Aslanağzı (Antirrhinum)

Aslanağzı nedir?

Aslanağzı (Antirrhinum majus melezleri), Plantaginaceae ailesindendir. Adı, çiçeğin yanlardan sıkıştırıldığında aslan ağzı gibi açılıp kapanmasından gelir. Batı Akdeniz çevresinin doğal bitkisidir; ticari tipler ıslah edilmiş melezlerdir.

Kesme aslanağzı uzun, dik bir başakta çok sayıda çiçek taşır; çiçekler alttan başlayarak üste doğru sırayla açılır. Kırmızı, pembe, sarı, turuncu, beyaz, krem ve iki renkli çeşitleri vardır. Katlı (peloric) tipleri de ticarette bulunur.

Aslanağzı aynı zamanda mevsimlik çiçek fidesi olarak da satılır; bahçe ve balkon bitkisi olarak kullanılan boylu ve bodur çeşitleri vardır. Bu sayfa yalnız kesme dalı anlatır.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Aslanağzı nasıl yetiştirilir?

Aslanağzı tohumdan yetiştirilir. Tohum çok küçüktür; fide dönemi serin bir ortamda geçirilir ve genç fide serada ya da örtü altında yetiştirme yerine dikilir. Serin iklimi sever; sera gece sıcaklığı düşük tutulduğunda kaliteli, uzun başaklı dal elde edilir. Sıcak mevsimde çiçek kalitesi düşer ve başak kısalır.

Kesme aslanağzı çoğunlukla sonbahar ve kış aylarında dikilerek ilkbahara doğru hasat edilir. Güneşi ve iyi drene olan toprağı sever; bitkiler dik büyüsün diye sıralar arasına tel ya da ağ gerilir. Başakların eğri büyümesi ticarette kalite kaybıdır.

Üreticiler için başlıca sorunlar mantar hastalıkları ve pas hastalığıdır; hastalıksız tohum ve fide kullanımı, hava dolaşımı ve nem kontrolü bu nedenle önemlidir. Çeşit hakkı bulunan çeşitlerde tohum tedariki lisanslı kaynaktan yapılmalıdır.

Hasat, başağın alt üçte birindeki çiçekler açmışken yapılır. Çok erken kesilen dalda tomurcuklar açılmaz, çok geç kesilen dalda alt çiçekler dökülür. Güncel üretim için TÜİK süs bitkileri tablolarına bakın.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli aslanağzı nasıl seçilir?

Aslanağzında ilk ölçü başak durumudur: başak dik, sık dizilmiş ve alttan yaklaşık üçte biri açık olmalıdır. Başak ucundaki tomurcuklar sağlam ve renk almış olmalıdır. Başak eğriliği ve kıvrılma, yatay taşıma ya da bekletmenin sonucu olabilir.

İkinci ölçü çiçek durumudur: çiçekler dolgun, lekesiz ve eşit renkte olmalıdır. Alt çiçeklerin dökülmesi ya da kahverengileşmesi etilen ya da yaşlılık işaretidir. Yapraklar yeşil ve canlı olmalıdır.

Üçüncü ölçü sap sağlamlığıdır: sap kalın, dik ve boyu eşit olmalıdır. Demet içinde aynı evrede dallar bulunmalı, karışık renk demetleri ilanda belirtilmelidir.

• Başak dik; alttan yaklaşık üçte biri açık.
• Çiçekler dolgun ve lekesiz; alt çiçeklerde dökülme yok.
• Sap kalın, dik ve eğrilmemiş.
• Yapraklar yeşil, sararma yok.
• Dallar eşit boyda ve aynı evrede.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Aslanağzı kesildikten sonra nasıl bakılır?

Aslanağzı dik vazoda, temiz ve serin suyla tutulur. Sap altı eğik kesilir, suya batan yapraklar ayıklanır. Sap yer çekimine ters yönde kıvrıldığı için dal yatay beklemez, dik durur.

Aslanağzı etilen gazına çok duyarlıdır: olgun meyve, sebze, egzoz ve sigara dumanı yakınında çiçekler dökülür ve solar. Doğrudan güneşten ve ısıtıcıdan uzak, serin bir yerde bekletmek vazo ömrünü uzatır.

Vazo ömrü çeşide ve evreye göre değişir; kesin süre vaat edilmemelidir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Aslanağzı (Antirrhinum) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Kesme aslanağzı tarife cetvelinde 0603 pozisyonunda "diğer" altpozisyonu 0603.19 ile beyan edilir. Mevsimlik fide olarak satılan aslanağzı ise 0602 pozisyonundadır.

Aslanağzının pas hastalığı ve yaprak lekeleri fitosanitari muayenesinde aranan başlıca bulgulardır. 5996 sayılı Kanun (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde hastalıklı bitkiden alınan dal alıcı ülkede sorun yaratabilir; bu nedenle üretici hastalık gözlemlerini kaydeder.

Kesme çeşitleri çoğunlukla ıslahçı hakkıyla korunan melezlerdir ve tohum lisanslı kaynaktan alınmalıdır. Tohumun çeşit adı ve partisi faturada belirtilirse 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) çerçevesinde izlenebilirlik sağlanır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Aslanağzı (Antirrhinum) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Aslanağzı toptan satışta dal ya da 10 dallık demet olarak satılır; kolilerde dallar dik taşınır ya da koli içinde yatay dizilip kısa sürede açılır, çünkü uzun süre yatay kalan başaklar kıvrılır.

Alıcılar çiçekçiler, düğün ve organizasyon firmaları, buket ve aranjman atölyeleri ile toptancılardır. Kış sonu ve ilkbahar buketlerinde dik ve renkli bir çizgi çiçeği olarak tercih edilir.

İlanda rengi, dal boyu ve başakta açık çiçek durumunu yazmak satışı hızlandırır.

Aslanağzında sevkiyat kuralı dik taşıma ve etilen kaynağından uzak durmaktır; alt çiçekleri dökülmüş dal pazarlık gücünü düşürür. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Başak boyu, açık çiçek oranı, renk ve mevsim fiyatı etkileyen başlıca etkenlerdir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Aslanağzı alıcıları genellikle yüksek ve dik bir çizgi çiçeğine ihtiyaç duyan düğün ve organizasyon firmalarıdır. Başağın uzunluğu ve alttan kaç çiçeğin açık olduğu ilanda yazılırsa alıcı beklentisi netleşir. Kış sonu ve ilkbaharda tedarik bol, yazın kıt olduğundan sezon dışı satışta ürünün serada ya da farklı bölgede üretildiği belirtilebilir. Dalların dik koliyle gittiğini yazmak, taşıma sırasında başak kıvrılacak diye çekinen alıcıyı rahatlatır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular