Koyun Yünü
İnsanlık tarihinin en eski tekstil hammaddesi. Merinos ince elyafıyla lüks kumaşa, kıvırcık dayanıklı yapısıyla halıya, ivesi yumuşak dokusuyla yorgana gider. Türkiye 33 milyon küçükbaşla dünya yün üretiminde söz sahibidir.
Nasıl Üretilir
Kırkım
Yılda bir veya iki kez (ilkbahar ve güz) koyunlar kırkılır. Elektrikli makine veya el makası. Deneyimli kırkımcı bir koyunu 3-5 dakikada kırkar.
Sınıflandırma
Kırkılan yün kaliteye göre ayrılır. İnce elyaf (merinos), orta (kıvırcık), kaba (karaman). Elyaf uzunluğu, incelik (mikron), renk ve temizlik ölçülür.
Yıkama
Ham yün %30-70 arası yağ (lanolin) ve kir içerir. Sıcak su + sabun ile yıkanır. Lanolin ayrıca kozmetik sektörüne satılır.
Tarama & Eğirme
Yıkanmış yün taranarak elyaflar paralel hâle getirilir. Ardından iğ veya makineyle eğirilir. İplik kalınlığı kullanım alanını belirler.
Dokuma / Örme
İplik halıya, kilime, kumaşa, örgüye dönüşür. Tezgah veya endüstriyel makine. Son ürün: giysi, battaniye, halı, keçe.
Dünya Verileri
- ·Konya (Karaman koyunu)
- ·Afyon (merinos)
- ·Kars (yerli koyun)
- ·Erzurum
- ·Isparta
- ·Burdur
Elyaf İnceliği (Mikron)
Merinos: 15-24 mikron (ince). Kıvırcık: 25-35 mikron (orta). Karaman: 35-45 mikron (kaba). İnce olan daha değerli.
Elyaf Uzunluğu
İdeal 6-15 cm. Kısa elyaf keçeye, uzun elyaf ipliğe uygun.
Temizlik / Randıman
Ham yünün yıkama sonrası kalma oranı. %40-60 arası normal. Yüksek randıman = daha az fire.
Renk
Beyaz yün en değerli (boyanabilir). Kahverengi ve siyah yün niş pazarda.
Nasıl Yapılır
Koyun kırkımından iplik eğirmeye kadar süreci gösteren kısa belgesel. Köyde kırkım yapan ustanın elinden, fabrikada tarama makinesine, tezgahta dokunan halıya.
Bu ürünün alıcısı veya satıcısıysan üye ol, ilanını oluştur. Bölgendeki üretici ve alıcılar tek haritada. Komisyon yok.