Alstromerya (Peru Zambağı)

Alstromerya nedir?

Alstromerya (Alstroemeria melezleri), "Peru zambağı" ya da "Inka zambağı" adıyla da anılır. Adı zambak olsa da zambakgiller ailesinden ayrı, kendi ailesi olan Alstroemeriaceae içinde yer alır. Cinsin doğal türleri Güney Amerika'dan, özellikle And Dağları ve çevresinden gelir; ticari kesme çiçek tipleri bu türlerden ıslah edilmiş melezlerdir.

Bitki toprak altında depo görevi gören yumrulu köklerden ve rizomdan sürer, yıllarca aynı yerde çiçek vermeye devam eder. Dik saplar ucunda 4-8 çiçekten oluşan bir salkım taşır; her çiçeğin yaprakçıklarında koyu çizgi ve benekler vardır. Renk çeşitliliği çok geniştir: pembe, kırmızı, turuncu, sarı, beyaz, mor ve çok renkli çeşitler bulunur.

Alstromerya, tek tek tomurcukların sırayla açması nedeniyle vazoda uzun süre çiçek vermesiyle bilinir. Bu yüzden toptan çiçek ticaretinde sık talep edilen, düzenli satılan ürünlerdendir.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Alstromerya nasıl yetiştirilir?

Alstromerya serin iklimi sever; sıcaklık yükselince çiçeklenme azalır ve sap boyu kısalır. Bu nedenle ticari üretim genellikle serin gecelerin görüldüğü bölgelerde ve serin tutulabilen seralarda yapılır. Köklerin sıcak kalmaması için bazı üreticiler toprağı yazın soğutur ya da gölgeleme kullanır.

Bitki bir kez dikildikten sonra yıllarca kullanılır; bu yüzden toprak hazırlığı, drenaj ve toprak kaynaklı hastalıklara karşı önlem baştan önemlidir. Su fazlalığı kök çürümesine yol açar. Rizomlar çoğaltılırken bölünür; çeşit hakkı varsa bölme ve çoğaltma izne bağlı olabilir.

Alstromerya'nın kesilme biçimi kendine özgüdür: dallar çoğunlukla kesilmez, sapın dibinden elle çekilerek koparılır. Bu uygulama, bitkinin altından yeni sürgün çıkışını teşvik eder ve çiçeklenmeyi sürdürür. Kesim evresinde ilk iki üç çiçek renk almış, diğerleri kapalı olmalıdır.

Üretim verileri için Bakanlık ve TÜİK süs bitkileri tablolarına bakın; il bazlı miktar ve alan oradan okunur.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli alstromerya nasıl seçilir?

Alstromeryada kalitenin başlıca göstergesi yaprak durumudur. Kesim sonrası yaprakların sararması bu çiçeğin bilinen sorunlarından biridir; uzun süre depoda ya da karanlık kutuda kalan dalda yapraklar sararır. Alıcı yaprakları yeşil ve canlı görmek ister.

İkinci ölçü açılma evresidir. Sapta ilk iki üç çiçek açılmaya başlamış, diğer tomurcuklar kapalı ve sağlam olmalıdır. Tomurcuklarda kuruma, kahverengi leke ve çiçek yaprakçıklarında solma kusurdur.

Üçüncü ölçü sap boyu ve çiçek sayısıdır. Ticarette dallar sap boyuna ve çiçek sayısına göre sınıflanır; uzun saplı ve çok çiçekli dal daha değerlidir. Demet içinde aynı evrede, benzer renklerde dallar bulunmalıdır.

• Yapraklar yeşil, sararma yok.
• Sapta ilk çiçekler açılmaya başlamış, tomurcuklar sağlam.
• Sap dik ve kırıksız; sap ucu temiz.
• Demetteki dallar eşit boyda, eşit çiçek sayısında.
• Kutuda nem lekesi, ezilme ve küf izi yok.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Alstromerya kesildikten sonra nasıl bakılır?

Alstromerya, temiz suyla dolu serin bir kovada dik beklemelidir. Sap altı eğik kesilir, vazo suyu iki üç günde bir değiştirilir. Aşırı sıcak ve doğrudan güneş yaprakları çabuk sarartır; ısıtıcı ve meyve tabağından uzak tutmak önerilir.

Yaprak sararmasını azaltmak için bazı üreticiler ve toptancılar, sevkiyat öncesi dalları özel bir bakım çözeltisine batırır. Bu uygulamanın ayrıntısı üreticiye aittir; alıcıya verilecek bilgi, dalın kesimden itibaren geçen süre ve saklama sıcaklığıdır.

Vazo ömrü çeşide, evreye ve soğuk zincire göre değişir; kesin süre vaat edilmemelidir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Alstromerya (Peru Zambağı) için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Kesme alstromerya tarife cetvelinde 0603 pozisyonunda, "diğer" altpozisyonu 0603.19 ile beyan edilir; ayrı bir alstromerya satırı yoktur. Rizom ya da yumrulu kök ise 0601 pozisyonuna girer.

Alstromerya serada çok yıllık kaldığı için bitki sağlığı kontrolünde toprak ve kök zararlıları önem taşır. 5996 sayılı Kanun (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) kapsamında fitosanitari muayenesi, dalda yaprakbiti ve trips gibi sera zararlılarının görülmemesine odaklanır; alıcı ülkenin özel istekleri sevkiyattan önce öğrenilir.

Alstromerya çeşitlerinin birçoğu ıslahçı hakkıyla korunur ve rizom bölerek çoğaltma lisans gerektirebilir. Çoğaltma materyalinin kaynağını belgeleyen üretici, 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) çerçevesinde olası anlaşmazlıkları önler.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Alstromerya (Peru Zambağı) alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Alstromerya toptan satışta dal ya da 10 dallık demet olarak satılır. Her demetin içinde belirli sayıda dal bulunur; kolilerde dallar yatay dizilir ve yaprak sararmasını önlemek için karanlıkta uzun süre bekletilmez.

Alıcılar çiçekçiler, buket ve aranjman atölyeleri, düğün ve organizasyon firmaları ile toptancılardır. Alstromerya renk çeşitliliği nedeniyle karışık buketlerde dolgu çiçek olarak da kullanılır.

Rizom satan üretici, çeşit adını ve çoğaltma iznini (varsa) alıcıya açıkça yazmalıdır. Kesme dal satışı ile çoğaltma materyali satışı ayrı ürünlerdir.

Alstromeryada kritik nokta yaprak sararmasıdır; bu yüzden soğuk depoda ve karanlık kolide bekleme süresi kısa tutulur, sevkiyat planı ona göre yapılır. Fiyat satıcıda belirlenir; tarımart fiyat vermez. Dal başına çiçek sayısı, sap boyu, renk ve mevsim fiyatı etkileyen başlıca etkenlerdir. İletişim tarımart portalı içinden yapılır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular