Tarım makine ve ekipmanları: kullanım, bakım ve iş güvenliği
Son güncelleme: 14 Ekim 2026 · Yazan: TARIMART BİLİŞİM A.Ş.
Traktörler ve traktör ekipmanı: nasıl kullanılır ve ayarı nasıl yapılır?
MEB modülüne göre traktör, sürücü koltuğuna oturmadan çalıştırılmaz veya manevra yapılmaz; ekipman bağlarken vites ve kuyruk mili kolları boşa alınır ve el freni çekili olur.
MEB modülüne göre traktör, sürücü koltuğuna oturmadan çalıştırılmaz veya manevra yapılmaz; ekipman bağlarken vites ve kuyruk mili kolları boşa alınır ve el freni çekili olur. İlk çalıştırma marş motoruyla yapılır, çekerek ya da yokuş aşağı salarak çalıştırmaktan kaçınılır. Motor çalışırken yakıt ikmali yapılmaz, hava filtresiz çalıştırılmaz, kapalı yerde uzun süre çalıştırılmaz. Çeki demiri çekilecek alete, ekipmana ve araca uygun ayarlanır. Vites değişiminde debriyaja tam basılır; pullukla sürüm gibi işlerde hareket hâlinde vites değiştirilmez. Eğimli arazide çalışma hızı azaltılır, yokuşta bağlı alet hidrolikle en alta indirilir, dönüşlerde ve fren öncesinde hız düşürülür. Ayrıntılı ayarlar için traktörün bakım ve kullanma kitabına bakınız.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Traktörler ve traktör ekipmanı: sezon öncesi ve sonrası bakımı nasıl yapılır?
Bakanlığın çiftçi broşürü traktör bakımını altı gruba ayırır: günlük (8-10 saat), haftalık (50-60 saat), aylık (150-200 saat), 3 aylık (300-400 saat), 6 aylık (600-800 saat) ve yıllık (1000-1200 saat).
Bakanlığın çiftçi broşürü traktör bakımını altı gruba ayırır: günlük (8-10 saat), haftalık (50-60 saat), aylık (150-200 saat), 3 aylık (300-400 saat), 6 aylık (600-800 saat) ve yıllık (1000-1200 saat). Günlük bakım her gün işe çıkmadan önce yapılır ve "HAYRET" sözüyle hatırlanır: lastik havası, akaryakıt, yağ, radyatör suyu, elektrik donanımı (far, sinyal, akü) ve diğer tedbirler (fren, tekerlek somunlarının sıkılığı). Yapılan bakımlar bakım ve servis defterine işlenmeli, ayrıntılar traktörün bakım-kullanma kılavuzuna göre yapılmalıdır.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (Yalova) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Traktörler ve traktör ekipmanı: kullanırken hangi iş kazası önlemleri alınır?
Her gün işe çıkmadan önce frenlerin düzenli tuttuğu ve tekerlek somunlarının sıkı olduğu kontrol edilir; farlar ve sinyaller çalışmalıdır.
Her gün işe çıkmadan önce frenlerin düzenli tuttuğu ve tekerlek somunlarının sıkı olduğu kontrol edilir; farlar ve sinyaller çalışmalıdır. Traktörün üst kemeri sürücünün emniyeti içindir ve çok gerekmedikçe çıkarılmamalıdır. Dönen parçalar (kuyruk mili, mafsallı mil) kapalı tutulmalı; tıkanıklık açmadan ya da bakım yapmadan önce makine durdurulup güç kesilmeli, gevşek giysi ve sarkan ip dönen parçalara dolanabileceği için kullanılmamalıdır.
Kaynak: Birleşik Krallık Sağlık ve Güvenlik Kurumu (HSE), Tarım ve Orman Bakanlığı, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (Yalova) · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Toprak işleme makineleri: kullanırken hangi iş kazası önlemleri alınır?
Tarım alet ve makinelerinde ayar, tamir, bakım ve temizlik sırasında hareket iletimi kesilmeli, gerekiyorsa traktör motoru tamamen durdurulmalıdır.
Tarım alet ve makinelerinde ayar, tamir, bakım ve temizlik sırasında hareket iletimi kesilmeli, gerekiyorsa traktör motoru tamamen durdurulmalıdır. Makine hareket hâlindeyken çeki düzeneği ya da aletin üzerine binilmemeli, alet ile traktör arasına girilmemelidir. Çalışmaya başlamadan önce yakındakiler uyarılmalı, keskin dönüşler yapılmamalıdır. Kuyruk milinden hareket alan aletlerde mil koruyucusu ve zinciri takılı olmalıdır. Makinenize ait, geçerli sürümdeki kullanım kılavuzuna bakınız.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Ekim ve dikim makineleri: nasıl kullanılır ve ayarı nasıl yapılır?
Sıraya ekim makinesinde en önemli ayar ekim normu ayarıdır.
Sıraya ekim makinesinde en önemli ayar ekim normu ayarıdır. Depoya tohum doldurulur, kriko ile tekerlekler ve gömücü ayaklar kaldırılır, norm ayar kolu istenen değere getirilir; ekici düzene hareket veren tekerlek işaretlenip 20 tam devir çevrilir, atılan tohum bez üzerinde toplanıp tartılır. 20 devirde atılması gereken miktar (kg) yaklaşık 0,063 x tekerlek çapı (m) x iş genişliği (m) x ekim normu (kg/da) ile hesaplanır; tartılan miktar hesapla eşit olana kadar deneme tekrarlanır. İkinci önemli ayar markör ayarıdır: markör sıralar arası uzaklığın tutması için dönüşte traktör ön tekerleğine kılavuzluk eder.
Kaynak: Ankara Üniversitesi, açık ders malzemesi · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Ekim ve dikim makineleri: en sık hangi arızalar çıkar?
Ekim makinelerinde çalışma sırasında şu arızalar görülür: tohum borularının yerinden çıkması, boruların veya gömücü ayakların tıkanması, gömücü ayakların bükülüp kırılması, markör diskine toprak yapışıp işlevini yapamaması, markörün bükülmesi ya da kırılması ve makine tekerleğinin delinmesi.
Ekim makinelerinde çalışma sırasında şu arızalar görülür: tohum borularının yerinden çıkması, boruların veya gömücü ayakların tıkanması, gömücü ayakların bükülüp kırılması, markör diskine toprak yapışıp işlevini yapamaması, markörün bükülmesi ya da kırılması ve makine tekerleğinin delinmesi. Bu yüzden tıkanma her dönüşte, depo seviyesi sık sık kontrol edilir. Pnömatik makinelerde sabit vakum için traktör sabit hızla sürülür.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Ekim ve dikim makineleri: kullanırken hangi iş kazası önlemleri alınır?
Tohumluk ve gübre doldurma işi tarlada yapılmalı, depolar doldurulmadan önce makine traktöre bağlanmalı ve depo boşaldıktan sonra traktörden çözülmelidir.
Tohumluk ve gübre doldurma işi tarlada yapılmalı, depolar doldurulmadan önce makine traktöre bağlanmalı ve depo boşaldıktan sonra traktörden çözülmelidir. Ekim makinesinin ayar, temizlik ve bakım işleri traktör tamamen durdurulduktan sonra yapılır. Makine üzerine yardımcı kişi oturtulmaz ve tohumluk taşınmaz; makine çalışırken geri geri gidilmez. Çekilir makineyi bağlarken traktör çalışır durumda bırakılmaz, mümkünse yardımcı bulundurulur. Makinenize ait, geçerli sürümdeki kullanım kılavuzuna bakınız.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP · Doğrulama: 14 Ekim 2026
- Tarım Teknolojileri, Tarla Bitkileri Yetiştiriciliği: Ekim Makineleri modülü (2014) (mekanik ve pnömatik hububat, tek dane, anıza ekim ve patates dikim makineleri; çalışma sistemi, ayarlar, çalışırken
- Tarım: Tarım Alet ve Makineleri modülü (2015) (atölye iş güvenliği, el aletleri, traktör ve römork, toprak işleme, ekim-dikim-gübreleme, hasat-harman, yem, hayvancılık ve ürün işleme makinelerinin sın
Gübreleme makineleri: nasıl kullanılır ve ayarı nasıl yapılır?
Gübre dağıtıcıda ayarın amacı gübrenin tarlaya düzgün dağılmasıdır; dağılım düzgünlüğü, gübrenin tabla üzerine dizilmiş toplama kutularına düşürülmesiyle ölçülen dağılım deseninden anlaşılır.
Gübre dağıtıcıda ayarın amacı gübrenin tarlaya düzgün dağılmasıdır; dağılım düzgünlüğü, gübrenin tabla üzerine dizilmiş toplama kutularına düşürülmesiyle ölçülen dağılım deseninden anlaşılır. Disk tipli makinelerde komşu geçişlerin birbirine bindirilmesi (katlama payı) gerekir; pnömatik makinelerde katlamalı gübrelemeye gerek yoktur. Depolar doldurulmadan önce makine traktöre bağlanır, ayar ve temizlik traktör durdurulduktan sonra yapılır. Gübre miktarı ayar değerleri için makinenin kullanma kitabına bakılır.
Kaynak: Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarım Makinaları ve Teknolojileri Mühendisliği Bölümü, açık ders malzemesi (2017), Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP · Doğrulama: 14 Ekim 2026
- Ekim, Bakım ve Gübreleme Makinaları Dersi: Gübre Dağıtma Makinaları 2 (şerbet, katı kimyasal gübre, diskli ve pnömatik dağıtıcılar, sıvı gübre, fertigasyon düzeni, gaz gübre; ders notu slaytı)
- Ekim, Bakım ve Gübreleme Makinaları Dersi: Gübre Dağıtma Makinaları 1 (organik gübre: çiftlik gübresi, sıvı ahır gübresi dağıtıcıları, parçalar, tankerler; ders notu slaytı)
- Tarım: Tarım Alet ve Makineleri modülü (2015) (atölye iş güvenliği, el aletleri, traktör ve römork, toprak işleme, ekim-dikim-gübreleme, hasat-harman, yem, hayvancılık ve ürün işleme makinelerinin sın
Gübreleme makineleri: kullanırken hangi iş kazası önlemleri alınır?
Gübre doldurma işi tarlada yapılmalı, depolar doldurulmadan önce makine traktöre bağlanmalı ve doldurma sırasında kişinin rahatça çalışabileceği önlemler alınmalıdır.
Gübre doldurma işi tarlada yapılmalı, depolar doldurulmadan önce makine traktöre bağlanmalı ve doldurma sırasında kişinin rahatça çalışabileceği önlemler alınmalıdır. Ayar, temizlik ve bakım traktör tamamen durdurulduktan sonra yapılır. Kuyruk milinden hareket alan makinelerde mil koruyucusu ve zinciri takılı olmalı, makine yolda kuyruk miline takılı bırakılmamalıdır. Dönen parçalara bol elbiseyle yaklaşılmamalıdır. Makinenize ait, geçerli sürümdeki kullanım kılavuzuna bakınız.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Bitki koruma makineleri: nasıl kullanılır ve ayarı nasıl yapılır?
Pülverizatörde birim alana uygulanan sulandırılmış ilaç miktarına ilaç normu (uygulama hacmi) denir ve litre/dekar ya da litre/hektar olarak ölçülür; seçimi bitkinin yaprak yoğunluğuna, damla büyüklüğüne, formülasyona ve makinenin teknik özelliklerine bağlıdır.
Pülverizatörde birim alana uygulanan sulandırılmış ilaç miktarına ilaç normu (uygulama hacmi) denir ve litre/dekar ya da litre/hektar olarak ölçülür; seçimi bitkinin yaprak yoğunluğuna, damla büyüklüğüne, formülasyona ve makinenin teknik özelliklerine bağlıdır. İlacın hedef dışına taşınmasına sürüklenme denir. Sürüklenmeyi azaltmak için iri damla üreten memeler seçilir, düşük basınçla (3-4 bar) çalışılır, püskürtme çubuğu mümkün olduğunca alçak tutulur, düşük ilerleme hızıyla gidilir, rüzgar varsa ilaçlama kesilir; tamamen durgun havada da ilaçlama yapılmamalıdır.
Bu bilgi genel bilgilendirmedir; ilaç, hastalık ve hukuki işlemler için il/ilçe tarım müdürlüğüne, veteriner hekime ya da avukata danışın.
Kaynak: Ankara Üniversitesi, açık ders malzemesi · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Bitki koruma makineleri: kullanırken hangi iş kazası önlemleri alınır?
MEB modülünde bitki koruma makineleri için şu kurallar yazılıdır: ilaçlar vücuda solunum, ağız ve deri yoluyla girer; ilaç etiketi okunur ve uygulamadan önce alette kaçak gibi arıza olup olmadığı kontrol edilir.
MEB modülünde bitki koruma makineleri için şu kurallar yazılıdır: ilaçlar vücuda solunum, ağız ve deri yoluyla girer; ilaç etiketi okunur ve uygulamadan önce alette kaçak gibi arıza olup olmadığı kontrol edilir. Açık deri bırakmayan koruyucu elbise, lastik eldiven, bot ve gerekirse siperlik ya da maske kullanılır. Yalnız gerektiği kadar ilaçlı sıvı hazırlanır, birden fazla ilaç kutusu aynı anda açılmaz. Uygulama açık ortamda rüzgârın en az olduğu koşullarda, sera gibi kapalı ortamda yeterli havalandırmayla yapılır. İlaçlama sırasında bir şey yenmez, sigara içilmez; sonrasında bol sabunlu suyla yıkanılır ve elbise değiştirilir. İlaç orijinal kutusundan başka kaba konmaz, yiyecek ve yemle depolanmaz, çocuklardan uzak tutulur; ilaçlı alana en az 24 saat girilmez. Bakanlığın İSG rehberi de ilaçlamada solunum koruyucu maske kullanılmasını ister. Makinenize ait, geçerli sürümdeki kullanım kılavuzuna bakınız.
Bu bilgi genel bilgilendirmedir; ilaç, hastalık ve hukuki işlemler için il/ilçe tarım müdürlüğüne, veteriner hekime ya da avukata danışın.
Kaynak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP · Doğrulama: 14 Ekim 2026
- Tarımda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi (2024 revizyonu; tarım makineleri riskleri, gürültü, titreşim, kimyasal ve hayvansal riskler, temel önlemler)
- Tarım: Tarım Alet ve Makineleri modülü (2015) (atölye iş güvenliği, el aletleri, traktör ve römork, toprak işleme, ekim-dikim-gübreleme, hasat-harman, yem, hayvancılık ve ürün işleme makinelerinin sın
Sulama sistemleri ve pompalar: kullanırken hangi iş kazası önlemleri alınır?
Sulamaya özgü ayrı iş güvenliği maddesi okunan kaynaklarda yoktur; ortak kurallar şunlardır.
Sulamaya özgü ayrı iş güvenliği maddesi okunan kaynaklarda yoktur; ortak kurallar şunlardır. MEB modülüne göre alet ve makinelerde ayar, tamir, bakım ve temizlik sırasında hareket iletimi kesilir, gerekirse traktör motoru durdurulur; çalışmaya başlamadan önce yakındakiler uyarılır; yangın tehlikesine karşı yakında su ve söndürme cihazı bulundurulur. Bakanlığın tamburlu sulama makineleri deney ilkeleri, dönen parçaları örten mahfaza ve koruyucuların ilgili TS EN ISO standartlarına uygun olmasını ve makinenin tarlaya götürülürken fonksiyonel organların emniyetli yüksekliğe kaldırılabilmesini ister. Makinenize ait, geçerli sürümdeki kullanım kılavuzuna bakınız.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü, Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP · Doğrulama: 14 Ekim 2026
- Tamburlu Sulama Makinaları (sulama ünitesi hortumla çekilir sulama makinaları) Deney İlkeleri (SINIF 5.4) (kapsam, ön kontrol, deney şartları, rüzgâr, değerlendirme kriterleri)
- Tarım: Tarım Alet ve Makineleri modülü (2015) (atölye iş güvenliği, el aletleri, traktör ve römork, toprak işleme, ekim-dikim-gübreleme, hasat-harman, yem, hayvancılık ve ürün işleme makinelerinin sın
Hasat makineleri: nasıl kullanılır ve ayarı nasıl yapılır?
Biçerdöverde dört dolap ayarı yapılır: dolap parmaklarının eğimi, yüksekliği, ileri-geri durumu ve hızı.
Biçerdöverde dört dolap ayarı yapılır: dolap parmaklarının eğimi, yüksekliği, ileri-geri durumu ve hızı. Dolap çevre hızı, ilerleme hızının 1,25-1,5 katı sınırları içinde kalmalıdır; aksi halde daneler başaktan dökülür. Dolap ekseni, ürün durumuna göre bıçak ağzının yaklaşık 20-30 cm önünde olur. Hububatta batör ile kontrbatör arasındaki aralık girişte 16 mm, çıkışta 3 mm olarak verilir. Her makinenin ayar değerleri kendi bakım-kullanma kitabında yazılıdır.
Kaynak: Siirt Üniversitesi, ders notu (PDF), Ankara Üniversitesi, açık ders malzemesi · Doğrulama: 14 Ekim 2026
Hasat makineleri: kullanırken hangi iş kazası önlemleri alınır?
Hasat makinesinde çalışmadan önce yağlama ve emniyet kontrolü yapılır, ayar ve temizlikte traktör çalıştırılmaz ve çevredeki kişiler uzak tutulur.
Hasat makinesinde çalışmadan önce yağlama ve emniyet kontrolü yapılır, ayar ve temizlikte traktör çalıştırılmaz ve çevredeki kişiler uzak tutulur. Okunan kaynakta hasat makinelerine özgü olarak MEB modülü şunları yazar: hasat makinesi çalıştırılmadan önce hareketli parçalar yağlanır, bağlantı ve emniyet düzenleri kontrol edilir, yakınında kimse olmadığı görüldükten sonra hareket ettirilir; makine sürücü el kitabındaki hareket hızında kullanılır; ayar, bakım ve temizlik sırasında traktör çalıştırılmaz; sürücü, çekilir ya da kendi yürür makinede motoru durdurmadan yerinden ayrılmaz; harman makinesi gibi sabit çalışan makinelerin etrafında görevli olmayanlar dolaştırılmaz; kuyruk milinden hareket alan makineler yol durumunda kuyruk miline takılı olmaz. Bakanlığın İSG rehberi tarım makinelerinde sıkışma, ezilme, kesilme, içine çekilme, gürültü ve titreşim risklerini sayar ve yırtık, sökük, bol giysiyi tehlikeli bulur. Makinenize ait, geçerli sürümdeki kullanım kılavuzuna bakınız.
Kaynak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP · Doğrulama: 14 Ekim 2026
- Tarımda İş Sağlığı ve Güvenliği Rehberi (2024 revizyonu; tarım makineleri riskleri, gürültü, titreşim, kimyasal ve hayvansal riskler, temel önlemler)
- Tarım: Tarım Alet ve Makineleri modülü (2015) (atölye iş güvenliği, el aletleri, traktör ve römork, toprak işleme, ekim-dikim-gübreleme, hasat-harman, yem, hayvancılık ve ürün işleme makinelerinin sın
Ot ve yem makineleri: kullanırken hangi iş kazası önlemleri alınır?
Okunan kaynakta ot ve yem makinelerine özgü olarak MEB modülü şunları yazar: balya makinesiyle çalışırken geniş, savruk ve bol elbise kullanılmaz; makine yanlarından sarkan ot ya da saplar elle çekilmez, bağlama düzeneğine müdahale edilmez; ip koparsa makine ve kuyruk mili durdurulduktan sonra gerekeni yapılır.
Okunan kaynakta ot ve yem makinelerine özgü olarak MEB modülü şunları yazar: balya makinesiyle çalışırken geniş, savruk ve bol elbise kullanılmaz; makine yanlarından sarkan ot ya da saplar elle çekilmez, bağlama düzeneğine müdahale edilmez; ip koparsa makine ve kuyruk mili durdurulduktan sonra gerekeni yapılır. Harman ve ot doğrama gibi sabit çalışan makinelerin etrafında görevli olmayanlar dolaştırılmaz. Hasat makinesi kuralları da geçerlidir: çalıştırmadan önce yağlama ve emniyet kontrolü, el kitabındaki hızda kullanma, ayar ve temizlikte traktörün çalıştırılmaması. Makinenize ait, geçerli sürümdeki kullanım kılavuzuna bakınız.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı, MEGEP · Doğrulama: 14 Ekim 2026