Cipsofila (Gypsophila)
Cipsofila, binlerce küçük beyaz çiçekten oluşan bulut gibi görünümüyle buket ve aranjmanların vazgeçilmez dolgu çiçeğidir. Günlük dilde "bebek nefesi" ya da "çiçek bulutu" olarak da bilinir. Bu rehber cipsofilayı, yetiştirilmesini, kalite ölçülerini ve sevkiyat kurallarını anlatır.
Cipsofila nedir?
Cipsofila (Gypsophila paniculata ve melezleri), karanfilgiller (Caryophyllaceae) ailesindendir. Karanfille akraba olduğu halde görünümü çok farklıdır: ince, çatallı dallar ucunda sayısız minik çiçek taşır. Çiçekler çoğunlukla beyaz, bazı çeşitlerde pembedir. Bitkinin yabani akrabalarından bazıları Anadolu steplerinde ve kıraç yamaçlarda doğal olarak yetişir.
Ticari kesme cipsofila iki ana grupta incelenebilir. Çok yıllık tipler (G. paniculata) dolgun, uzun ve dallı sap verir, kesme çiçek üretiminin ana türüdür. Tek yıllık tipler (G. elegans gibi) ise daha çabuk yetişir ve kısa sezonda çiçek verir. Çiçek hacminin dolgunluğu ticari sınıfın belirleyicisidir.
Cipsofila genellikle tek başına değil, gül, karanfil, lilyum gibi ana çiçeklerin yanında dolgu olarak satılır. Boyanmış (renklendirilmiş) cipsofila da ticarette bulunur; bu ürün ilanda boyanmış olarak belirtilmelidir.
Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Cipsofila nasıl yetiştirilir?
Cipsofila güneşi ve iyi drene olan hafif toprağı sever; toprak kireçli ve suyu iyi süzen yapıda olmalıdır. Su fazla olursa kök ve gövde çürümesi görülür. Ticari üretim hem açıkta hem serada yapılır. Çok yıllık tipler çelik ya da doku kültürü ile çoğaltılan fidelerle kurulur.
Cipsofila uzun gün bitkisidir: gün uzunluğu arttıkça sap uzar ve çiçek oluşur. Bu nedenle serada kış aylarında yapay aydınlatma kullanan işletmeler yıl boyu üretim yapabilir. Işık ve sıcaklık kontrolü, çiçeğin sap boyunu ve dolgunluğunu etkiler.
Hasat, çiçeklerin yaklaşık yarısının açıldığı evrede yapılır. Çok erken kesilen dalda çiçeklerin çoğu açılmaz, çok geç kesilen dalda çiçekler dökülür ve nakliyede ezilir. Dallar sap dibinden kesilir, yapraklar ayıklanır ve demetlenir.
Cipsofilanın çeşit hakkı olan çeşitleri vardır; fide ve çelik tedariki lisanslı kaynaktan yapılmalıdır. Üretim miktarı için TÜİK süs bitkileri tablolarına bakın.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları
Kaliteli cipsofila nasıl seçilir?
Cipsofilada ilk ölçü dolgunluktur: dalda çok sayıda çiçek bulunmalı, bulut gibi yoğun görünmelidir. Çiçeklerin çapı küçük, beyaz rengi parlak olmalı; sararmış, kahverengileşmiş ya da dökülen çiçekler kalite kaybıdır.
İkinci ölçü sap yapısıdır: dallar sağlam, dik ve düzgün çatallanmış olmalı, kırık ve ezik dal bulunmamalıdır. Yapraklar sap altından ayıklanmış ve sap altı temiz olmalıdır.
Üçüncü ölçü tazeliktir: çiçekler dikkatle bakıldığında canlı ve dolgun görünmeli, ürün nemli ve küflü kokmamalıdır. Boyanmış üründe renk eşit dağılmalı, damlama ve leke bırakmamalıdır.
- Dal dolgun, çok sayıda çiçek; çiçekler beyaz ve canlı.
- Sararma, kahverengileşme ve çiçek dökülmesi yok.
- Dal sağlam, kırık ya da ezik yok; sap altı temiz.
- Boyanmış ürün ilanda belirtilmiş, renk eşit.
- Kutuda nem ve küf kokusu yok.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Cipsofila kesildikten sonra nasıl bakılır?
Cipsofila temiz ve serin suya konur, sap altı eğik kesilir, suya batan yapraklar ayıklanır. Çiçekleri çok küçük olduğundan su kaybı çabuk olur; bu yüzden kesimden sonra kısa sürede suya konması önemlidir.
Cipsofila etilen gazına duyarlıdır; olgun meyve, egzoz ve sigara dumanından uzak tutulmalıdır. Doğrudan güneşten ve ısıtıcıdan uzak, serin bir yerde bekletmek vazo ömrünü uzatır. Vazo ömrü çeşide ve evreye göre değişir, kesin süre vaat edilmemelidir.
