyeleri ve toptancılardır. Düğün ve özel günlerde belirli renk ve boy aranır; bu yüzden ilanda rengi ve boyu yazmak talebi hızlandırır.
Gerbera için en kritik sıcaklık kuralı çiçek başının dondurma yaralanmasından korunmasıdır: çok soğuk depolanan dalda çiçek merkezi lekelenir, sap su alamaz. Kutular çiçek başını destekleyen karton halkalı, dik taşımaya uygun seçilir. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Fiyatı etkileyen başlıca etkenler çiçek çapı, renk, sap boyu, mevsim ve parti büyüklüğüdür. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Sık sorulan sorular
Gerbera çiçeği boynunu neden büker?
Çiçek başının altındaki sap su alamadığında yumuşar ve çiçek öne sarkar. Sebep çoğunlukla sap ucuna giren hava ya da bakteri, uzun süre susuz bekleme ve yatay taşımadır. Sapın altını temiz bıçakla yeniden kesip temiz suya koymak çoğu kez işe yarar.
Gerbera nasıl saklanır?
Gerbera serin ve gölge bir yerde, temiz suyla dolu kovada dik tutulur. Çiçek başı birbirine ezilmemeli, meyve ve sebzeden uzak durulmalıdır. Depolama süresi çeşide göre değişir; uzun beklemekten kaçının.
Gerbera hangi aylarda bol bulunur?
Gerbera sera çiçeği olduğu için yıl boyu bulunabilir, ancak ışığın bol olduğu ilkbahar ve yaz aylarında çiçek sayısı ve sap boyu artar. Kışın boy kısalabilir. Ayrıntı için TÜİK süs bitkileri üretim tablosuna bakın.
Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları
Gerbera ile papatya arasındaki fark nedir?
İkisi de papatyagiller ailesindendir ve çiçek başları benzer görünür. Gerbera Güney Afrika kökenli, büyük çaplı ve uzun saplı bir sera çiçeğidir; ticari papatyalar ise genellikle daha küçük çiçekli, dallı ve soğuğa daha dayanıklı türlerdir.
Gerbera satmak için hangi belge gerekir?
İç piyasada kesme gerbera satışında üretici, çiftçi kayıt sistemine kayıtlı ise kendi ürününü satabilir; ticari faaliyette fatura düzenlenir. Dış satışta alıcı ülke şartına göre bitki sağlık sertifikası alınır ve gümrük beyannamesi hazırlanır. Ayrıntıyı il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne sorun.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610)
Gerbera hangi HS koduyla ihraç edilir?
Kesme gerbera, Gümrük Tarife Cetveli 6. fasıl, 0603 pozisyonunda ve "diğer" altpozisyonu 0603.19 ile beyan edilir; saksılı gerbera 0602'ye girer. Ulusal ek haneleri gümrük müşaviri her parti için doğrular.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları