1. hukuki çerçeve
Yarıcılık; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 357-371 arasında düzenlenen ürün karşılığı kira sözleşmesidir. Toprak sahibi araziyi kiraya verir; yarıcı emeğiyle üretim yapar; hasat anlaşılan oranda paylaşılır.
2. taraflar
Mal sahibi: arazi, ağaç, sürü veya sera sahibi.
Yarıcı: emek, bakım, sulama ve hasat sorumluluğunu üstlenen üretici.
3. sözleşmenin konusu
Mal sahibinin sahibi olduğu arazinin veya üretim varlığının (zeytinlik, bağ, sürü, sera vb.) bir üretim sezonu veya birden fazla yıl boyunca yarıcı tarafından işletilmesi ve hasadın anlaşılan oranda paylaşılması.
4. pay oranı
Pay oranı taraflarca serbestçe belirlenir. Yaygın oranlar:
- Yarı yarıya (50/50): mal sahibi tüm girdileri (gübre, ilaç, su) sağlarsa
- Üçte iki yarıcıya (1/3 mal sahibi): yarıcı girdileri sağlarsa
- Bölgesel örf: yörede yerleşik oran (TBK m. 358)
Pay oranı yazılı olarak belirtilmelidir; aksi halde yöre örfü esas alınır.
5. tarafların yükümlülükleri
- Mal sahibi: araziyi üretime hazır teslim eder; sulama tesisi varsa çalışır halde verir
- Yarıcı: özenli işletme, zamanında bakım, hasat ve teslim
- Yarıcı izinsiz alt yarıcı tutamaz (TBK m. 363)
- Hasat sonunda mal sahibine pay hesabı ve teslim tutanağı verilir
6. doğal afet riski
TBK m. 366 gereği; don, dolu, sel, kuraklık gibi mücbir sebeplerle olağanüstü ürün kaybında yarıcı, kayıp oranında pay indirimi isteyebilir. Sigorta varsa tazminat anlaşılan orana göre paylaşılır. TARSİM tarım sigortası taraflarca ortak yaptırılabilir.
7. süre ve sona erme
Sözleşme bir üretim sezonu veya birkaç yıl için yapılabilir. Süre bitiminde yarıcı, araziyi başlangıçtaki durumda teslim eder. Erken fesih için haklı sebep gerekir (TBK m. 369).
8. taslak bildirimi
Bu metin avukat onayı beklemektedir; taslaktır. Gerçek sözleşme için bağımsız hukuk danışmanlığı önerilir.
Sorularınız için: nicin buradayız veya bilgi@tarimart.com.