Cipsofila kuru çiçek olarak da kullanılır: vazoda bırakılan dal suyunu tüketince zamanla kurur ve kuru buketlerde saklanabilir. Kurutma için dallar baş aşağı, karanlık ve havadar bir yerde asılır.
Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Cipsofila (Gypsophila) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı
Kesme cipsofila tarife cetvelinde 0603 pozisyonunda, "diğer" altpozisyonu 0603.19 ile beyan edilir. Boyanmış ya da kurutulmuş cipsofila aynı pozisyonun kurutulmuş çiçekler satırına (0603.90) girer; bu ayrım faturada gösterilmelidir.
Cipsofila çok sayıda küçük çiçekten oluştuğu için dalda yaprakbiti ve trips gibi küçük zararlıları saklayabilir. 5996 sayılı Kanun (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde fitosanitari muayenesinde bu zararlılar sıkı aranır; alıcı ülkeler cipsofila partilerinde ek kontrol uygulayabilir.
Cipsofilanın çeşit hakkı olan çeşitlerinde çelik ve fide, lisans veren kaynaktan alınmalıdır. 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) çerçevesindeki yükümlülükler çoğaltma yapan üreticiyi bağlar.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)
Cipsofila (Gypsophila) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir
Cipsofila toptan satışta dal, 10 dallık demet ya da gramaj/kilo üzerinden satılabilir; kolilerde dallar ezilmeyecek biçimde yatay dizilir. Dolgun dalların birbirine sürtünmesi çiçek dökülmesine yol açtığından demetlerin arası kâğıtla ayrılabilir.
Alıcılar çiçekçiler, düğün ve organizasyon firmaları, buket ve aranjman atölyeleri ile toptancılardır. Cipsofila hem ayrı ürün olarak hem de başka çiçeklerin dolgu malzemesi olarak yüksek talep gören ürünlerdendir.
İlanda dalın boyu, dolgunluğu ve boyanmış ya da doğal renkte olduğu açık yazılmalıdır.
Cipsofila hacimli ve hafif olduğundan koli içi yerleşim önemlidir; dallar sıkıştırılırsa çiçek dökülür. Kolinin üzerinde dolgunluk sınıfı ve boyanmış olup olmadığı yazılır. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Dolgunluk, dal boyu, doğal ya da boyanmış oluşu ve mevsim fiyatı etkileyen başlıca etkenlerdir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.
Cipsofila toptan satışta çoğunlukla başka çiçeklerle birlikte sipariş edilir; bu yüzden aynı kolide karışık sevkiyat istenebilir. Gül, karanfil ve lilyum gibi etilen duyarlılığı yüksek çiçeklerle aynı kolide giden cipsofilanın kutusuna bu bilgi yazılır. Düğün ve organizasyon firmaları büyük hacimde dolgu çiçeği aldığından, haftalık düzenli sevkiyat anlaşması yaygındır. Dolgunluk sınıfı ve boy ilan başlığında belirtilirse alıcı sorusu azalır.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri
Sık sorulan sorular
Cipsofila nasıl saklanır?
Temiz ve serin suyla dolu kovada, olgun meyveden uzakta ve gölgede saklanır. Suya batan yapraklar ayıklanır. Çiçekler küçük olduğundan su kaybı çabuk olur, bu yüzden suya hızlı konması önemlidir.
Cipsofila hangi ayda bulunur?
Uzun gün bitkisi olduğu için ilkbahar ve yaz aylarında bol bulunur; aydınlatmalı seralarda yıl boyu üretim yapılabilir. Güncel üretim için TÜİK süs bitkileri tablolarına bakın.
Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları
Cipsofila kuru çiçek olarak kullanılır mı?
Evet. Dal vazoda suyunu tüketince kurur ya da baş aşağı asılarak kurutulur. Kuru buketlerde ve çelenklerde dolgu olarak kullanılır.
Cipsofila ile statis arasındaki fark nedir?
Cipsofila çok küçük beyaz (bazen pembe) çiçeklerden oluşan hafif bir bulut görünümü verir. Statis ise renkli, kâğıt dokulu çanak yaprak kümeleriyle öne çıkar ve kuruyunca rengini korur.
Cipsofila satmak için hangi belge gerekir?
Cipsofila satan üretici çiftçi kaydı ve fatura ile çalışır; boyanmış ürün satıyorsa boyanın bilgisini saklar. Çeşit hakkı olan çeşitlerde çelik kaynağını belgeler. Yurt dışına satışta bitki sağlık sertifikası alınır. Güncel şartı il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğünden öğrenin.
Kaynak: T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610)
Cipsofila hangi HS koduyla gönderilir?
Taze kesme cipsofila 0603.19, boyanmış ya da kurutulmuş cipsofila ise aynı pozisyonun kurutulmuş çiçekler satırı olan 0603.90 ile beyan edilir. Ulusal ek haneleri gümrük müşaviri doğrular.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları