Frezya

Frezya nedir?

Frezya (Freesia hybrida), süsengiller (Iridaceae) ailesindendir. Doğal türleri Güney Afrika'dan gelir; ticari tipler bu türlerden ıslah edilmiş melezlerdir. Bitki toprak altında küçük bir kormdan sürer. Dar, kılıç biçimli yapraklar arasından çıkan ince sap, tek bir yönde yatay uzanan ve çiçeklerin tek yönde sıralandığı bir başakla biter.

Çiçekleri huni biçimlidir ve güçlü, tatlı bir kokusu vardır. Renkleri beyaz, sarı, pembe, kırmızı, mor, mavi ve turuncu olabilir. Katlı ve tek çiçekli tipleri ticarette birlikte satılır.

Frezya kış ve ilkbahar dönemi kesme çiçeğidir; serin geceleri sever. Bu nedenle ticarette yılın soğuk aylarında bol, yaz aylarında az bulunur.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Frezya nasıl yetiştirilir?

Frezya kormla çoğaltılır. Kormlar dikilmeden önce çoğu zaman serin ve kontrollü bir dinlendirme dönemi geçirir; bu işlem çiçeğin zamanında ve düzgün açmasını sağlar. Dikimden çiçeğe kadar süre, çeşide ve dikim zamanına göre birkaç ay sürer.

Serin geceler, tomurcuk oluşumu için önemlidir; yüksek sıcaklıkta çiçeklenme bozulur ve sap kısalır. Üreticiler sera sıcaklığını kontrol ederek hasat tarihini ayarlar. Bitkinin zayıf gövdesini taşımak için sıralar boyunca tel ya da ağ gerilir; böylece sapların düz büyümesi sağlanır.

Frezya kök çürümesine ve toprak kaynaklı mantar hastalıklarına karşı hassastır; ortam temizliği, iyi drenaj ve hastalıksız korm kullanımı bu yüzden gereklidir. Çeşit hakkı bulunan çeşitlerde korm tedariki lisanslı kaynaktan yapılır.

Hasat, saptaki ilk tomurcuk renk almış ve henüz açmamışken yapılır. Çok erken kesilen dalda tomurcuklar açmaz, çok geç kesilen dalda alt çiçekler nakliyede solar.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli frezya nasıl seçilir?

Frezyada ilk ölçü tomurcuk sayısı ve sap boyudur: bir sapta kaç tomurcuk bulunduğu ve ana sapın uzunluğu ticari sınıfı belirler. Yan dallı sap daha çok çiçek taşır. Sap ince ama esnek olmalı, kırıksız ve dik durmalıdır.

İkinci ölçü çiçek durumudur: alttaki çiçekler açmış ya da açılmak üzere, üstteki tomurcuklar sağlam ve renk almış olmalıdır. Çiçek yaprakçıklarında kahverengi lekeler ve uç yanıkları kusur sayılır; su kalitesi ve etilen gazı bu lekelere yol açabilir.

Üçüncü ölçü koku ve tazeliktir: kokusu canlı, yaprakları yeşil ve sapı sağlam dal tazedir. Demet içinde aynı evrede ve aynı boyda dallar bulunmalıdır.

• Sapta tomurcuk sayısı ilanda yazılan sınıfa uygun.
• Sap ince, esnek, kırıksız; çiçekler tek yönde düzgün sıralı.
• Çiçek yaprakçıklarında kahverengi leke ve uç yanığı yok.
• Yapraklar yeşil, sap altı temiz.
• Kutuda ezilme, nem ve küf izi yok.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Frezya kesildikten sonra nasıl bakılır?

Frezya dalları sap altından eğik kesilir ve temiz, serin suya konur. Frezya, suyun içeriğine duyarlı olabilir: bazı şehir şebeke sularındaki katkılar çiçek uçlarında yanığa yol açabilir. Bu yüzden vazo ve kovalarda temiz su kullanılır, su sık değiştirilir.

Frezya yer çekimine tepki verir: yatay beklerse sap ucu yukarı kıvrılır. Bu nedenle dallar dik beklemeli ve dik taşınmalıdır. Olgun meyve, egzoz ve sigara dumanından yayılan etilen gazı çiçeklerin çabuk solmasına yol açar; bu kaynaklardan uzak tutun.

Vazo ömrü çeşide ve evreye göre değişir; kesin süre vaat edilmemelidir. Doğrudan güneşten ve ısıtıcıdan uzak, serin bir yerde bekletmek en doğru yoldur.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Frezya için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Kesme frezya tarife cetvelinde 0603 pozisyonunda, "diğer" altpozisyonu 0603.19 ile beyan edilir. Korm ise 0601 pozisyonuna girer ve dal faturasından ayrı değerlendirilir.

Frezya kormları ithalatla ya da yurt içi üreticiden alınır; korm girişinde bitki sağlığı kontrolü 5996 sayılı Kanun (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yapılır. İhracat dalının fitosanitari muayenesinde mantar hastalıkları ve trips gibi zararlılara bakılır.

Frezyanın kokulu, tescilli çeşitleri ıslahçı hakkıyla korunur; korm kaynağını belgelemek ve faturada çeşit adını göstermek lisans uyuşmazlığını önler. 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) bu çerçevenin dayanağıdır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Frezya alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Frezya ticarette dal ya da 10 dallık demet olarak satılır; toptan satışta dallar dik koliyle ya da kovada sevk edilir. İnce saplı olduğu için ezilmeye karşı hassastır ve demet bandı gevşek atılır.

Alıcılar çiçekçiler, buket ve aranjman atölyeleri, düğün ve organizasyon firmaları ile toptancılardır. Koku ve renk çeşitliliği nedeniyle kış ve ilkbahar buketlerinde sık tercih edilir.

Korm satışı ayrı bir üründür (çiçek soğanı ve yumrusu pozisyonunda); bu sayfa kesme dalı anlatır.

Frezyada sevkiyatın püf noktası dik taşıma ve etilen kaynaklarından uzak durmaktır; ayrıca vazo ve kova suyunun temizliği alıcıya hatırlatılır. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Tomurcuk sayısı, renk, koku ve sezon fiyatı etkileyen başlıca etkenlerdir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Frezya kokusu nedeniyle ilanda en çok sorulan ürünlerden biridir; alıcılar çoğunlukla sarı ve beyaz çeşitlerin kokulu olup olmadığını öğrenmek ister. Bu bilgiyi çeşit adıyla birlikte yazmak sorunu önler. Kış ve ilkbahar aylarında tedarik bol olduğu için fiyat ve kalite karşılaştırması yapan alıcılar çoktur; sap boyu ve tomurcuk sayısını açık yazan satıcı öne çıkar. Yaz aylarında az bulunduğundan ihtiyaç duyan alıcılara önceden haber vermek ilişkiyi güçlendirir.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular