Afrika menekşesi

Afrika menekşesi nedir?

Afrika menekşesi (Saintpaulia ionantha, güncel sınıflandırmada Streptocarpus cinsi içinde ele alınır) Gesneriaceae ailesinden, Doğu Afrika dağ ormanları kökenli küçük bir ev bitkisidir. Adı menekşeye benzeyen çiçeğinden gelir, gerçek menekşe (Viola) ile akrabalığı yoktur.

Bitki alçak bir yaprak rozeti yapar. Yapraklar kalın, etli ve ince tüylerle kaplıdır; çiçekler yaprak arasından çıkan ince saplarda öbekler halinde açar. Çiçek rengi mor, mavi, pembe, beyaz ve iki renkli olabilir; kenarı dalgalı ya da katmerli çeşitler de bulunur.

Boyuna göre standart, mini ve mikro tipleri, büyüme biçimine göre rozet yapan ve sarkan çeşitleri ayrı sınıflarda satılır. Yaprak desenli (alacalı) çeşitler de pazarda yer alır.

Kaynak: TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Afrika menekşesi nasıl üretilir?

Afrika menekşesinin ticari çoğaltılması yaprak çeliğiyle yapılır. Sağlıklı bir yaprak sapıyla birlikte kesilir, hafif ve havadar bir ortama saplanır; birkaç hafta sonra yaprak dibinde küçük yeni bitkiler oluşur. Bunlar ayrılarak küçük saksılara alınır. Çeşit özelliği bu yolla aynen sürdüğünden tohum yerine yaprak tercih edilir.

Bitki ılık ve nemli ortamı sever. Seralarda sıcaklık serin gecelerde düşmemeli, ışık ise doğrudan güneş yerine gölgelikle yumuşatılmış olmalıdır; güneş yapraklarda yanık leke bırakır. Ortam karışımı hafif turbalı, havalı ve iyi drene olan bir yapıdadır. Ağır toprak köklerin boğulmasına yol açar.

Yaprak üzerindeki su damlası, özellikle soğuk su, yaprakta halka biçimli lekelere neden olur. Bu yüzden üreticiler damlama ya da alttan sulama yapar.

Sık karşılaşılan zararlılar unlu bit ve siklamen akarıdır; mantar kaynaklı külleme ve kök çürümesi de görülür. Zararlı yönetimi ruhsatlı ürünlerle yapılır.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri · TÜİK · Bitkisel Üretim İstatistikleri, süs bitkileri (kesme çiçek ve çiçek soğanı) tabloları

Kaliteli Afrika menekşesi nasıl seçilir?

Önce rozetin dengesine bakılır: yapraklar merkezden eşit açıyla yayılmalı, saksı kenarını aşmamalı, alt yapraklar kalkık ya da sarkık olmamalıdır. Yaprak yüzeyi tüylü, mat ve düz olmalı; kıvrılan veya kenarı kahverengileşen yapraklar bakım hatasını gösterir.

Çiçek yoğunluğu ve evresi ikinci ölçüdür. Rozetin ortasında çok sayıda tomurcuk, birkaç açık çiçek aranır. Çiçek öbeği tek tarafta yoğunsa bitki eşit ışık almamış demektir.

Rozet merkezindeki küçük yapraklar sağlam ve sıkı olmalıdır. Merkezde çürüme, yaprak aralarında beyaz pamuksu kümeler (unlu bit) ya da saksı yüzeyinde küf bulunmamalıdır.

• Rozet dengeli, yapraklar mat ve tüylü; leke ve kıvrılma yok.
• Merkez sağlam; çürük ve pamuksu bit kümesi yok.
• Çok sayıda tomurcuk ve birkaç açık çiçek var.
• Saksı temiz, yüzeyde küf ve tuz birikimi yok.
• Etikette çeşit adı, çiçek rengi ve bitki boyutu yazılı.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Afrika menekşesi nasıl bakılır?

Afrika menekşesi doğrudan güneş görmeyen, ışıklı bir yerde, oda sıcaklığında bakılır. Soğuk pencere camına değen yapraklar zarar görür. Sulama oda sıcaklığındaki suyla ve saksı altından yapılır; yaprakların ve rozet merkezinin ıslanmasından kaçınılır.

Solan çiçek sapları ve ölü yapraklar temizlenir. Bitkinin ihtiyacı olandan büyük saksıya alınması çiçeklenmeyi geciktirir; dar saksı çiçeği teşvik eder. Birkaç yılda bir yaşlı gövde dibinden yeniden köklendirilir.

Afrika menekşesinde yıl içindeki en büyük bakım hatası fazla sulamadır. Saksı tabanında su kalıyorsa kökler havasız kalır ve bitki birkaç hafta içinde bozulur. Yaprakların tozunu yumuşak bir fırçayla almak ışığı daha iyi kullanmalarını sağlar. Rozet bir yana yatmışsa saksı her hafta çeyrek tur çevrilir; böylece bitki eşit gelişir ve çiçek öbekleri dengeli dağılır. Saksıdan çıkan eski, odunlaşmış gövde yaşlı bitkide dibe kadar gömülerek yenilenebilir.

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Afrika menekşesi için GTİP, bitki sağlığı ve çeşit hakkı

Afrika menekşesi gümrük tarifesinde 0602 pozisyonundaki canlı bitkiler arasında beyan edilir. Alt hane ve ulusal ek haneler parti bazında gümrük müşaviri tarafından doğrulanır. Yaprak çeliği olarak satılırsa canlı bitki parçası sayılır, beyan şekli ayrıca sorulmalıdır.

Dış satışta bitki sağlığı belgesi gerekir; düzenleme 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) çerçevesinde yürür. Toprak ve turba ortamda taşınan saksılı bitkide ortamın muayenesi de yapılır.

Afrika menekşesi çeşitlerinin bir bölümü ıslahçı hakkı altındadır. Yaprak çeliğiyle çoğaltıp satmak isteyen üretici, çeşit sahibinin izin koşulunu 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340) çerçevesinde öğrenmeli, tedarik belgelerini saklamalıdır.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Resmî Gazete · 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu (Resmî Gazete 13 Haziran 2010, sayı 27610) · T.C. Resmî Gazete · 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu (Resmî Gazete 8 Kasım 2006, sayı 26340)

Afrika menekşesi alım satımı, ambalaj ve soğuk zincir

Afrika menekşesi küçük saksılarda, genellikle 6-10 cm çapta satılır; ilanda çeşit rengi, saksı çapı ve çiçek evresi yazılır. Toptan sevkiyatta tabla halinde ya da koli içinde, yaprakları ezmeyecek biçimde taşınır. Soğuğa ve çok sıcağa duyarlı olduğundan sevkiyat sıcaklığı korunmalıdır.

Alıcılar çiçekçiler, market ve bahçe merkezleri, ev dekorasyon mağazaları ve hediyelik çiçek satıcılarıdır. Bitki yıl boyu bulunabilir; anneler günü, sevgililer günü ve yılbaşı öncesi talep artar.

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı · Gümrük Tarife Cetveli (GTİP), 6. Fasıl: canlı bitkiler, soğan ve yumrular, kesme çiçek ve süs yaprakları · T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı · Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü · süs bitkileri yetiştiriciliği ve kesme çiçek üretimi bilgi ve istatistikleri

Sık sorulan sorular